Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
BIẾT ƠN CỘI NGUỒN
Lê Nhi
Những buổi sớm sân nhà đầy nắng
Chú chim non tíu tít chuyền cành
Vườn chuối già đung đưa xào xạc
Chiếc võng nhẹ như dải mây
Bà kể em nghe chuyện về loài cây
Cây ổi cây bòng trải qua mưa nắng
Từ cái thủa mẹ con còn bé lắm
Cây cứ bám đất mà xanh
Bà kể em nghe tháng chín lũ xói mòn
Những trận mất mùa làm đau thửa ruộng
Thương mẹ con ngày ấy đói kém
Bữa cạo nồi, bữa lửng dạ, thiếu cơm
Bà kể em nghe những cái tết quê buồn
Rét tháng mười hai rét chi mà rét
Cả nhà bên mâm cơm với chiếc đèn cạn bấc
Cúng giao thừa chẳng có nổi bánh chưng
Có cái áo hoa chỉ tết mới dám mặc, thương vô chừng
Cộc hớn lên mà vẫn còn rất mới
Chỉ dám bỏ ra soi gương
Chỉ tết mới xỏ vội
Thắt ruột thắt gan những năm tháng đã từng
Rồi bà mỉm cười, giờ các con giờ sướng quá chừng
Tỏ làm sao quê hương những tháng ngày cơ cực
Rồi dặn:
Mai sau trưởng thành dù đi muôn phương, sung túc
Phải biết ơn cội nguồn
Như cái cây
Bám đất mà xanh
(Dẫn theo Báo điện tử Hội nhà văn Việt Nam, https://vanvn.vn)
Chú thích: Nhà thơ Lê Nhi (sinh năm 1988) hiện đang sinh sống và làm việc tại Hải Phòng. Lê Nhi là nhà thơ trẻ nhiều triển vọng, được trao giải thưởng Văn học nghệ thuật năm 2025
Xác định thể thơ của bài thơ.
Xác định thể thơ của bài thơ.
Dựa vào số chữ mỗi dòng và cách ngắt nhịp (không cố định, linh hoạt) để xác định thể thơ.
Thể thơ tự do
Giải thích:
Các dòng thơ dài ngắn khác nhau, không theo quy luật lục bát hay thất ngôn => đặc trưng thơ tự do
Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.
Link tham khảo: Thể thơ tự do
Chỉ ra 02 từ láy được sử dụng trong khố thơ đầu.
Chỉ ra 02 từ láy được sử dụng trong khố thơ đầu.
Đọc khổ thơ đầu, xác định các từ có cấu tạo láy âm (lặp âm, gợi hình, gợi cảm).
Từ láy trong khổ thơ đầu: “tíu tít, đung đưa, xào xạc”
Giải thích:
Các từ láy: “tíu tít”, “đung đưa”, “xào xạc” đều là từ láy tượng thanh, tượng hình, giúp tái hiện âm thanh, chuyển động sinh động của cảnh quê buổi sớm
- Từ láy là cấu tạo đặc biệt của từ phức, được tạo thành bởi hai tiếng trở lên, trong đó phối hợp những tiếng có âm đầu hoặc vần hoặc cả âm đầu và vần.
- Trong tiếng Việt, từ láy có độ dài tối thiểu là hai tiếng, tối đa là bốn tiếng. Tuy nhiên, láy hai tiếng là loại từ láy tiêu biểu của tiếng Việt.
- Từ láy được chia thành 2 loại:
+ Từ láy toàn bộ: Là loại từ được láy giống nhau cả phần âm, vần, dấu câu.
+ Từ láy bộ phận: Là loại từ được láy giống phần âm hoặc phần vần, dấu câu có thể giống hoặc khác tuỳ vào cách người dùng muốn
- Tác dụng của từ láy được dùng để miêu tả nhấn mạnh vẻ đẹp của phong cảnh, hình dáng của sự vật hoặc diễn đạt cảm xúc, tâm trạng, trình trạng, âm thanh … của con người, của sự vật và hiện tượng trong cuộc sống. Từ đó, mang đến cho con người một cái nhìn đa chiều và sâu sắc đối với vấn đề được nói đến.
Link tham khảo:
Nêu tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ được sử dụng trong hai dòng thơ: Bà kế em nghe những cái tết quê buồn/ Rét tháng mười hai rét chi mà rét
Nêu tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ được sử dụng trong hai dòng thơ: Bà kế em nghe những cái tết quê buồn/ Rét tháng mười hai rét chi mà rét
Xác định từ được lặp lại, nêu tác dụng về nội dung và cảm xúc
- Biện pháp tu từ điệp ngữ: “rét”
- Tác dụng:
+ Làm tăng tính gợi hình gợi cảm, giúp cho lời thơ giàu nhịp điệu.
+ Nhấn mạnh sự khắc nghiệt, lạnh lẽo của thời tiết; từ đó giúp người đọc hình dung rõ nét về sự gian khổ của những cái tết quê buồn
+ Bộc lộ niềm xót xa, bùi ngùi nhớ về quá khứ thiếu thốn, gian khó.
Giải thích:
Việc lặp lại từ “rét” làm nổi bật sự thiếu thốn, gian khổ của những cái Tết xưa, đồng thời gợi cảm xúc xót xa, thương nhớ.
- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.
- Phân loại điệp ngữ:
+ Điệp ngữ cách quãng
+ Điệp ngữ nối tiếp
+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)
Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ
Em hiếu như thế nào về tình cảm của người bà được thế hiện qua hai dòng thơ: Rồi bà mỉm cười, giờ các con giờ sướng quá chừng/ Tỏ làm sao quê hương những tháng ngày cơ cực.
Em hiếu như thế nào về tình cảm của người bà được thế hiện qua hai dòng thơ: Rồi bà mỉm cười, giờ các con giờ sướng quá chừng/ Tỏ làm sao quê hương những tháng ngày cơ cực.
Phân tích tâm trạng qua lời nói, thái độ của nhân vật “bà”.
Tình cảm của người bà được thể hiện qua hai dòng thơ:
+ An lòng, hạnh phúc khi cuộc sống của cháu con đã đủ đầy, sung túc
+ Lo lắng con cháu sẽ không thể hình dung và thấu cảm được những gian truân, nhọc nhằn trong quá khứ
+ Mong mỏi con cháu đừng quên đi cội nguồn của mình, biết trân trọng và tri ân quá khứ
Giải thích:
Hình ảnh “mỉm cười” thể hiện niềm vui, nhưng lời nhắc về “những tháng ngày cơ cực” cho thấy sự trăn trở, mong con cháu biết trân trọng cội nguồn.
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Bài thơ gợi cho em thông điệp nào tâm đắc nhất? Vì sao?
Bài thơ gợi cho em thông điệp nào tâm đắc nhất? Vì sao?
Rút ra thông điệp từ toàn bài => chọn 1 ý chính => lí giải ngắn gọn.
Gợi ý: phải biết ơn nguồn cội/ không lãng quê quá khứ/ sống kiên cường bản lĩnh trước gian khổ…
Thông điệp em tâm đắc là phải biết ơn cội nguồn. Vì quá khứ gian khó đã nuôi dưỡng và tạo nên cuộc sống hiện tại, nên con người cần trân trọng và ghi nhớ.
Giải thích:
Hình ảnh “cây bám đất mà xanh” là ẩn dụ cho con người phải gắn bó với cội nguồn, nên rút ra bài học là phải biết ơn cội nguồn
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Danh sách bình luận