Đề bài

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:

Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng nằm ở trung tâm Trung Trung Bộ của Việt Nam, phía Tây Nam sông Gianh; phía Tây và Tây Nam giáp với nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào; phía Bắc giáp xã Thượng Hóa, huyện Minh Hóa; phía Đông và Đông Nam giáp xã Trường Sơn, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình. Vườn Quốc gia có chung ranh giới với Khu bảo tồn thiên nhiên Hin Namno của Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào.

Hình ảnh: Động Phong Nha (Phong Nha- Kẻ Bàng)

Dãy núi đá vôi Kẻ Bàng là hoang mạc đá vôi lớn nhất thế giới. Đó là kết quả tiến hóa tự nhiên cách đây gần 400 triệu năm. Quá trình tạo sơn phức tạp đã tạo cho Phong Nha – Kẻ Bàng địa thế hiểm trở, ẩn chứa một quần thể hang động kì vĩ, những tượng thạch nhũ đẹp nhất và những dòng sông tối ngầm dài nhất thế giới. […]

Hệ thống hang động Phong Nha – Kẻ Bàng thuộc loại cổ nhất Đông Nam Á, được hình thành do các đứt gãy kiến tạo trong kỷ Đệ Tam (35 triệu năm), đồng thời với pha tách giãn hình thành Biển Đông. Hệ thống hang động ở đây được phát triển trên một khối đá vôi lớn nhất Đông Nam Á, từ kỷ Devon muộn (377 triệu năm) đến kỷ Permi (250 triệu năm). Bao quanh khối đá vôi là các tầng địa hình phi carbonat, là điều kiện thu nước tốt cho khối đá vôi hình thành hang động, đồng thời tăng tính đa dạng sinh học trong khu vực. Có 2 hệ thống hang chính: hang Phong Nha, với tổng chiều dài 5.076m; hang Vòm, với tổng chiều dài 36.063m, hầu hết còn mang tính nguyên sơ.

[..] Phong Nha – Kẻ Bàng chứa đựng tính đa dạng của các hệ sinh thái tự nhiên, bao gồm rừng trên núi đá vôi, rừng trên núi đất và vùng chuyển tiếp, sông suối, hang động và các hệ sinh thái thứ sinh.
Phong Nha – Kẻ Bàng có kiểu rừng độc nhất trên Trái đất, đó là rừng nhiệt đới thường xanh, chủ yếu là cây lá kim, dưới tán là các loài “lan hài vệ nữ”, phân bố trên núi đá vôi, ở độ cao hơn 700m – 1000m và có 15 kiểu rừng, đặc biệt là kiểu rừng thường xanh trên núi đá vôi, có tầm quan trọng quốc tế. Những giá trị nổi bật trong quá trình phát triển về địa chất, địa mạo, khí hậu, thủy văn đã tạo môi trường lý tưởng cho đa dạng sinh học và giúp Phong Nha – Kẻ Bàng trở thành một trong 200 trung tâm có giá trị đặc biệt về đa dạng sinh học trên thế giới. Phong Nha và Kẻ Bàng được Tổ chức Bảo tồn Chim quốc tế đánh giá là 2 trong số 60 vùng chim quan trọng của Việt Nam.

Đến nay, đã xác định sự có mặt của 2.651 loài thực vật bậc cao có mạch, 735 loài động vật có xương sống, 369 loài côn trùng trong khu vực Phong Nha – Kẻ Bàng. Trong đó, 116 loài thực vật và 129 loài động vật được ghi trong Sách đỏ Việt Nam. Có tới 28 loài động, thực vật có giá trị kinh tế và khoa học cao đang bị đe dọa nguy cấp ở mức toàn cầu, như voọc Hà Tĩnh, chà vá chân nâu, vượn đen má trắng, hổ, sao la, sóc bay đen trắng, chó sói, gà lôi, rùa…

Sự đa dạng sinh cảnh ở đây là điều kiện lý tưởng cho 9/21 loài linh trưởng (chiếm 43% của Việt Nam) sinh sống. Có 3 loài linh trưởng đặc hữu của dãy Trường Sơn là voọc Hà Tĩnh, voọc vá chân nâu, vượn bạc má. Khu hệ dơi với 46 loài (chiếm 43% tổng số loài của Việt Nam) ở đây, được xem là đa dạng nhất cả nước, đồng thời là tiềm năng lớn nhất Việt Nam và thế giới về bảo tồn các loài dơi.
{..} Tháng 7 năm 2003, Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng đã được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới. {..}

Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng là một di tích và danh thắng hội tụ được nhiều giá trị nổi bật. Chính những giá trị này đã mang lại cho Phong Nha – Kẻ Bàng một sự hấp dẫn đặc biệt riêng. {..}

(Theo Hoàng Phúc, Hồ sơ xếp hạng di tích, tư liệu Cục Di sản văn hóa)

Câu 1

Xác định mục đích của văn bản trên.

