Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
CON ĐÊ LÀNG
Con đê làng mềm mại dải lưng xanh
Mẹ gửi lại lời ru thời con gái
Nong kén tằm chín vàng mùa gặt hái
Mẹ tôi ngồi thêu dệt nét hoa văn
Nơi tôi trần mình kiến đốt râm ran
Tiếng sáo diều nổi dài căng ngọn gió
Thả trâu gặm bóng hoàng hôn vệ cỏ
Chúng tôi đi chăn dắt tuổi thơ mình
Dưới chân cầu vồng bảy sắc lung linh
Cơn mưa vỡ chảy qua mùa sấm rụng
Rồi mây xanh, nắng vàng rơi đọng vũng
Tôi vớt Mặt Trời trong vết chân trâu…
Quê bao ngày mưa nắng chuyển giao nhau
Trong lam lũ vẫn sai mùa hoa trái
Và trầu cau phải lòng nhau thắm lại
Con đê làng líu ríu lỗi đưa duyên
[...]
Con đê là tình nghĩa mẹ cha tôi
Sau rạn nứt, bão dông không thể vỡ
Cỏ giữ đất, đất nuôi đời duyên nợ
Tình yêu tôi không xói lở bao giờ!...
(Trần Văn Lợi, Miền gió cát, NXB Thanh niên, Hà Nội, 2000, trang 41-42)
Chú thích: Tác giả Trần Văn Lợi sinh năm 1976 tại Nam Định, là nhà giáo, nhà thơ. Sáng tác của ông thể hiện một tâm hồn phong phú, luôn gắn bó sâu sắc với làng quê, nuối tiếc những vẻ đẹp đã qua. Một số tập thơ đã xuất bản của tác giả: Miền gió cát (2000), Lật mùa (2005), Bàn tay châu thổ (2010), Đã như là hoá thạch những mồ hôi (2019),...
Xác định thể thơ của văn bản.
Xác định thể thơ của văn bản.
Đếm số chữ trong mỗi dòng thơ, đối chiếu với các thể thơ quen thuộc (5 chữ, 7 chữ, 8 chữ…).
Thể thơ của văn bản: thơ tám chữ
Giải thích:
Mỗi dòng thơ có 8 chữ, không bị ràng buộc chặt về niêm luật → đặc trưng thơ tám chữ.
- Thơ tám chữ là thể thơ trong đó mỗi dòng thơ có tám chữ (tiếng), thường được sử dụng để diễn đạt tình cảm, miêu tả cảnh vật, hoặc kể chuyện, mang tính nhạc và dễ nhớ.
- Đặc điểm thơ tám chữ:
+ Mỗi dòng thơ có 8 chữ.
+ Không giới hạn số câu trong một bài thơ.
+ Thường gieo vần chân (vần ở cuối câu), nhưng cũng có thể gieo vần ở các vị trí khác trong câu.
+ Nhịp điệu có thể thay đổi, đa dạng, nhưng thường có nhịp 3/3/2, hoặc 4/4
Một số link tham khảo:
Ở khổ thơ thứ hai, con đê làng gắn liền với những kỉ niệm nào trong thời thơ ấu của nhân vật “tôi”?
Ở khổ thơ thứ hai, con đê làng gắn liền với những kỉ niệm nào trong thời thơ ấu của nhân vật “tôi”?
Đọc kĩ khổ thơ thứ hai, gạch chân các chi tiết miêu tả hoạt động, trò chơi tuổi thơ gắn với con đê.
Những kỉ niệm trong thời thơ ấu của nhân vật “tôi” gắn với con đê làng được thể hiện trong khổ thứ hai của bài thơ:
- “trần mình kiến đốt râm ran”
- “Thả diều”
- “Chăn trâu”
Giải thích:
Các chi tiết “trần mình kiến đốt”, “tiếng sáo diều”, “thả trâu” đều là những kỉ niệm tuổi thơ quen thuộc.
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Phân tích hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ ẩn dụ trong dòng thơ:
“Tôi vớt Mặt Trời trong vết chân trâu”.
Phân tích hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ ẩn dụ trong dòng thơ:
“Tôi vớt Mặt Trời trong vết chân trâu”.
Xác định hình ảnh ẩn dụ (so sánh ngầm), giải thích ý nghĩa và tác dụng biểu đạt cảm xúc.
Hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ ẩn dụ trong câu thơ: “Tôi vớt Mặt Trời trong vết chân trâu”.
