Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
ĐIỂM TÁM
Giờ trả bài tập làm văn luôn là giờ sôi động nhất vì thầy giáo thường đọc cho cả lớp nghe hai bài, bài được điểm cao nhất và bài có điểm thấp nhất. Tất nhiên, bài điểm cao được những tràng pháo tay và bài điểm thấp là những trận cười, chưa kể sau đó còn hình thành nên nhiều giai thoại từ những câu mà thầy giáo nhận xét là “què, cụt, thiếu sức thuyết phục...”. Và giai thoại này đôi khi còn lan truyền ra cả các lớp khác khiến tác giả của nó chỉ còn cách là lấy cả hai tay mà che mặt lại. Vào giờ này, cả lớp đứa nào cũng hồi hộp đến thót tim khi xấp bài trên tay thầy giáo đã vơi nhiều rồi mà bài của mình còn chưa thấy đâu.
Hôm nay, như thường lệ, thầy giáo mở cặp lấy xấp bài ra là cả lớp nhấp nhổm. Với đề ra “Hãy kể lại một kỉ niệm sâu sắc của em”, thầy giáo đã nói rằng lớp có bốn mươi học sinh thì chắc chắn sẽ có bốn mươi kỉ niệm khác nhau, không như khi chứng minh trích đoạn nào đó bị thầy chê đơn điệu, chúng tôi thường chống chế: “Thầy ơi, học cùng nhau thì làm sao mà dẫn chứng không trùng lặp nhau được”.
Khác thường, là thầy đưa xấp bài cho lớp trưởng, chỉ giữ lại một bài. Chỉ một! Đứa nào cũng nhón người nghểnh cổ cho cao lên một chút để cố nhìn cho ra tên của ai và được mấy điểm nhưng không được. Bài hay nhất? Dở nhất?
Giỏi văn nhất lớp là Kim Chi. Nhưng rồi dự đoán của chúng tôi tiêu tan khi Kim Chi với tay nhận bài của mình từ tay lớp trưởng. Vậy là thầy giữ lại bải dở nhất rồi! Cả lớp chuyển ánh nhìn vê phía Cường với tiếng cười khúc khích. Cường thường có những câu văn kiểu như “Đi một ngày đàng học một sàng khôn vậy nên chúng ta phải đi nhiều ngày hơn nữa” ... Nhưng rồi Cường cũng nhận được bài của mình.
Vậy thì của aỉ? Hay? Dở? Làm sao biết trước được bài sẽ đọc lên hôm nay là của ai! Trời, môn văn... Có khi bài trước mới được sáu điểm với lời phê “Lối hành văn trong sáng, nên đọc nhiều để dẫn chứng phong phú hơn” thì bài sau nhận ngay điểm bốn với lời phê: “Quá lan man dông dài”! Điểm bảy môn Văn của thầy là một ước mơ xa. Ngay cả Kim chi cũng nói vậy.
Chúng tôi nhìn theo tay của lớp trưởng cho đến khi bài cuối cùng được phát ra. Chỉ mình Dũng là chưa có. Không hẹn mà cả lớp đều ngạc nhiên nhìn về phía Dũng, tác giả bài văn trên tay thầy.
Tránh cái nhìn của cả lớp, Dũng ngoảnh ra cửa sổ. Không thấy mặt Dũng nhưng có thể thấy rõ hai vành tai và cổ của Dũng đỏ ửng.
Dũng là học sinh trường huyện mới chuyển vào lớp tôi được hai tháng nay.
Không có gì nổi trội, nơi Dũng cái gì cũng bình thường và chưa có gì tỏ vẻ ra là đặc biệt về môn Văn cả. Vậy mà điểm tám. Phải, điểm tám! chúng tôi nhìn rõ số tám đỏ chói trong ô điểm khi thầy đưa tay sửa lại cặp kính trên sống mũi, cử chỉ quen thuộc mỗi khi thầy xúc động. Giọng thầy giáo trầm trầm: “Kỉ niệm sâu sắc nhất của em là khi nhận được thư của ba em. Nhà em nghèo lắm nhưng ba má cho em ra phố học để sau này em có thể làm được điều gì đó tốt đẹp hơn. Cho em ra phố, ngoài việc phải kiếm việc làm thêm để có tiền trang trải chuyện học hành của em, ba em còn phải làm những việc mà khi ở nhà em có thể đỡ đần được cho gia đình. Chưa bao giờ ba má em viết cái gì cả, mỗi khi cần viết thư về quê hay viết đơn từ là ba má đọc cho em viết...” Thầy giáo ngừng đọc, nhìn cả lớp:
- Các em, thầy sẽ viết lại nguyên văn lá thư của ba bạn Dũng lên bảng cho chúng ta cùng đọc.
