Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
MIỀN QUÊ
(Nguyễn Khoa Điềm)[1]
Lại về mảnh trăng đầu tháng
Mông lung mặt đồng bóng chiều,
Tiếng ếch vùi trong cỏ ấm
Lúa mềm như vai thân yêu
Mùa xuân, là mùa xuân đấy
Thả chim, cỏ nội hương đồng
Đàn trâu bụng tròn qua ngõ
Gõ sừng lên mảnh trăng cong
Có gì xôn xao đằm thắm
Bao nhiêu trông đợi chóng chầy
Đàn em tóc dài mười tám
Thương người ra lính hôm mai
Để rồi bao nhiêu gió thổi
Bên giếng làng, ngoài bến sông
Có tiếng hát như con gái
Cao cao như vầng trăng trong...
(Nguồn: Thơ Nguyễn Khoa Điềm, tuyển tập 40 năm do tác giả chọn, NXB Văn học, 2012)
[1] Nguyễn Khoa Điềm sinh ngày 15 tháng 4 năm 1943, tại thôn Ưu Điềm, xã Phong Hòa, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên – Huế. Thơ của Nguyễn Khoa Điềm lấy chất liệu từ văn học Việt Nam và cảm hứng từ quê hương, con người và tình thần chiến đấu của người chiến sĩ Việt Nam yêu nước... Thơ ông hấp dẫn bởi sự kết hợp giữa cảm xúc nồng nàn và suy tư sâu lắng của người trí thức về đất nước và con người Việt Nam. Điểm nổi bật của phong cách thơ Nguyễn Khoa Điềm nằm ở cảm hứng hiện thực thời đại, đề tài quen thuộc, cách thể hiện cái tôi đa dạng, lớp từ, hình ảnh cảm xúc sâu sắc và ý nghĩa lịch sử và văn hóa độc đáo.
Xác định nhân vật trữ tình trong văn bản.
Xác định nhân vật trữ tình trong văn bản.
Xác định nhân vật trữ tình bằng cách xem ai là người bộc lộ cảm xúc trong bài thơ (thường là cái “tôi” ẩn).
Nhân vật trữ tình trong văn bản: Tác giả
Giải thích:
Đây là lời của người làm thơ nên nhân vật trữ tình chính là tác giả, vì mọi cảm xúc đều do tác giả trực tiếp thể hiện.
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Xác định thời gian nghệ thuật trong bài thơ?
Xác định thời gian nghệ thuật trong bài thơ?
Chú ý câu đầu: “mảnh trăng đầu tháng”, “bóng chiều” => xác định thời điểm.
Thời gian nghệ thuật trong bài thơ: Chiều tà
Giải thích:
Các chi tiết: “mảnh trăng đầu tháng”, “bóng chiều” đều gợi thời gian buổi chiều tà, nên thời gian nghệ thuật của bài thơ là chiều.
- Thơ sáu chữ là thể thơ mỗi dòng có sáu chữ (sáu tiếng)
- Thơ sáu chữ thường có nhiều vần, thường là vần chân, vần cách
- Các dòng thơ trong bài thường ngắt nhịp 2/2/2, 2/4 hoặc 4/2, có khi ngắt nhịp 3/3.
Link tham khảo: Thơ sáu chữ là gì? Một số yếu tố của thơ sáu chữ
Nêu cảm hứng chủ đạo của bài thơ.
Nêu cảm hứng chủ đạo của bài thơ.
Xác định nội dung lặp lại xuyên suốt bài thơ (cảnh + cảm xúc).
Chú ý các hình ảnh: đồng quê, trâu, trăng, con người => đều đẹp và giàu tình cảm.
Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là: Ngợi ca vẻ đẹp của thiên nhiên và con người nơi miền quê hương yêu dấu.
Giải thích:
Tất cả đều hướng tới việc ca ngợi vẻ đẹp quê hương và con người => đó là cảm hứng chủ đạo.
- Cảm hứng chủ đạo là tình cảm, thái độ được thể hiện xuyên suốt tác phẩm đối với những vấn đề cuộc sống được nêu ra
- Cách xác định cảm hứng chủ đạo:
+ Thường được thể hiện qua các hình ảnh, từ ngữ và cảm xúc trong tác phẩm
+ Thường gắn liền với một tư tưởng hoặc thông điệp cụ thể mà tác giả muốn truyền tải.
Link tham khảo:
Hình ảnh mảnh trăng đầu tháng ở đầu bài thơ gợi cho anh/chị suy nghĩ gì?
Hình ảnh mảnh trăng đầu tháng ở đầu bài thơ gợi cho anh/chị suy nghĩ gì?
Phân tích ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh (không chỉ tả thực).
Chú ý hình ảnh “Mảnh trăng đầu tháng” xuất hiện đầu bài => liên hệ đến sự khởi đầu, nhẹ nhàng, trong trẻo.
Hình ảnh: Mảnh trăng đầu tháng gợi lên:
- Sự bắt đầu, sự lặp lại của một hiện tượng thiên nhiên (trăng)
- Sự mới mẻ, sự khởi đầu cho một hành trình mới, một dự định mới
- Dấu hiệu để gợi nhớ, gợi nhắc con người về những giá trị bền vững trong cuộc sống…
Giải thích:
Hình ảnh này không chỉ tả cảnh mà còn gợi sự mới mẻ, khởi đầu và những giá trị bền vững của quê hương. tình
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Từ nội dung của bài thơ, anh /chị hãy chia sẻ những việc thế hệ trẻ cần làm để lưu giữ và phát triển vẻ đẹp của quê hương?
Từ nội dung của bài thơ, anh /chị hãy chia sẻ những việc thế hệ trẻ cần làm để lưu giữ và phát triển vẻ đẹp của quê hương?
Liên hệ nội dung bài thơ với thực tế, rút ra hành động cụ thể của giới trẻ
Từ tình yêu quê hương trong bài, suy nghĩ xem cần làm gì để giữ gìn và phát triển.
Những việc thế hệ trẻ cần làm để lưu giữ và phát triển vẻ đẹp của quê hương:
- Chăm chỉ học tập, rèn luyện, trau dồi tri thức, hoàn thiện nhân cách để sau này dựng xây quê hương.
- Sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình, cộng đồng
- Có ý thức gìn giữ truyền thống văn hóa của quê hương…
- Tham gia gìn giữ, quảng bá và phát triển những nét đẹp của quê hương mình…
Giải thích:
Vì bài thơ ca ngợi quê hương nên thế hệ trẻ cần học tập, sống trách nhiệm, giữ gìn văn hóa và góp phần xây dựng quê hương ngày càng phát triển.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Danh sách bình luận