Đề bài

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

Tôi và con trai đi máy bay từ Sài Gòn ra Hà Nội. Chuyến đi máy bay đầu đời của tôi và đương nhiên con tôi cũng thế. Cũng xin nói thêm, đáng lý chúng tôi bay ngày nhưng bay đêm giảm giá, đành vậy.

[...]

- Làm sao con nhìn thấy mây!

Ừ thì tôi cũng như nó, vẫn mong nhìn thấy mây khi chính mình đi xuyên qua. Tôi nói mà thấy mình muốn khóc.

- Chẳng sao đâu con, con vẫn nhìn thấy, có điều chúng đen thui.

8 giờ 30 cất cánh, nhưng mới 5 giờ sân bay đã lố nhố người.

[...]

Tệ thật, những chiếc giỏ xách, chẳng lẽ chúng quan trọng hơn đứa con của mình à? Quan trọng đến nỗi mình ôm chặt giỏ xách mà không thèm ôm đứa con? Tôi chột dạ. Nhưng đó cũng chỉ là ý nghĩ loáng thoáng khi gởi hành lý thôi. Bây giờ tôi đã trống hai tay để mà ôm nó rồi. Cũng may thằng bé không nghĩ đến chuyện này lâu. Nó đang phân vân về chiếc máy bay.

- Con muốn được đi chiếc màu xanh. Nó lại có vẻ to hơn chiếc màu trắng.

- Ừ, bố cũng thấy thế.

[...]

Thằng con tôi nhắm bộ êm êm. Nó êm cũng đúng thôi. Nó mới 10 tuổi làm sao mưu mẹo bằng cái đầu già của thằng cha nó. Làm sao nó có thể hiểu cuộc đời này, nếu không được đi chiếc máy bay màu xanh, thì sẽ có những chiếc màu vàng, màu đỏ thay vào. Hoặc không có máy bay thì người ta đi bằng xe đò, xe máy Người ta thay đổi phương tiện cho bằng được để đạt mục đích Sài Gòn - Hà Nội, Hà Nội - Sài Gòn. Người ta thay thế bầu trời bằng mặt đất thì có sao đâu?

[…]

Tôi dợm bước định nhổm dậy thì máy bay chênh vênh rơi vào vùng khí loãng. Bầu trời bên ngoài tối sắc lại. Xa xa nhợt nhạt, tôi nhìn thấy một quầng mây u tối. Trước khi đi, tôi đã từng ao ước nhìn thấy mây. Thế mà bỗng dưng tôi đã quên nó một cách nhanh chóng chỉ vì những thứ tầm phào, những thứ quái đản mà tôi không thể đoán trước. Tôi nhìn ra bầu trời một lần nữa. Chẳng thấy ngôi sao nào. Cũng chẳng nhìn thấy ánh đèn trên mặt đất. Có lẽ chúng tôi đã cách xa nhau lắm rồi, cái mặt đất, cánh đồng, cái chỗ ngồi của tôi. Thế là tôi ở lại.

Đèn máy bay đã giảm. Một vài người thiu thiu ngủ. Thật lạ lùng. Người ta có thể ngủ được khi chính bản thân mình đang được bay lên trên bầu trời ư! Tôi thử nhắm mắt, nhưng không thể nhắm được. Tâm hồn tôi hỗn loạn, chênh vênh như có những tiếng nổ lớn. Tôi bay lên trên cao rồi tôi lại chìm xuống dưới. Tôi chìm sâu vào tâm hồn tôi.

Bất ngờ một bàn tay nhỏ nhắn đập vào vai tôi, nói cái điều mà tôi chẳng muốn:

- Bố, dậy đi. Đã tới nơi rồi.

[...]

Từng đoàn người đã đứng lên chật lối đi. Đã đến lúc dùng dằng thì cũng phải ra về.

- Con có thức từ đầu đến cuối không? Tôi hỏi.

- Có.

- Vậy thì được rồi. Tôi an ủi nó. Con hãy nhìn chiếc máy bay cho kỹ đi. Bởi vì vòng về chúng ta sẽ đi tàu lửa. Và chúng ta cũng chẳng có tiền nhiều để mà đi máy bay lần thứ hai, lần thứ ba. Nhưng dù sao khi cúi xuống ruộng, con vẫn có thể ngẩng đầu lên trời mà nói rằng, con đã từng bay qua cái khoảng trời này. Con đã từng đi trên chiếc máy bay này.

- Chẳng ai tin con đâu.

- Ừ, bố cũng biết thế, làm sao họ có thể tin được.

- Họ lại không có mẹ ở xa. Thằng con tôi đã vui trở lại. Ngẫm nghĩ một hồi nó lại nói tiếp, và nhất là họ không thể tiểu đến chín lần trên bầu trời.

Bên ngoài mặt đất hiền hòa đón lại chúng tôi như thể chúng tôi không thể thoát được chúng.

(Trích Cha và con và tàu bay, Nguyễn Ngọc Thuần, NXB Hội nhà văn, 2015)

Câu 1

Xác định ngôi kể của văn bản trên.

Phương pháp giải

Xác định đại từ xưng hô trong văn bản (tôi, ta, chúng tôi…).

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Ngôi kể thứ nhất

Giải thích:

Nhân vật kể chuyện xưng “tôi” xuyên suốt => giúp bộc lộ trực tiếp suy nghĩ, cảm xúc.

