Bài 42. Cân bằng tự nhiên và bảo vệ môi trường trang 193, 194, 195 SGK Khoa học tự nhiên 8 - Cánh diều

Quan sát chuỗi thức ăn ở hình 42.1 và cho biết nếu rắn bị tiêu diệt quá mức sẽ dẫn tới hậu quả gì.

Quảng cáo
Lựa chọn câu để xem lời giải nhanh hơn

CH tr 193

MĐ:

Quan sát chuỗi thức ăn ở hình 42.1 và cho biết nếu rắn bị tiêu diệt quá mức sẽ dẫn tới hậu quả gì.

Phương pháp giải

Quan sát chuỗi thức ăn và mối quan hệ giữa các loài trong chuỗi thức ăn đó.

Lời giải chi tiết

Hậu quả nếu rắn bị tiêu diệt quá mức: Số lượng đại bàng sẽ giảm do bị thiếu nguồn thức ăn. Còn số lượng chuột sẽ tăng lên nhanh chóng do không còn bị rắn kìm hãm số lượng, dẫn đến gây thiệt hại lớn cho mùa màng do chuột sử dụng lúa làm thức ăn.

CH tr 194

CH1:

Nêu một số hoạt động của người dân địa phương em có thể làm mất cân bằng tự nhiên

Phương pháp giải

Cân bằng tự nhiên là trạng thái ổn định tự nhiên của quần thể, quần xã, hệ sinh thái, hướng tới sự thích nghi với điều kiện sống.

Lời giải chi tiết

Một số hoạt động của người dân có thể làm mất cân bằng tự nhiên:

- Du nhập vào hệ sinh thái các loài sinh vật lạ.

- Gây ô nhiễm môi trường sống: xả rác bừa bãi, lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, xả nước thải công nghiệp chưa qua xử lí,…

- Săn bắt, tiêu diệt quá mức các loài động vật hoang dã.

 CH2: 

Nêu ý nghĩa của một số biện pháp bảo vệ động vật hoang dã

Phương pháp giải

Nhiều loài động vật hoang dã có nguy cơ bị đe dọa tuyệt chủng. Việc bảo vệ động vật hoang dã trong tự nhiên có ý nghĩa quan trọng với bảo vệ đa dạng sinh học.

Lời giải chi tiết

Ý nghĩa của biện pháp bảo vệ động vật hoang dã:

- Giúp người dân hiểu rõ về vai trò và tầm quan trọng của việc bảo vệ các loài động vật hoang dã, từ đó, nâng cao ý thức bảo vệ động vật hoang dã.

- Giúp bảo vệ môi trường sống của các loài. 

CH3: 

Liệt kê 10 loài động vật trong danh sách các loài có nguy cơ tuyệt chủng ở Việt Nam. Địa phương em có những loài nào trong danh sách kể trên?

Phương pháp giải

Kể tên các loài động vật trong danh sách có nguy cơ tuyệt chủng.

Lời giải chi tiết

 10 loài động vật trong danh sách các loài có nguy cơ tuyệt chủng ở Việt Nam: Hổ Đông Dương, Sao la, Voọc mũi hếch, Voọc đầu trắng, Voi, Rùa da, Voọc mông trắng, Cá cóc Tam Đảo, Gấu ngựa, Culi,

CH tr 195

CH1:

Quan sát hình 42.3 và cho biết con người đã tác động đến môi trường qua các thời kì bằng những cách nào.

Phương pháp giải

Đối với từng thời kì phát triển xã hội, con người đều có những tác động tới môi trường tự nhiên.

Lời giải chi tiết

Sự tác động của con người tới môi trường qua các thời kì:

- Thời kì nguyên thủy: Con người chủ yếu khai thác thiên nhiên thông qua hình thức hái lượm và săn bắn. Tác động đáng kể của con người đối với môi trường là con người biết dùng lửa để nấu nướng thức ăn, sưởi ấm và xua đuổi thú dữ,… làm cho nhiều cánh rừng rộng lớn bị đốt cháy.

