Đề bài

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

MẶT TRỜI

Trương Anh Tú

Mặt trời đỏ như quả gấc

Như xôi mẹ nấu những ngày

Như chiếc lá bàng em nhặt

Tuổi thơ xếp tận trời xanh.

 

Mặt trời đỏ như hoa gạo

Đợi ai thắp lửa bên trời

Bao nhiêu mặt trời - hoa gạo

Đọng trong những giọt sương rơi.

 

Mặt trời chạy cùng mây trắng

Cùng sông, cùng suối ... không rời

Mặt trời mọc lên từ biển

Đêm về lại hóa biển khơi.

(Trương Anh Tú, Trắng mây tóc mẹ, NXB Kim Đồng, 2024, tr.6)

Câu 1

Xác định thể thơ của bài thơ trên.

Phương pháp giải

Đếm số chữ trong mỗi dòng thơ, đối chiếu với các thể thơ quen thuộc (5, 6, 7, 8 chữ…).

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Thể thơ 6 chữ

Giải thích:

Mỗi dòng thơ đều có 6 chữ → thuộc thể thơ 6 chữ

Mở rộng

- Thơ sáu chữ là thể thơ mỗi dòng có sáu chữ (sáu tiếng)

- Thơ sáu chữ thường có nhiều vần, thường là vần chân, vần cách

- Các dòng thơ trong bài thường ngắt nhịp 2/2/2, 2/4 hoặc 4/2, có khi ngắt nhịp 3/3.

Link tham khảo: Thơ sáu chữ là gì? Một số yếu tố của thơ sáu chữ

---

Xem thêm các câu hỏi cùng đoạn

Câu 2

Hình ảnh mặt trời trong bài thơ được so sánh với những hình ảnh nào?

Phương pháp giải

Đọc các dòng thơ có từ “như” để tìm các hình ảnh so sánh với “mặt trời”.

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Hình ảnh mặt trời được so sánh với các hình ảnh: quả gấc, xôi mẹ nấu, chiếc lá bàng, hoa gạo.

Giải thích:

Các hình ảnh “quả gấc, xôi mẹ nấu, chiếc lá bàng, hoa gạo” đều xuất hiện trực tiếp sau từ “như”.

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

---

Câu 3

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa được sử dụng trong những dòng thơ sau:

Mặt trời chạy cùng mây trắng

Cùng sông, cùng suối ... không rời

Phương pháp giải

Xác định từ ngữ thể hiện hành động của con người gán cho sự vật (nhân hoá), rồi nêu tác dụng.

Lời giải của GV Loigiaihay.com

- BPTT nhân hoá: (mặt trời) chạy

- Tác dụng:

+ Nhân hóa mặt trời như một người bạn thân thiết luôn đồng hành cùng mây trắng, sông, suối.

+ Làm cho thiên nhiên trở nên gần gũi, sinh động, tràn đầy sức sống.

+ Thể hiện sự gắn bó chan hòa giữa con người với thiên nhiên trong cái nhìn hồn nhiên, trong trẻo của tuổi thơ.

Giải thích:

Từ “chạy” là hành động của con người nhưng được dùng cho “mặt trời” → nhân hoá. Nhờ đó, mặt trời hiện lên gần gũi, sinh động như một người bạn, làm nổi bật vẻ đẹp thiên nhiên qua cái nhìn hồn nhiên của tuổi thơ.

Mở rộng

- Nhân hoá là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.

- Có ba kiểu nhân hoá thường gặp là:

+ Dùng những từ ngữ vốn gọi người để gọi vật.

+ Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động, tính chất của vật.

+ Trò chuyện, xưng hô với vật như đối với người.

Link tham khảo: Biện pháp tu từ nhân hoá

---

Câu 4

Bài thơ thể hiện tình cảm, cảm xúc gì của nhân vật trữ tình?

Phương pháp giải

Dựa vào các hình ảnh gợi cảm xúc (mẹ, tuổi thơ, thiên nhiên) để khái quát tình cảm nhân vật trữ tình.

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Bài thơ thể hiện tình cảm, cảm xúc:

- Sự yêu mến, say mê và gắn bó với thiên nhiên, với những hình ảnh thân thuộc của tuổi thơ.

- Tình cảm ấm áp, thiêng liêng với quê hương, gia đình, đặc biệt là hình ảnh người mẹ.

Giải thích:

Các hình ảnh quen thuộc, ấm áp như “xôi mẹ nấu”, “tuổi thơ”… cho thấy tình yêu thiên nhiên và gia đình. Vì vậy kết luận về cảm xúc yêu mến, gắn bó và ấm áp là phù hợp với nội dung bài thơ.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

---

Câu 5

Kỷ niệm tươi đẹp của tuổi thơ tuy nhỏ bé nhưng có sức mạnh nuôi dưỡng tâm hồn con người suốt đời.

Em có đồng tình với ý kiến đó không? Vì sao?

Phương pháp giải

Nêu quan điểm (đồng tình/không), sau đó lí giải bằng 2–3 ý: ý nghĩa của kỉ niệm tuổi thơ và tác động của nó.

Lời giải của GV Loigiaihay.com

- Đồng tình

- Lý giải:

+ Kỷ niệm tuổi thơ dù nhỏ bé nhưng chứa đựng niềm vui, tình yêu thương, sự hồn nhiên và trong sáng.

+ Những ký ức ấy giúp con người nuôi dưỡng tâm hồn, trở thành chốn bình yên để ta nhớ về giữa cuộc sống bộn bề.

+ Đồng thời, đó cũng là nguồn cảm hứng, động lực cho mỗi người gìn giữ những giá trị đẹp và sống nhân hậu hơn.

Giải thích:

Đồng tình vì kỉ niệm tuổi thơ chứa đựng cảm xúc trong sáng, là nền tảng tinh thần của mỗi người. Những lí do như nuôi dưỡng tâm hồn, tạo điểm tựa tinh thần và động lực sống đều xuất phát từ giá trị thực tế của kí ức

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

---