Mở rộng

Ngôi kể thứ nhất, khi tự xưng “tôi”, người kể có thể trực tiếp kể ra những gì mình nghe, mình thấy, mình trải qua, có thể trực tiếp nói ra những cảm tưởng, ý nghĩ của mình.

Link tham khảo: Ngôi kể và tác dụng của việc thay đổi ngôi kể

---

Xem thêm các câu hỏi cùng đoạn

Câu 2

Nêu bối cảnh của câu chuyện

Phương pháp giải

Xác định thời gian, không gian qua chi tiết mở đầu và các sự kiện chính.

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Bối cảnh của câu chuyện là 2 bố con cùng đi trên chuyến bay ban đêm giảm giá từ Hà Nội vào Sài Gòn

Giải thích:

Ngay đầu văn bản đã nêu rõ hành trình và hoàn cảnh “bay đêm giảm giá”

Mở rộng

- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…

- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.

- Kết cấu truyện ngắn không chia thành nhiều tuyến nhân vật.

- Sử dụng chi tiết cô đúc và lối hành văn mang nhiều ẩn ý

- Có truyện ngắn khai thác cốt truyện kì lạ, lại có truyện ngắn viết về câu chuyện giản dị, đời thường; có truyện ngắn giàu tính triết lí, trào phúng, châm biếm, hài hước, lại có truyện ngắn rất giàu chất thơ…

Link tham khảo:

Truyện ngắn là gì? Đặc điểm của truyện ngắn

Đặc điểm nhân vật, lời của người kể trong truyện ngắn

---

Câu 3

Nêu tác dụng của thán từ được dùng trong câu văn:

“- Ừ, bố cũng biết thế, làm sao họ có thể tin được.”

Phương pháp giải

Nhận diện thán từ (“ừ”, “à”, “ôi”…), rồi nêu tác dụng biểu đạt cảm xúc, thái độ.

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Thán từ “Ừ” thể hiện sự đồng tình, thấu hiểu của người cha với con; đồng thời bộc lộ sự nhẹ nhàng, tình cảm trong cách trò chuyện.

Giải thích:

“Ừ” không chỉ là trả lời mà còn chứa cảm xúc chia sẻ => làm lời nói trở nên tự nhiên, giàu tình cảm.

Mở rộng

- Thán từ là những từ dùng để bộc lộ trực tiếp tình cảm, cảm xúc của người nói (người viết) hoặc dùng để gọi – đáp.

- Có thể chia thán từ thành hai loại:

+ Thán từ bộc lộ tình cảm, cảm xúc (a, á, ô, ôi, ối, chà,…): bộc lộ các trạng thái tình cảm, cảm xúc (vui mừng, ngạc nhiên, đau đớn, sợ hãi,…)

+ Thán từ gọi đáp (ơi, dạ, vâng, ừ,…)

Một số link tham khảo:

Thán từ là gì? Phân loại thán từ

Phân biệt trợ từ, thán từ và phó từ

---

Câu 4

Nhận xét về cách kết thúc của truyện ngắn?

Phương pháp giải

Xác định chi tiết kết thúc, nêu ý nghĩa (khép lại, gợi mở, triết lí…).

Lời giải của GV Loigiaihay.com

- Kết thúc truyện: hai bố con xuống máy bay, trở lại mặt đất quen thuộc

- Nhận xét: gợi mở thêm nhiều ý nghĩa ngoài câu chuyện, nhưng khẳng định lại chúng ta có quyền mơ mộng, hy vọng hững cao xa nhưng điều gắn bó lâu dài nhất với mỗi con người chính là nơi thân thuộc: là nhà, là quê hương,…

Giải thích:

Hình ảnh “mặt đất hiền hòa” cho thấy con người dù bay cao vẫn trở về nơi quen thuộc

Mở rộng

- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…

- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.

- Kết cấu truyện ngắn không chia thành nhiều tuyến nhân vật.

- Sử dụng chi tiết cô đúc và lối hành văn mang nhiều ẩn ý

- Có truyện ngắn khai thác cốt truyện kì lạ, lại có truyện ngắn viết về câu chuyện giản dị, đời thường; có truyện ngắn giàu tính triết lí, trào phúng, châm biếm, hài hước, lại có truyện ngắn rất giàu chất thơ…

Link tham khảo:

Truyện ngắn là gì? Đặc điểm của truyện ngắn

Đặc điểm nhân vật, lời của người kể trong truyện ngắn

---

Câu 5

Từ nội dung văn bản ở phần đọc hiểu trên, em hãy viết một đoạn văn (khoảng 100 chữ), nêu cảm nhận của em về tình cảm cha con trong đoạn trích trên.

Phương pháp giải

Viết đoạn khoảng 100 chữ, nêu cảm nhận chính (tình cha con), có dẫn chứng

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Tình cảm cha con trong đoạn trích thật giản dị mà sâu sắc. Người cha luôn quan tâm, trò chuyện, giải thích cho con bằng sự nhẹ nhàng, tinh tế. Dù cuộc sống còn khó khăn, không thể cho con nhiều trải nghiệm, nhưng người cha vẫn cố gắng mang đến cho con niềm vui và những bài học ý nghĩa. Đứa con hồn nhiên, ngây thơ, tạo nên sự ấm áp trong mối quan hệ ấy. Qua đó, ta cảm nhận được tình cha con chân thành, gần gũi và đầy yêu thương.

Giải thích:

Các chi tiết đối thoại, suy nghĩ của người cha cho thấy sự yêu thương, còn lời nói của đứa con thể hiện sự ngây thơ => làm nổi bật tình cảm gia đình.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

---