Phương pháp giải

Đọc toàn văn bản, xác định nội dung chính (viết về cái gì?) và cách trình bày (giới thiệu, kể chuyện hay nghị luận) để suy ra mục đích.

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Mục đích của văn bản là giới thiệu và cung cấp thông tin chi tiết về Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, từ giá trị địa chất, địa mạo, đa dạng sinh học đến ý nghĩa bảo tồn và tầm quan trọng quốc tế của khu vực.

Giải thích:

Văn bản cung cấp hàng loạt thông tin về vị trí, địa chất, sinh học… => mang tính thuyết minh.

Mở rộng

- Văn bản thông tin được viết nhằm mục đích chủ yếu là cung cấp thông tin cho người đọc.

- Để truyền tải thông tin sinh động, hiệu quả, văn bản thông tin có thể sử dụng kết hợp nhiều nguồn thông tin, nhiều cách trình bày (dạng chữ, dạng hình ảnh/ sơ đồ/ bảng biểu,…), nhiều phương thức biểu đạt (thuyết minh, miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận,…)

- Các yếu tố hình thức: nhan đề - sapo - đề mục – chữ in nghiêng, in đậm – phương tiện phi ngôn ngữ

- Một số mô hình tổ chức thông tin chính:

+ Tổ chức thông tin theo trật tự thời gian

+ Tổ chức thông tin theo trật tự nhân quả

+ Tổ chức thông tin theo tầm quan trọng của vấn đề

+ Tổ chức thông tin theo quan hệ so sánh hoặc tương phản

Link tham khảo: Văn bản thông tin là gì? Một số yếu tố của văn bản thông tin

---

Xem thêm các câu hỏi cùng đoạn

Câu 2

Chỉ ra từ được viết tắt cho một tổ chức quốc tế quan trọng trong văn bản, và cho biết người viết đã dùng tên viết tắt của tổ chức quốc tế nào?

Phương pháp giải

Tìm các chữ viết hoa, viết tắt trong văn bản => xác định đó là tên tổ chức => nêu đầy đủ tên gọi.

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Từ viết tắt: UNESCO.

UNESCO là tên viết tắt của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc, tổ chức đã công nhận Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng là Di sản thiên nhiên thế giới vào tháng 7 năm 2003.

Giải thích:

“UNESCO” là tổ chức quốc tế quen thuộc, thường xuất hiện trong các văn bản về di sản.

Mở rộng

- Trong giao dịch hiện nay, tên của các tổ chức quốc tế thường xuyên được nhắc tới. Để tiết kiệm thời gian và kinh phí in ấn tài liệu, người ta thường sử dụng tên viết tắt của những tổ chức này.

- Tên viết tắt được tạo ra bằng cách ghép các chữ cái đầu của các từ trong tên đầy đủ. Ví dụ: WTO: World Trande Organization (Tổ chức Thương mại Thế giới), IOC: International Olympic Committee (Uỷ ban Olympic Quốc tế).

Link tham khảo: Tên viết tắt các tổ chức quốc tế

---

Câu 3

Nhận xét về vai trò của phương tiện phi ngôn ngữ được sử dụng trong văn bản.

Phương pháp giải

Xác định phương tiện phi ngôn ngữ (hình ảnh, sơ đồ…) => nêu vai trò chung: minh họa, tăng trực quan, hỗ trợ nội dung.

Lời giải của GV Loigiaihay.com

- Phương tiện phi ngôn ngữ: Hình ảnh minh họa động Phong Nha.

- Vai trò:

+ Giúp minh họa cụ thể và sinh động hơn cho nội dung văn bản, tạo sự hấp dẫn và trực quan đối với người đọc.

+ Tăng cường sự liên kết giữa thông tin được cung cấp và giá trị thực tế của Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng.

+ Hỗ trợ người đọc hình dung rõ hơn về vẻ đẹp và tầm quan trọng của khu vực này.

