Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Tây Bắc có một mùa hoa trẩu
Lam Linh
Tôi đã đi không ít mùa xuân trên khắp những ngả đường ấy, đã không ít lần ngắt lấy một nhành hoa ven đường, cài lên con xe máy cà tàng, thế mà cho mãi đến gần đây, mới được biết tên loài hoa trắng muốt rung rinh ấy. Phía này của núi, từ Sơn La đến Điện Biên. Phía kia của núi từ Yên Bái, Lào Cai đến Tuyên Quang, Hà Giang mùa này đã không còn những nhánh hoa đào, nhưng đâu đâu cũng trắng trời một loài hoa xinh đẹp khác, hoa trẩu.
Loài hoa của núi rừng ngập tràn khi những cơn mưa cuối xuân, đầu hạ tưới mát cả vùng núi, vùng rừng. Trong không khí vẫn còn vương chút lạnh, khi màn sương đôi khi vẫn giăng ngang thung lũng một mầu trắng đùng đục và cái nắng vội vã bừng lên yếu ớt ban trưa, hoa trẩu nở nụ cười rạng rỡ nhất của mình. Hoa trẩu trắng như tuyết, trắng đến nao lòng với những gân hoa hồng phớt, đậu trên những vòm lá xanh non, một vẻ đẹp đơn sơ, mộc mạc... Trên những con đường đất gập ghềnh bụi mù mịt thưa vắng người qua, trong những bản làng thưa thớt vài mái nhà, trên những đỉnh núi cao vời vợi tưởng như chạm đến cả mây trời, những chuyến xe lăn dọc dài đất nước, mang theo những tâm hồn mơ mộng, ưa lãng du, yêu những khoảnh khắc chạy dài trên những con đường không một bóng người.
Tiếng xe tắt rồi, cả đất trời thinh không ắng lặng, chỉ có gió lùa qua tán lá, chỉ có trăng treo đầu non, những mái nhà thấp thoáng xa xa và hoa trẩu, rung rinh trên cây, rung rinh sau đuôi xe. Hoa trẩu cứng cỏi, ngay cả khi rơi thân mình xuống mặt đất, hoa vẫn tươi nguyên nét rạng rỡ ban đầu. Những bông hoa ngắt vụng về trên đường rồi cài phía sau đuôi xe cũng vẫn tươi nguyên nụ cười như thế. Hoa trẩu tô điểm cho con đường dài hun hút trước mặt bỗng trở nên nên thơ, lãng mạn và yêu kiều. Có những con đường trắng muốt dưới vòm hoa, con đường phía trước được trải thảm bằng những cánh hoa trắng muốt vẫn còn tươi sắc. Có những đỉnh núi cao chỉ có duy nhất một cây hoa trẩu làm điểm hẹn, là nơi ngả lưng nghỉ lại, chiêu ngụm cà-phê mà thả hồn với mây gió. Có những mái nhà núp bóng dưới tán hoa, nên thơ trong bức tranh toàn cảnh khi cô gái Mông vô tình ngồi bên hiên thêu thùa, vạt váy vương cánh hoa rơi.
Mấy mùa hoa tôi đều dắt xe lên rừng. Thời tiết đã ấm áp hơn và mưa bụi lây phây. Mấy mùa hoa tôi cài những “nụ cười” trắng muốt ấy sau xe, để những nhánh hoa rung rinh ấy theo mình đi khắp muôn nơi. Ngắm nhìn hoa trẩu, thấy yêu hơn trời đất và cuộc sống này. Và để dù có đi xa đến đâu, nhớ tháng tư lại về với núi rừng và hương hoa trẩu thoảng dịu khắp núi, khắp rừng.
(Theo Nơi ta đã qua, người ta đã gặp, nhiều tác giả, NXB Hội Nhà văn, 2018, tr.28-29)
Đề tài của văn bản trên là gì?
Đề tài của văn bản trên là gì?