- Thời kì xã hội nông nghiệp: Hoạt động trồng trọt và chăn nuôi ở thời kì này đã dẫn tới việc chặt phá và đốt rừng lấy đất canh tác, chăn thả gia súc và định cư. Hoạt động cày xới đất canh tác góp phần làm thay đổi đất và tầng nước mặt, dẫn tới nhiều vùng đất bị khô cằn và suy giảm độ màu mỡ.

- Thời kì xã hội công nghiệp: Máy móc ra đời đã tác động mạnh mẽ đến môi trường sống; nền nông nghiệp cơ giới hóa tạo ra nhiều vùng trồng trọt lớn; công nghiệp khai khoáng phát triển đã phá đi rất nhiều diện tích rừng trên Trái Đất. Đô thị hóa ngày càng tăng đã lấy đi nhiều vùng đất rừng tự nhiên và đất trồng trọt. Bên cạnh đó, một số hoạt động của con người cũng góp phần cải tạo môi trường.

CH2: 

Việc phá hủy rừng đã gây ra những hậu quả gì cho môi trường tự nhiên?

Phương pháp giải

Việc phá hủy rừng chính là phá hủy môi trường sống của các loài sinh vật, gây mất đa dạng sinh học,...

Lời giải chi tiết

Hậu quả của việc phá hủy rừng đối với môi trường tự nhiên:

-         Làm mất độ che phủ và giữ đất → Gây ra hiện tượng xói mòn, sạt lở đất, giảm lượng nước ngầm,…

-         Làm mất đi nguồn thức ăn, nơi ở của nhiều sinh vật → Làm phá hủy và suy thoái các hệ sinh thái tự nhiên, làm mất đa dạng sinh học.

-         Làm gia tăng lượng khí CO2 trong không khí → Gây ra hiện tượng hiệu ứng nhà kính dẫn đến biến đổi khí hậu với hàng loạt các thảm họa môi trường nặng nề như lũ lụt, hạn hán,…

CH3:

Nêu một số nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường

Phương pháp giải

Ô nhiễm môi trường là hiện tượng khi các tính chất vật lí, hóa học, sinh học của môi trường bị thay đổi, gây tác hại tới đời sống con người và các sinh vật khác.

Lời giải chi tiết

Một số nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường:

- Do khí thải từ quá trình đun nấu trong các hộ gia đình; do cháy rừng.

- Do chất thải không được thu gom và xử lí đúng cách tạo môi trường cho các vi sinh vật gây bệnh phát triển.

CH tr 196

CH1: 

Hiện tượng cháy rừng đã tác động như thế nào đến môi trường?

Phương pháp giải

Hiện tượng cháy rừng gây ảnh hưởng lớn tới môi trường

Lời giải chi tiết

Tác động của hiện tượng cháy rừng đến môi trường:

- Làm mất đi môi trường sống nhiều loài sinh vật dẫn đến mất đa dạng sinh học.

- Làm giảm độ che phủ của rừng, gây thoái hóa, xói mòn đất;

- Gia tăng hiện tượng hiệu ứng nhà kính;….

- Gây ô nhiễm môi trường không khí: Khói bụi, khí thải từ cháy rừng gây ô nhiễm môi trường không khí.

CH2:

Nêu thêm một số biện pháp làm giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Phương pháp giải

Để giảm thiểu ô nhiễm môi trường, cần có những biện pháp giúp môi trường không bị suy thoái.

Lời giải chi tiết

Một số biện pháp khác giúp làm giảm thiểu ô nhiễm môi trường:

- Kiểm soát gia tăng dân số

- Phục hồi rừng và trồng nhiều cây xanh.

- Sử dụng đồ dùng thân thiện với môi trường.

- Xây dựng hệ thống xử lí chất thải chăn nuôi.

- Tuyên truyền, nâng cao hiểu biết người dân.

CH tr 197

CH1:

Nêu ý nghĩa của hoạt động trồng rừng, phủ xanh đất trống, đồi trọc

Phương pháp giải

Hoạt động trồng rừng, phủ xanh đất trống, đồi trọc giúp tăng độ che phủ của cây xanh, từ đó mang lại nhiều lợi ích to lớn

Lời giải chi tiết

- Giúp hạn chế sự gia tăng hàm lượng khí carbon dioxide trong không khí, từ đó giúp hạn chế tình trạng biến đổi khí hậu.

- Bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên đất, nước sạch,…

- Cung cấp nguyên liệu, nhiên liệu cho quá trình sản xuất trong đời sống con người.

- Cung cấp nguồn thức ăn, môi trường sống cho sinh vật

CH2:

Tại sao các loài sinh vật ngoại lai như ốc bươu vàng, rùa tai đỏ, tôm hùm đất,...có thể gây mất cân bằng tự nhiên và gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sản xuất nông nghiệp?

Phương pháp giải

Các loài sinh vật ngoại lai như: ốc bươu vàng, rùa tai đỏ, tôm hùm đất,… là những loài sinh sản nhanh và thích nghi nhanh với môi trường, chúng sử dụng cây nông nghiệp làm thức ăn.

Lời giải chi tiết

có thể gây mất cân bằng tự nhiên và gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sản xuất nông nghiệp vì:

- Các loài sinh vật ngoại lai sinh sản nhanh, thích nghi nhanh với những thay đổi của môi trường dẫn đến tình trạng cạnh tranh nguồn thức ăn và môi trường sống với sinh vật bản địa.

- Nhiều loài sinh vật ngoại lai sử dụng các cây nông nghiệp hoặc các loài sinh vật bản địa làm thức ăn dẫn tới thiệt hại trong sản xuất nông nghiệp, suy giảm nguồn gene.

 CH3: 

Nêu những biện pháp địa phương em đã áp dụng để cải tạo môi trường tự nhiên.

Phương pháp giải

Nêu những biện pháp mà địa phương em đã áp dụng để cải tạo môi trường tự nhiên.

Lời giải chi tiết

Một số biện pháp:

- Sử dụng tiết kiệm nguồn nước; tăng cường biện pháp cải tạo các nguồn nước bị ô nhiễm;…

- Bảo vệ các loài sinh vật đặc biệt là những loài đang có nguy cơ tuyệt chủng.

- Sử dụng các loại năng lượng sạch như năng lượng mặt trời, năng lượng gió,…

- Hạn chế làm phát sinh rác thải bằng cách tiết kiệm hoặc tái sử dụng các sản phẩm,…

Tùy theo từng địa phương sẽ có những biện pháp khác nhau cho phù hợp.

CH4:

Nêu các biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu ở địa phương em

Phương pháp giải

Biến đổi khí hậu là những thay đổi của các yếu tố khí hậu vượt qua khỏi trạng thái trung bình đã được duy trì trong một khoảng thời gian dài, thường là vài thập kỉ hoặc hơn.

Lời giải chi tiết

Một số biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu:

-         Hạn chế sử dụng nhiên liệu hóa thạch

-         Quy hoạch các khu dân cư, nâng cấp hệ thống đê điều, các công trình thủy lợi;…

-         Bảo vệ và phục hồi rừng

-         Chuyển giao một số giống cây trồng, vật nuôi và các quy trình sản xuất thích ứng biến đổi khí hậu

Bài đọc >> Xem chi tiết: Lý thuyết Cân bằng tự nhiên và bảo vệ môi trường - Khoa học tự nhiên 8 Cánh diều
+

 BÀI 42: CÂN BẰNG TỰ NHIÊN VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

Thế nào là cân bằng tự nhiên?

Cân bằng tự nhiên lừa trạng thái ổn định tự nhiên của các cấp độ tổ chức sống, hướng tới sự thích nghi cao nhất với điều kiện sống.

Cân bằng tự nhiên biểu hiện ở:

  • Trạng thái cân bằng của quần thể: quần thể có khả năng tự điều chỉnh số lượng cá thể của quần thể khi số lượng cá thể giảm xuống quá thấp hoặc tăng lên quá cao.

  • Khống chế sinh học trong quần xã: số lượng cá thể của quần thể này được khống chế ở mức nhất định bởi quần thể kia và ngược lại.