Chuyện lạ. Tất cả chúng tôi hồi hộp tò mò đọc từng chữ hiện ra dưới tay thầy giáo.
“Con iu thương của ba chìu hôm qua ba kiu người báng con heo đễ có tiềng gưởi cho con con nhớ nhà không cã nhà nhớ con nhìu lắm cố học nge con chừn nào mùa màn song ba má xẽ ra thăm con” Lá thư không chấm không phẩy, vẻn vẹn bốn mươi lăm từ.
Khi thầy giáo quay lại thì Dũng đã úp mặt xuống bàn, hai vai run run.
Mắt thầy cũng hoe đỏ. Cả lớp im phăng phắc trước lá thư đầy lỗi chính tả trên bảng, lá thư của một người cha vốn chỉ quen cày cuốc lần đầu cầm bút viết cho con.
(Nguyên Hương)
Văn bản thuộc thể loại nào?
Văn bản thuộc thể loại nào?
Dựa vào đặc điểm văn bản: có cốt truyện, nhân vật, tình huống và diễn biến sự việc.
Xác định thể loại tự sự ngắn gọn, tập trung vào một câu chuyện cụ thể.
Thể loại: truyện ngắn
Giải thích:
Văn bản kể lại một câu chuyện xoay quanh nhân vật Dũng trong giờ trả bài. Có đầy đủ yếu tố cốt truyện, nhân vật và cao trào cảm xúc.
- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…
- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.
- Kết cấu truyện ngắn không chia thành nhiều tuyến nhân vật.
- Sử dụng chi tiết cô đúc và lối hành văn mang nhiều ẩn ý
- Có truyện ngắn khai thác cốt truyện kì lạ, lại có truyện ngắn viết về câu chuyện giản dị, đời thường; có truyện ngắn giàu tính triết lí, trào phúng, châm biếm, hài hước, lại có truyện ngắn rất giàu chất thơ…
Link tham khảo:
Nhân vật chính của truyện là ai? Truyện sử dụng ngôi kể nào?
Nhân vật chính của truyện là ai? Truyện sử dụng ngôi kể nào?
Xác định nhân vật được tập trung miêu tả nhiều nhất trong truyện.
Xem cách xưng hô của người kể để xác định ngôi kể.
- Nhân vật chính: Dũng cậu học sinh nghèo, nhận được điểm tám nhờ bài văn kể lại kỉ niệm về lá thư của ba.
- Ngôi kể: Ngôi thứ nhất, người kể xưng “tôi” (chúng tôi) – là bạn học cùng lớp với Dũng.
Giải thích:
Dũng là trung tâm của tình huống truyện (bài văn điểm tám, lá thư).
Người kể là bạn cùng lớp, dùng “chúng tôi” để kể lại câu chuyện.
- Tính cách nhân vật là những đặc điểm riêng tương đối ổn định của nhân vật, được bộc lộ qua mọi hành động, cách ứng xử, cảm xúc, suy nghĩ,… Tính cách nhân vật còn được thể hiện qua các mối quan hệ, qua lời kể và suy nghĩ của nhân vật khác.
- Ngôi kể thứ ba: khi gọi các nhân vật bằng tên gọi của chúng, người kể tự giấu mình đi, người kể có thể kể linh hoạt tự do những gì diễn ra với nhân vật.
Link tham khảo:
Các chi tiết: "Chúng tôi nhìn rõ số tám đỏ chói trong ô điểm khi thầy đưa tay sửa lại cặp kính trên sống mũi, cử chỉ quen thuộc mỗi khi thầy xúc động. Giọng thầy giáo trầm trầm: ..."; "Mắt thầy cũng hoe đỏ." diễn tả tâm trạng, cảm xúc nào ở thầy giáo đối với Dũng và bài văn của Dũng?