Giải thích:

Hình ảnh động Phong Nha giúp người đọc dễ hình dung vẻ đẹp thực tế, làm văn bản sinh động hơn

Mở rộng

- Văn bản thông tin được viết nhằm mục đích chủ yếu là cung cấp thông tin cho người đọc.

- Để truyền tải thông tin sinh động, hiệu quả, văn bản thông tin có thể sử dụng kết hợp nhiều nguồn thông tin, nhiều cách trình bày (dạng chữ, dạng hình ảnh/ sơ đồ/ bảng biểu,…), nhiều phương thức biểu đạt (thuyết minh, miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận,…)

- Các yếu tố hình thức: nhan đề - sapo - đề mục – chữ in nghiêng, in đậm – phương tiện phi ngôn ngữ

- Một số mô hình tổ chức thông tin chính:

+ Tổ chức thông tin theo trật tự thời gian

+ Tổ chức thông tin theo trật tự nhân quả

+ Tổ chức thông tin theo tầm quan trọng của vấn đề

+ Tổ chức thông tin theo quan hệ so sánh hoặc tương phản

Link tham khảo: Văn bản thông tin là gì? Một số yếu tố của văn bản thông tin

---

Câu 4

Phân tích tác dụng của cách trình bày thông tin văn bản trong phần văn bản sau:

“Phong Nha – Kẻ Bàng có kiểu rừng độc nhất trên trái đất … là tiềm năng lớn nhất Việt Nam và thế giới về bảo tồn các loài dơi”?

Phương pháp giải

Phân tích cách trình bày thông tin (liệt kê, số liệu, dẫn chứng…) => nêu tác dụng: nhấn mạnh, làm rõ, tăng thuyết phục.

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Tác dụng của cách trình bày thông tin:

- Nhấn mạnh tính độc đáo và đa dạng sinh học của Phong Nha – Kẻ Bàng, làm nổi bật sự khác biệt so với các khu vực khác.

- Cách liệt kê các kiểu rừng, hệ sinh thái, các loài động thực vật đặc biệt tạo ấn tượng mạnh, giúp người đọc dễ dàng tiếp cận thông tin quan trọng.

- Tạo cảm giác phong phú, quý giá về thiên nhiên, từ đó nâng cao ý thức bảo tồn di sản thiên nhiên.

Giải thích:

Đoạn văn sử dụng nhiều chi tiết, số liệu và liệt kê hệ sinh thái => làm nổi bật sự đa dạng và giá trị của khu vực.

Mở rộng

- Văn bản thông tin được viết nhằm mục đích chủ yếu là cung cấp thông tin cho người đọc.

- Để truyền tải thông tin sinh động, hiệu quả, văn bản thông tin có thể sử dụng kết hợp nhiều nguồn thông tin, nhiều cách trình bày (dạng chữ, dạng hình ảnh/ sơ đồ/ bảng biểu,…), nhiều phương thức biểu đạt (thuyết minh, miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận,…)

- Các yếu tố hình thức: nhan đề - sapo - đề mục – chữ in nghiêng, in đậm – phương tiện phi ngôn ngữ

- Một số mô hình tổ chức thông tin chính:

+ Tổ chức thông tin theo trật tự thời gian

+ Tổ chức thông tin theo trật tự nhân quả

+ Tổ chức thông tin theo tầm quan trọng của vấn đề

+ Tổ chức thông tin theo quan hệ so sánh hoặc tương phản

Link tham khảo: Văn bản thông tin là gì? Một số yếu tố của văn bản thông tin

---

Câu 5

Qua văn bản, em rút ra cho mình những thông điệp gì?

Phương pháp giải

Tổng hợp nội dung toàn văn bản => rút ra 2–3 thông điệp chính (thường liên quan đến nhận thức + hành động).

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Qua văn bản, em rút ra những thông điệp sau:

- Thiên nhiên là tài sản quý giá mà mỗi người cần có trách nhiệm bảo vệ và gìn giữ.

- Sự đa dạng sinh học là nền tảng cho sự cân bằng và phát triển bền vững của Trái đất.

- Việc công nhận và bảo vệ các di sản thiên nhiên không chỉ mang giá trị quốc gia mà còn đóng góp vào bảo tồn di sản thế giới.

- Hành động bảo tồn thiên nhiên phải bắt đầu từ những việc nhỏ nhất như trân trọng môi trường sống xung quanh.

Giải thích:

Văn bản ca ngợi giá trị thiên nhiên => hướng đến ý thức bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

---