Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Nghe em hát mà anh buồn cười
Nhịp với phách xem chừng sai cả
Mồ hôi em ướt đầm trên má
Anh với mọi người nhìn nhau khen hay.
Khu rừng già âm i tàu bay
Các chiến sĩ nhìn em đăm đắm
Mũ sắt lấm, áo ngoài cũng lấm
Mỗi khi cười bóng dáng cứ lung linh
Có lẽ vì khuôn mặt em xinh
Nên tiếng hát nhoè đi không nhớ nữa
Rồi trí nhớ lại bén bùng như lửa
Ẩn náu rất nhiều giọng hát ở xa xăm.
Giữa một vùng đất bụi khô rang
Em bỗng đến như dòng sông đầy nước
Trong nhà hầm hun đầy khói thuốc
Câu hát chành như võng đưa
Các chiến sĩ nghe em hát say sưa
Ngày mai ngày kia sẽ chuyện trò vô khối
Giữa những câu chuyện không đầu không cuối
Bao nhiêu người lại nhắc đến em.
Câu hát bay vòng qua đêm
Mai chiến sĩ lại ra cao điểm
Cuộc chiến đấu đang còn tiếp diễn
Em còn đi, rừng mở những gian hầm.
(Trích Nghe em hát trong rừng, Phạm Tiến Duật, Vầng trăng quầng lửa, NXB Văn học, 1970)
Xác định nhân vật trữ tình trong đoạn trích.
Xác định nhân vật trữ tình trong đoạn trích.
Dựa vào đại từ xưng hô trong bài thơ (ai đang nói, đang bộc lộ cảm xúc).
Tìm từ xưng “tôi”, “anh”, “em” để xác định nhân vật trữ tình.
Nhân vật trữ tình: “anh”
Giải thích:
Trong bài có từ “anh” trực tiếp bộc lộ cảm xúc (“Nghe em hát mà anh buồn cười”) => “anh” chính là người trữ tình.
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Tìm những từ ngữ thể hiện cảm xúc của các chiến sĩ khi nghe em hát.
Tìm những từ ngữ thể hiện cảm xúc của các chiến sĩ khi nghe em hát.
Đọc kĩ các câu thơ có hành động/cảm xúc của chiến sĩ (cười, nghe, nhìn…)
Những từ ngữ thể hiện cảm xúc của các chiến sĩ khi nghe em hát: “buồn cười, say sưa”
Giải thích:
Các từ “buồn cười”, “say sưa” thể hiện rõ trạng thái cảm xúc: vừa vui vẻ, vừa say mê khi nghe hát
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ so sánh trong hai câu thơ:
Giữa một vùng đất bụi khô rang
Em bỗng đến như dòng sông đầy nước
Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ so sánh trong hai câu thơ:
Giữa một vùng đất bụi khô rang
Em bỗng đến như dòng sông đầy nước
Xác định dấu hiệu so sánh (“như”), rồi phân tích: so sánh cái gì với cái gì => rút ra ý nghĩa (tác dụng gợi hình, gợi cảm, nhấn mạnh).
- So sánh: “Em bỗng đến như dòng sông đầy nước.”
- Tác dụng:
+ Làm nổi bật vai trò của “em” đối với các chiến sĩ, sự xuất hiện của em mang đến nguồn sống, niềm vui, và sự an ủi cho các chiến sĩ. Hình ảnh dòng sông đầy nước vừa thể hiện sự dạt dào, tươi mới, vừa là biểu tượng cho sự hồi sinh và hy vọng
+ Biện pháp so sánh làm tăng sức gợi hình và gợi cảm cho lời thơ
Giải thích:
So sánh “em” với “dòng sông đầy nước” => làm nổi bật sự tươi mát, tiếp thêm sức sống giữa “đất bụi khô rang” => nhấn mạnh vai trò của “em” với chiến sĩ.
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Một số link tham khảo:
Trình bày ý nghĩa của hình ảnh “rửng mỡ những gian hầm” trong đoạn trích.
Trình bày ý nghĩa của hình ảnh “rửng mỡ những gian hầm” trong đoạn trích.
Phân tích hình ảnh mang tính biểu tượng: chú ý từ khóa “rừng”, “gian hầm” => liên hệ hoàn cảnh chiến tranh để hiểu ý nghĩa sâu.
Ý nghĩa của hình ảnh “rừng mở những gian hầm” trong đoạn trích: Đây là hình ảnh gợi lên sự gắn bó của con người với thiên nhiên trong chiến tranh. Rừng già trở thành nơi che chở, bảo vệ các chiến sĩ, là nơi họ đào hầm trú ẩn và tổ chức chiến đấu. Từng tán cây, từng góc rừng như dang rộng vòng tay ôm trọn con người, biến thành những “gian hầm” kiên cố giữa bom đạn.
Giải thích:
“Rừng mở những gian hầm” gợi hình ảnh thiên nhiên che chở con người => thể hiện sự gắn bó giữa rừng và chiến sĩ, rừng trở thành nơi bảo vệ trong chiến đấu.
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Từ nội dung của đoạn trích, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ về vai trò của tinh thần lạc quan trước những khó khăn, thách thức trong cuộc sống.
Từ nội dung của đoạn trích, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ về vai trò của tinh thần lạc quan trước những khó khăn, thách thức trong cuộc sống.
Từ nội dung bài (tiếng hát giữa chiến tranh), rút ra ý nghĩa => liên hệ thực tế => nêu vai trò của tinh thần lạc quan. Gợi ý:
- Với giọng thơ vui tươi, hóm hỉnh, đoạn thơ là bài ca về tinh thần lạc quan của những người lính Trường Sơn trong những năm tháng chiến đấu gian khổ. Dù đối mặt với hiện thực khốc liệt, họ vẫn mang trong mình sự trẻ trung, lạc quan, yêu đời, lấy tiếng hát để át đi tiếng bom ...
- Tinh thần lạc quan giúp con người vượt qua khó khăn, biến những áp lực và đau khổ thành động lực để tiếp tục cố gắng, không ngừng hướng về tương lai tốt đẹp.
- Sự lạc quan cũng lan tỏa sức mạnh tích cực, cổ vũ và gắn kết mọi người, tạo nên niềm tin chung để cùng nhau đối mặt và vượt qua nghịch cảnh.
Đoạn trích đã gợi cho em suy nghĩ sâu sắc về vai trò của tinh thần lạc quan trong cuộc sống. Trong hoàn cảnh chiến tranh gian khổ, những người lính vẫn giữ được sự vui vẻ, yêu đời, thậm chí còn say sưa lắng nghe tiếng hát, điều đó cho thấy lạc quan chính là nguồn sức mạnh tinh thần to lớn. Tinh thần lạc quan giúp con người vượt qua khó khăn, biến những thử thách thành động lực để tiếp tục cố gắng và hướng tới tương lai tốt đẹp. Không chỉ vậy, sự lạc quan còn có khả năng lan tỏa, giúp gắn kết con người với nhau và tạo nên niềm tin chung để cùng vượt qua nghịch cảnh. Vì vậy, mỗi chúng ta cần rèn luyện cho mình thái độ sống tích cực, biết nhìn nhận vấn đề theo hướng tốt đẹp để vững vàng hơn trong cuộc sống.
Giải thích:
Người lính dù gian khổ vẫn vui vẻ, yêu đời => cho thấy lạc quan giúp vượt khó, tạo động lực và lan tỏa năng lượng tích cực => vì vậy cần giữ tinh thần này trong cuộc sống.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Danh sách bình luận