Các chi tiết: "Chúng tôi nhìn rõ số tám đỏ chói trong ô điểm khi thầy đưa tay sửa lại cặp kính trên sống mũi, cử chỉ quen thuộc mỗi khi thầy xúc động. Giọng thầy giáo trầm trầm: ..."; "Mắt thầy cũng hoe đỏ." diễn tả tâm trạng, cảm xúc nào ở thầy giáo đối với Dũng và bài văn của Dũng?
Phân tích các chi tiết miêu tả hành động, giọng nói, ánh mắt của thầy.
Liên hệ với nội dung bài văn và lá thư của Dũng.
Những chi tiết này diễn tả sự xúc động, cảm thông và trân trọng của thầy giáo dành cho Dũng. Thầy cảm động trước tình cha con sâu nặng, tấm lòng hiếu thảo và nghị lực vượt khó của Dũng, cũng như tình thương giản dị mà thiêng liêng trong bức thư đầy lỗi chính tả của người cha quê mùa.
Giải thích:
Chi tiết “sửa kính”, “giọng trầm”, “mắt hoe đỏ” cho thấy thầy rất xúc động.
Thầy đồng cảm với hoàn cảnh Dũng và trân trọng tình cha con sâu sắc.
- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…
- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.
- Tính cách nhân vật là những đặc điểm riêng tương đối ổn định của nhân vật, được bộc lộ qua mọi hành động, cách ứng xử, cảm xúc, suy nghĩ,… Tính cách nhân vật còn được thể hiện qua các mối quan hệ, qua lời kể và suy nghĩ của nhân vật khác.
Link tham khảo: Nhân vật và tính cách nhân vật trong truyện
Tìm một câu ghép trong ngữ liệu trên và cho biết các vế trong câu ghép được nối với nhau bằng cách nào?
Tìm một câu ghép trong ngữ liệu trên và cho biết các vế trong câu ghép được nối với nhau bằng cách nào?
Tìm câu có từ hai cụm chủ – vị trở lên trong văn bản.
Xác định cách nối giữa các vế (quan hệ từ hoặc dấu câu).
- Câu ghép: “Nhà em nghèo lắm nhưng ba má cho em ra phố học để sau này em có thể làm được điều gì đó tốt đẹp hơn.”
- Câu có hai vế:
+ Vế 1: “Nhà em nghèo lắm”
+ Vế 2: “ba má cho em ra phố học để sau này em có thể làm được điều gì đó tốt đẹp hơn”
=> Hai vế được nối với nhau bằng quan hệ từ “nhưng”, thể hiện quan hệ tương phản.
Giải thích:
Câu có hai vế: hoàn cảnh khó khăn và quyết định cho con đi học.
Quan hệ từ “nhưng” thể hiện sự đối lập giữa nghèo và ý chí vươn lên.
- Những từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa được gọi là từ ghép.
- Từ ghép có công dụng giúp người sử dụng dễ dàng biểu đạt các ý kiến của mình và đây cũng chính là một công cụ quan trọng để xác định nghĩa của các từ trong cả văn nói và văn viết một cách chính xác, khiến câu văn trở nên logic hơn về cả yếu tố nội dung và hình thức.
Link tham khảo: Từ ghép là gì? Đặc điểm của từ ghép
Xác định đề tài của văn bản trên.
Xác định đề tài của văn bản trên.
Xác định nội dung trung tâm của truyện (xoay quanh nhân vật, sự kiện chính).
Chú ý chi tiết lá thư và hoàn cảnh của Dũng để rút ra đề tài.
Đề tài: tình cảm cha con và nghị lực vượt khó của người học sinh nghèo.
Giải thích:
Văn bản tập trung vào lá thư của người cha và hoàn cảnh học tập của Dũng.
- Đề tài là lĩnh vực đời sống được nhà văn nhận thức, lựa chọn, khái quát, bình giá và thể hiện trong văn bản. Việc lựa chọn đề tài bước đầu bộc lộ khuynh hướng và ý đồ sáng tác của tác giả.
- Một số ví dụ về đề tài:
+ Đề tài của truyện ngắn Lão Hạc (Nam Cao) là người nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám.
+ Đề tài của Truyện Kiều (Nguyễn Du) là cuộc đời và số phận bất hạnh của người phụ nữ trong bối cảnh xã hội phong kiến thối nát.
