Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
VẦNG TRĂNG VÀ NHỮNG QUẦNG LỬA
Bom bi nổ chậm nổ trên đỉnh đồi
Lốm đốm nền trời những quầng lửa đỏ
Một lát sau cũng từ phía đó
Trăng lên.
Trong ảnh chớp nhoáng nhoàng cây cối ngả nghiêng
Một tổ công binh đứng ngồi bên trạm gác
Cái cậu trẻ măng cất lên tiếng hát
Khi biết trong hầm có cô bé đang nghe.
Trong ánh chớp nhoáng nhoàng là những đoàn xe
Buông bạt kín rủ ga đi vội
Trên đinh đồi vẫn vừng trăng đỏ ối
Tưởng cháy trong quăng lửa bom bi.
Những đồng chí công binh lầm lì
Mùi bộc phá trộn vào trong tiếng hát
Trên áo giáp lấm đầy đất cát
Lộp độp cơn mưa bị sắt đuối tầm.
Hun hút đường khuya rì rầm rì rầm
Tiếng mạch đất hai miền hoà làm một
Và vầng trăng, vầng trăng đất nước
Vượt qua quầng lửa, mọc lên cao.
(Phạm Tiến Duật, Vầng trăng quầng lửa, NXB Văn học, Hà Nội, 1970)
Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?
Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?
Quan sát số chữ mỗi dòng, cách ngắt nhịp, gieo vần. Nếu số chữ không đều, không theo quy tắc cố định => thơ tự do.
Thể thơ tự do
Giải thích:
Các dòng thơ dài ngắn khác nhau, không bó buộc số chữ hay vần luật như lục bát, thất ngôn…
Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.
Link tham khảo: Thể thơ tự do
Người bộc lộ cảm xúc trong bài thơ trên là ai? Dưới ánh sáng của vầng trăng và những quầng lửa, những hình ảnh nào đã hiện lên?
Người bộc lộ cảm xúc trong bài thơ trên là ai? Dưới ánh sáng của vầng trăng và những quầng lửa, những hình ảnh nào đã hiện lên?
Xác định “cái tôi trữ tình” (người đang quan sát, cảm nhận) và tìm các hình ảnh xuất hiện trong bài, chú ý các khổ thơ miêu tả cảnh.
- Người bộc lộ cảm xúc: một người lính đang sống và chiến đấu ở chiến trường
- Dưới ánh sáng của vầng trăng và những quầng lửa, những hình ảnh đã hiện lên:
+ Một tổ công binh đang ngồi bên trạm gác, có chiến sĩ trẻ măng cất lên tiếng hát.
+ Những đoàn xe buông bạt kín rú ga đi vội.
+ Những đồng chí công binh lầm lì, mùi bộc phá trộn vào trong tiếng hát. Trên áo giáp lấm đầy đất cát.
Giải thích:
Các chi tiết đều gắn với đời sống chiến trường (công binh, xe, bom…) => người quan sát chính là người lính
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Chỉ ra và nêu tác dụng của điệp ngữ được sử dụng trong khổ thơ cuối của bài thơ trên.
Chỉ ra và nêu tác dụng của điệp ngữ được sử dụng trong khổ thơ cuối của bài thơ trên.
Xác định từ/cụm từ lặp lại trong khổ cuối, nêu ý nghĩa nhấn mạnh và giá trị biểu tượng.
- Điệp ngữ "vầng trăng"
- Tác dụng: nhấn mạnh vẻ đẹp kiên cường, bất diệt của vầng trăng, tượng trưng cho ý chí quật cường, sức sống mãnh liệt của dân tộc Việt Nam, vượt qua mọi khó khăn, gian khổ của chiến tranh để hướng tới độc lập, tự do.
Giải thích:
Việc lặp lại “vầng trăng” (khổ cuối) làm nổi bật hình ảnh trung tâm, đồng thời nâng nó từ tả thực lên ý nghĩa biểu tượng.
- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.
- Phân loại điệp ngữ:
+ Điệp ngữ cách quãng
+ Điệp ngữ nối tiếp
+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)
Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ
Nội dung chính của bài thơ trên là gì?
Nội dung chính của bài thơ trên là gì?
Khái quát nội dung bằng cách trả lời: bài thơ viết về cái gì? thể hiện điều gì? (kết hợp hình ảnh + ý nghĩa).
Nội dung chính: khắc họa hình ảnh vầng trăng giữa chiến trường ác liệt, biểu tượng cho vẻ đẹp bình yên, lạc quan của dân tộc ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Giải thích:
“Trăng” đối lập với “quầng lửa” (chiến tranh) => làm nổi bật tinh thần lạc quan, bất khuất.
Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.
Link tham khảo: Thể thơ tự do
Qua nội dung của bài thơ, là một học sinh đang sống trong thời kì hòa bình, em nghĩ mình cần có trách nhiệm gì đối với quê hương, đất nước?
Qua nội dung của bài thơ, là một học sinh đang sống trong thời kì hòa bình, em nghĩ mình cần có trách nhiệm gì đối với quê hương, đất nước?
Liên hệ bản thân => nêu trách nhiệm phù hợp với học sinh (học tập, ý thức, cống hiến)
Học sinh cần trân trọng hòa bình, chăm chỉ học tập, rèn luyện đạo đức, sống có trách nhiệm và sẵn sàng góp phần xây dựng, bảo vệ đất nước.
Giải thích:
Từ sự hi sinh của thế hệ đi trước trong bài thơ => thế hệ hôm nay phải sống xứng đáng, có ý thức cống hiến.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Danh sách bình luận