  • Cân bằng tự nhiên trong hệ sinh thái: là trạng thái ổn định tự nhiên của hệ sinh thái thể hiện ở sự phân bố các quần thể trong hệ sinh thái phù hợp với điều kiện sống, mối quan hệ dinh dưỡng giữa các loài trong quần xã.

Nguyên nhân gây mất cân bằng tự nhiên?

  • Nếu bị tác động quá mạnh → quần thể và quần xã không thể phục hồi → hệ sinh thái mất cân bằng → suy thoái.

  • Do hoạt động của con người: phá rừng, săn bắt động vật hoang dã, khai thác tài nguyên quá mức, chất thải sinh hoạt và công nghiệp gây ô nhiễm môi trường,...

  • Do các thảm họa thiên nhiên: động đất, núi lửa hoạt động,...

Cần làm gì để bảo vệ, duy trì cân bằng tự nhiên?

  • Thực hiện các biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường

  • Điều tiết cấu trúc thành phần trong hệ sinh thái

  • Thích ứng với biến đổi khí hậu

  • Khai thác hợp lí nguồn tài nguyên thiên nhiên,...

Con người đã tác động như thế nào đến môi trường qua các thời kỳ phát triển xã hội?

Thời kỳ nguyên thủy: 

  • Khai thác thiên nhiên thông qua hái lượm và săn bắn

  • Dùng lửa để nấu chín thức ăn, xua đuổi thú dữ, sưởi ấm, đốt rừng để săn thú

Thời kỳ xã hội nông nghiệp:

  • Biết trồng cây lương thực: lúa nước, lúa mì, ngô,...

  • Biết chăn nuôi: trâu, bò, dê, cừu,...

Thời kỳ xã hội công nghiệp và hậu công nghiệp

  • Cơ giới hóa sản xuất dựa vào các loại máy móc; nguồn nguyên, nhiên, vật liệu như: sắt, than đá,...

  • Đẩy mạnh khai thác các loại tài nguyên khoáng sản để phục vụ cho sản xuất, kéo theo sự gia tăng khí thải công nghiệp.

  • Tự động hóa sản xuất từ nửa sau thế XX

  • Hiện nay, cách mạng 4.0 tập trung nghiên cứu tạo ra bước nhảy vọt trong các lĩnh vực.

Thế nào là ô nhiễm môi trường?

Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi tính chất vật lí, hóa học, sinh học của thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kĩ thuật môi trường, tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, sinh vật và tự nhiên.

Nguyên nhân nào gây ô nhiễm môi trường?

  • Ô nhiễm do chất thải từ hoạt động công nghiệp và sinh hoạt

  • Ô nhiễm do hóa chất bảo vệ thực vật

  • Ô nhiễm do các chất phóng xạ

  • Ô nhiễm do vi sinh vật gây bệnh

Làm thế nào để hạn chế ô nhiễm môi trường?

  • Xử lí chất thải công nghiệp và sinh hoạt

  • Sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo: năng lượng gió, năng lượng mặt trời,...

  • Trồng nhiều cây xanh

  • Ứng dụng khoa học kĩ thuật trong sản xuất

  • Tăng cường công tác tuyên truyền và giáo dục để nâng cao hiểu biết và ý thức của mọi người trong việc bảo vệ môi trường,...

Biến đổi khí hậu là gì?

  • Biến đổi khí hậu là sự thay đổi giá trị trung bình của các yếu tố khí hậu: nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa,...giữa các giai đoạn, mỗi giai đoạn từ vài thập kỷ đến hàng thế kỷ.

  • Tác động của con người là nguyên nhân chủ yếu gây biến đổi khí hậu.

Các biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu là gì?

  • Xây dựng hệ thống đê điều kiên cố

  • Trồng rừng phòng hộ chắn sóng

  • Chống xói lở ở bờ biển, bờ sông

  • Chuyển đổi cơ cấu cây trồng và vật nuôi phù hợp

  • Xây nhà chống lũ,...

Tại sao cần bảo vệ động vật hoang dã?

  • Mỗi loài sinh vật là một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái

  • Nếu một loài biến mất sẽ ảnh hưởng tới cả hệ sinh thái

 
- Thu gọn
BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close