Đọc toàn văn bản, xác định đối tượng được miêu tả xuyên suốt (lặp lại nhiều lần), khái quát thành đề tài
Đề tài: Vẻ đẹp của hoa trẩu và thiên nhiên vùng Tây Bắc.
Giải thích:
Văn bản tập trung miêu tả hoa trẩu (xuất hiện nhiều lần) cùng cảnh núi rừng.
- Đề tài là lĩnh vực đời sống được nhà văn nhận thức, lựa chọn, khái quát, bình giá và thể hiện trong văn bản. Việc lựa chọn đề tài bước đầu bộc lộ khuynh hướng và ý đồ sáng tác của tác giả.
- Một số ví dụ về đề tài:
+ Đề tài của truyện ngắn Lão Hạc (Nam Cao) là người nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám.
+ Đề tài của Truyện Kiều (Nguyễn Du) là cuộc đời và số phận bất hạnh của người phụ nữ trong bối cảnh xã hội phong kiến thối nát.
- Cách xác định đề tài: Căn cứ vào nội dung văn bản để xác định văn bản đang đề cập tới khía cạnh, vấn đề nào của đời sống.
Link tham khảo: Đề tài (Từ điển tiếng Việt)
Hình ảnh “nụ cười” trắng muốt ở đoạn văn cuối cùng của văn bản chỉ đối tượng
nào?
Hình ảnh “nụ cười” trắng muốt ở đoạn văn cuối cùng của văn bản chỉ đối tượng
nào?
Xác định từ ngữ đặt trong ngoặc kép: “nụ cười”, dựa vào ngữ cảnh để tìm đối tượng được gọi tên ẩn dụ.
“Nụ cười” trắng muốt chỉ: những bông hoa trẩu.
Giải thích:
Cụm “cài những ‘nụ cười’ trắng muốt ấy” thay thế cho hoa trẩu: cách gọi ẩn dụ. Tác giả ví hoa như nụ cười để làm nổi bật vẻ đẹp tươi tắn, rạng rỡ.
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Xác định phép liên kết được sử dụng trong 2 câu văn cuối của cùng của văn bản.
Xác định phép liên kết được sử dụng trong 2 câu văn cuối của cùng của văn bản.
Xem 2 câu cuối, tìm từ nối (liên từ) và từ lặp lại để xác định phép liên kết.
− Hai câu cuối: Ngắm nhìn hoa trẩu, thấy yêu hơn trời đất và cuộc sống này. Và để dù có đi xa đến đâu, nhớ tháng tư lại về với núi rừng và hương hoa trẩu thoảng dịu khắp núi, khắp rừng.
− Phép liên kết được sử dụng trong 2 câu cuối cùng của văn bản:
+ Phép nối: Và
+ Phép lặp: Hoa trẩu
⇒ Tác dụng:
+ Làm cho đoạn văn trở nên mạch lạc, liên kết, logic, chặt chẽ về mặt nội dung, tránh bị rời rạc.
+ Nhấn mạnh ý nghĩa của loài hoa trẩu đối với tác giả và thể hiện niềm say mê, yêu thích và trân trọng của tác giả với loài hoa trẩu, với thiên nhiên núi rừng.
Giải thích:
Từ “Và” nối 2 câu tạo mạch ý liền mạch; “hoa trẩu” được lặp lại để nhấn mạnh đối tượng.
- Liên kết là một trong những tính chất quan trọng của văn bản, có tác dụng làm cho văn bản trở nên mạch lạc, hoàn chỉnh cả về nội dung và hình thức.
- Các phép liên kết trong câu:
+ Phép nối: sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ biểu thị quan hệ với câu trước.
+ Phép thế: sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ có tác dụng thay thế từ ngữ đã có ở câu trước.
+ Phép lặp từ ngữ: lặp lại ở câu đứng sau các từ ngữ đã có ở câu trước.
+ Phép liên tưởng: sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ cùng trường liên tưởng với từ ngữ đã có ở câu trước.
Một số link tham khảo:
Nêu công dụng của dấu chấm lửng được sử dụng trong câu văn sau: “Hoa trẩu trắng như tuyết, trắng đến nao lòng với những gân hoa hồng phớt, đậu trên những vòm lá xanh non, một vẻ đẹp đơn sơ, mộc mạc...”.