- Cách xác định đề tài: Căn cứ vào nội dung văn bản để xác định văn bản đang đề cập tới khía cạnh, vấn đề nào của đời sống.
Link tham khảo: Đề tài (Từ điển tiếng Việt)
Các chi tiết “Không thấy mặt Dũng nhưng có thể thấy rõ hai vành tai và cổ của Dũng đỏ ửng”, “Khi thầy giáo quay lại thì Dũng đã úp mặt xuống bàn, hai vai run run” cho thấy điều gì ở nhân vật này?
Các chi tiết “Không thấy mặt Dũng nhưng có thể thấy rõ hai vành tai và cổ của Dũng đỏ ửng”, “Khi thầy giáo quay lại thì Dũng đã úp mặt xuống bàn, hai vai run run” cho thấy điều gì ở nhân vật này?
Phân tích các chi tiết miêu tả ngoại hình, hành động của Dũng.
Liên hệ với hoàn cảnh bị cả lớp chú ý và nội dung bài văn.
Thể hiện Dũng xúc động, xấu hổ, ngại ngùng nhưng giàu tình cảm.
Giải thích:
Chi tiết “đỏ ửng”, “úp mặt”, “run run” cho thấy trạng thái tâm lí mạnh.
Dũng vừa ngượng trước lớp vừa xúc động vì câu chuyện về cha.
- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…
- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.
- Tính cách nhân vật là những đặc điểm riêng tương đối ổn định của nhân vật, được bộc lộ qua mọi hành động, cách ứng xử, cảm xúc, suy nghĩ,… Tính cách nhân vật còn được thể hiện qua các mối quan hệ, qua lời kể và suy nghĩ của nhân vật khác.
Link tham khảo: Nhân vật và tính cách nhân vật trong truyện
Việc tác giả dành nửa đầu của văn bản (từ đầu đến “trên tay thầy”) để nói về những giờ trả bài tập làm văn của thầy giáo và diễn biến của giờ trả bài tập làm văn hôm nay nhằm mục đích gì?
Việc tác giả dành nửa đầu của văn bản (từ đầu đến “trên tay thầy”) để nói về những giờ trả bài tập làm văn của thầy giáo và diễn biến của giờ trả bài tập làm văn hôm nay nhằm mục đích gì?
Xem vai trò của phần mở đầu trong việc dẫn dắt câu chuyện.
Chú ý sự hồi hộp, tò mò của lớp trước khi lộ ra nhân vật Dũng.
Nhằm tạo tình huống hấp dẫn, gây tò mò và làm nổi bật ý nghĩa bất ngờ của câu chuyện về Dũng.
Giải thích:
Phần đầu miêu tả không khí lớp học giúp tăng kịch tính.
Từ đó làm nổi bật sự xúc động khi bài của Dũng được đọc lên.
- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…
- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.
- Kết cấu truyện ngắn không chia thành nhiều tuyến nhân vật.
- Sử dụng chi tiết cô đúc và lối hành văn mang nhiều ẩn ý
- Có truyện ngắn khai thác cốt truyện kì lạ, lại có truyện ngắn viết về câu chuyện giản dị, đời thường; có truyện ngắn giàu tính triết lí, trào phúng, châm biếm, hài hước, lại có truyện ngắn rất giàu chất thơ…
Link tham khảo:
Nêu cảm nhận của em về nhân vật Dũng trong truyện.
Nêu cảm nhận của em về nhân vật Dũng trong truyện.
Dựa vào hoàn cảnh, hành động, cảm xúc của Dũng trong truyện.
Tổng hợp các chi tiết để đánh giá phẩm chất nhân vật.
Dũng là học sinh nghèo, giàu tình cảm, hiếu thảo và có ý chí vượt khó.
Giải thích:
Bài văn của Dũng xuất phát từ tình yêu thương cha mẹ chân thành.
Những biểu hiện xúc động cho thấy em sống nội tâm và giàu nghị lực.
- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…
- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.
- Tính cách nhân vật là những đặc điểm riêng tương đối ổn định của nhân vật, được bộc lộ qua mọi hành động, cách ứng xử, cảm xúc, suy nghĩ,… Tính cách nhân vật còn được thể hiện qua các mối quan hệ, qua lời kể và suy nghĩ của nhân vật khác.
Link tham khảo: Nhân vật và tính cách nhân vật trong truyện
Danh sách bình luận