- Tạo sự độc đáo trong cách diễn đạt, giúp cho câu thơ giàu hình ảnh, giàu sức gợi.
- Khơi gợi liên tưởng thú vị: khám phá cái đẹp; sự kì vĩ, phi thường; những khát vọng lớn lao... từ những điều bé nhỏ, bình dị qua trò chơi tuổi thơ (“vớt Mặt Trời” in bóng trong vũng nước tạo bởi vết chân trâu).
- Qua đó, giúp nhà thơ tái hiện sinh động kỉ niệm đẹp của tuổi thơ cùng tình cảm gắn bó thiết tha với con đê làng, với quãng đời đã qua.
Giải thích:
“Mặt Trời” là hình ảnh ẩn dụ cho ánh sáng phản chiếu trong vũng nước → tạo liên tưởng đẹp, giàu chất thơ. Qua đó thể hiện trí tưởng tượng hồn nhiên và niềm vui tuổi thơ giản dị nhưng đầy ý nghĩa.
- Ẩn dụ là một biện pháp tu từ mà ở đó có các sự vật và hiện tượng được nhắc đến qua việc gọi tên sự vật hiện tượng khác mà ở đó có những nét tương đối giống nhau.
- Ẩn dụ được phân thành 4 loại, hay còn gọi là 4 hình thức:
+ Ẩn dụ hình thức: nhằm mục đích là “dấu” đi một phần ý nghĩa mà không phải ai cũng biết.
+ Ẩn dụ phẩm chất: thay thế phẩm chất của sự vật, hiện tượng này có nét tương đồng với phẩm chất của sự vật, hiện tượng khác.
+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: là cách thức nhận biết sự vật, hiện tượng bằng giác quan này nhưng khi miêu tả lại mang tính chất, đặc điểm của sự vật lại bằng cách sử dụng từ ngữ cho giác quan khác.
+ Ẩn dụ cách thức: là loại ẩn dụ có nhiều cách để thể hiện một vấn đề. Vì thế, người diễn đạt sẽ đưa hàm ý vào câu nói.
Link tham khảo: Ẩn dụ là gì? Đặc điểm của ẩn dụ
Nhận xét về tình cảm, thái độ của nhân vật “tôi” thể hiện trong văn bản.
Nhận xét về tình cảm, thái độ của nhân vật “tôi” thể hiện trong văn bản.
Dựa vào toàn bài, chú ý các từ ngữ biểu cảm và hình ảnh mang tính hồi tưởng để nhận xét tình cảm.
Trong văn bản, nhân vật “tôi” thể hiện tình cảm, thái độ:
- Yêu thương, gắn bó thủy chung với quê hương;
- Trân trọng quãng đời tuổi thơ, tự hào về quê hương lam lũ mà kiên cường, giàu ân nghĩa
=> Đó là tình cảm sâu nặng của một người con nặng lòng với quê hương, với cội nguồn.
Giải thích:
Nhân vật “tôi” bộc lộ tình yêu quê hương sâu sắc, gắn bó với tuổi thơ và con đê làng. Đồng thời thể hiện niềm trân trọng, tự hào về cuộc sống bình dị mà giàu nghĩa tình.
- Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó.
=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình.
- Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.
Link tham khảo: Mạch cảm xúc trong thơ
Đối với nhà thơ, con đê làng là một phần kí ức không thể nào quên. Còn với em, khi nghĩ về quê hương, hình ảnh nào là ấn tượng nhất? Vì sao?
Đối với nhà thơ, con đê làng là một phần kí ức không thể nào quên. Còn với em, khi nghĩ về quê hương, hình ảnh nào là ấn tượng nhất? Vì sao?
Liên hệ bản thân: chọn một hình ảnh tiêu biểu của quê hương, nêu lí do gắn bó (kỉ niệm, cảm xúc).
Đối với em, hình ảnh ấn tượng nhất về quê hương là cánh đồng lúa. Bởi đó là nơi gắn với tuổi thơ em qua những buổi chạy nhảy, thả diều, cảm nhận mùi lúa chín và sự yên bình của làng quê. Hình ảnh ấy luôn gợi cho em cảm giác thân thuộc và yêu quê hương sâu sắc.
Giải thích:
Cánh đồng lúa là biểu tượng quen thuộc của làng quê Việt Nam, gắn bó với đời sống và tuổi thơ của nhiều người.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Danh sách bình luận