Nêu công dụng của dấu chấm lửng được sử dụng trong câu văn sau: “Hoa trẩu trắng như tuyết, trắng đến nao lòng với những gân hoa hồng phớt, đậu trên những vòm lá xanh non, một vẻ đẹp đơn sơ, mộc mạc...”.
Xác định vị trí dấu chấm lửng ở cuối câu miêu tả → suy ra tác dụng (gợi cảm xúc, chưa nói hết).
Dấu chấm lửng: gợi tả vẻ đẹp còn kéo dài, chưa thể diễn tả hết.
Giải thích:
Câu văn liệt kê vẻ đẹp hoa trẩu rồi dừng bằng “...”: tạo dư âm, gợi cảm xúc bâng khuâng. Qua đó nhấn mạnh vẻ đẹp tinh khôi, mộc mạc nhưng rất sâu lắng.
- Dấu chấm lửng là dấu chấm thông thường sẽ xuất hiện ở giữa hoặc ở cuối câu, có kí hiệu là …
- Tác dụng của việc sử dụng dấu chấm lửng:
+ Tức ý vẫn còn chưa diễn đạt hết, vẫn còn điều muốn nói.
+ Sử dụng với mục đích ngập ngừng, ngắt quãng trong câu.
+ Hoặc trong một vài trường hợp dấu chấm lửng còn là dấu hiệu cho sự châm biếm, mỉa mai.
+ Dấu chấm lửng còn là đoạn kéo dài của một loại âm thanh nào đó.
- Chú ý: Khi đọc bài có dấu chấm lửng cần ngắt nghỉ
Link tham khảo:
Nhận xét về ngôn ngữ được sử dụng trong văn bản.
Nhận xét về ngôn ngữ được sử dụng trong văn bản.
Nhận xét từ ngữ: xem có giàu hình ảnh, cảm xúc, biện pháp tu từ không
Khái quát phong cách ngôn ngữ.
Ngôn ngữ giàu hình ảnh, giàu cảm xúc, mang tính miêu tả và biểu cảm.
Giải thích:
Văn bản dùng nhiều so sánh (“trắng như tuyết”), từ láy, hình ảnh gợi tả, tạo nên giọng văn nhẹ nhàng, lãng mạn, thể hiện tình yêu thiên nhiên.
Qua văn bản, em có cảm nhận gì về nhân vật “tôi”?
Qua văn bản, em có cảm nhận gì về nhân vật “tôi”?
Theo dõi hành động, cảm xúc của “tôi” trong văn bản, rút ra tính cách, tâm hồn.
Nhân vật “tôi”: yêu thiên nhiên, giàu cảm xúc, lãng mạn, thích khám phá.
Giải thích:
“Tôi” nhiều lần đi ngắm hoa, cài hoa, cảm nhận vẻ đẹp và “thấy yêu hơn cuộc sống”. Điều đó cho thấy một tâm hồn tinh tế, gắn bó với thiên nhiên.
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Từ chia sẻ của nhân vật “tôi”: “Ngắm nhìn hoa trẩu, thấy yêu hơn trời đất và cuộc sống này”, em rút ra bài học gì cho bản thân?
Từ chia sẻ của nhân vật “tôi”: “Ngắm nhìn hoa trẩu, thấy yêu hơn trời đất và cuộc sống này”, em rút ra bài học gì cho bản thân?
Từ câu nói của “tôi”, rút ra bài học về thái độ sống (liên hệ bản thân, hướng tích cực).
Bài học: biết yêu thiên nhiên, trân trọng cuộc sống và những điều giản dị quanh mình.
Giải thích:
Ngắm hoa mà “yêu hơn cuộc sống”, thiên nhiên giúp con người sống tích cực hơn. Vì vậy mỗi người cần mở lòng cảm nhận, biết yêu và gìn giữ vẻ đẹp xung quanh.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Danh sách bình luận