Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
THỨC VỚI QUÊ HƯƠNG
(1). Khuya lắm rồi, vừa đối xong phiên gác
Mưa rào rào nằm ngoài không ngủ được
Nghe cuốc kêu hoài từ một đầm xa...
Mùa hạ sắp về nối tiếp những cơn mưa.
(2). Chùm nhãn chín cành cao rạo rực
Sắp gặp nắng nhựa dồn nên nhãn thức
Ta cũng bồi hồi trong đêm bằng khoảng:
Ữ xa nhà đánh giặc đã hai năm
Đếm tháng đếm mùa bằng tên trận thắng,
Con của mẹ giữa lòng dân khôn lớn
Như cây giữa rừng chẳng ngại phong ba...
(3) Nhớ lũ em giờ sơ tán nơi xa
Mưa này lại đường trơn đi học.
Thương mỗi cây ngô gốc sẵn quê nhà
Phải lo lắng từng con đông trận bão.
Đùm học nhau đôi miền chiến đấu
Mấy chục năm rồi tay súng chẳng ngời.
Cuốc cuốc, con chim của nỗi bồi hồi
Từng khắc khoải người xưa thương đất nước.
Nay vẫy gọi cánh đồng chiêm thao thức
Bông lúa vàng hạt mấy quẫy trong mưa
Ngoài kia đường dài lấp loảng đèn pha
Đảm bùn nhão xe băng ra mặt trận
Người đi người đi như dòng sông vô tận
Áo ướt đầm, lòng cháy nổi yêu nhau
Đồng đội ơi, đêm nay anh về đâu?
(4). Lớn lên trong những năm đánh giặc
Lòng ta đẹp như là đất nước
Như gió vui rụng ngọn lá trên cành...
Từ nơi này mai đơn vị hành quân
Suốt mùa hạ, suốt tình yêu xử sở
Với câu súng, với vần thơ viết dở
Với con đường rộng mở đến mai sau...
Như nhãn thơm thẩm mát giọt mưa đầu
Như tia nắng sáng niềm tin giản dị.
Đất nhận lấy tâm hồn người lính trẻ
Đêm sâu này thức trắng với quê hương.
4-1967
(Dẫn theo Đọc hiểu mở rộng văn bản Ngữ văn 9, Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 PGS.TS Nguyễn Văn Tùng (Tổng Chủ biên)
Xác định thành phần biệt lập trong câu thơ “Đồng đội ơi, đêm nay anh về đâu?"
Xác định thành phần biệt lập trong câu thơ “Đồng đội ơi, đêm nay anh về đâu?"
Xác định thành phần biệt lập bằng cách tìm các từ dùng để gọi, đáp (thường có “ơi”, “à”, “hỡi”…).
Thành phần biệt lập trong câu thơ “Đồng đội ơi, đêm nay anh về đâu?” là thành phần gọi – đáp (đồng đội ơi).
Giải thích:
Cụm này không tham gia vào nội dung chính mà chỉ dùng để gọi người nghe, tạo sắc thái thân mật, tha thiết.
- Thành phần biệt lập là thành phần phụ có tính độc lập với nòng cốt câu, không tham gia diễn đạt nghĩa sự việc của câu.
- Thành phần biệt lập gồm:
+ Thành phần phụ chú: bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của câu, thường được tách biệt bằng dấu gạch ngang, dấu phẩy, dấu ngoặc đơn hoặc dấu hai chấm.
+ Thành phần gọi - đáp: gọi đáp, tạo lập hoặc duy trì quan hệ giao tiếp.
+ Thành phần cảm thán: diễn tả cảm xúc của người nói.
+ Thành phần tình thái: diễn tả thái độ, cách đánh giá của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu
Link tham khảo: Thành phần biệt lập là gì? Phân loại thành phần biệt lập
Theo em, từ "cháy" trong câu thơ "lòng cháy nói yêu nhau” có ý nghĩa gì?
Theo em, từ "cháy" trong câu thơ "lòng cháy nói yêu nhau” có ý nghĩa gì?
Xác định nghĩa của từ trong ngữ cảnh, chú ý đây thường là nghĩa chuyển (ẩn dụ).
Từ “cháy” trong câu “Áo ướt đẫm, lòng cháy nỗi yêu nhau” thể hiện: Sự đau khổ hoặc đau lòng như có cảm giác bị bỏng, bị đốt cháy bên trong do những xung đột, hiểu lầm hoặc mất mát trong tình cảm.
Giải thích:
“Lòng cháy” diễn tả tình yêu thương, tình đồng đội nồng nhiệt, sôi nổi, không phải đau khổ như nghĩa gốc.
- Nghĩa của từ là nội dung (sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ…) mà từ biểu thị.
- Có thể hiểu nghĩa của từ chính là nội dung mà từ biểu thị để giúp chúng ta có thể hiểu và nhận diện được nội dung từ đó.
Link tham khảo: Nghĩa của từ
Nêu tác dụng của biện pháp so sánh trong đoạn thơ sau:
“Lớn lên trong những năm đánh giặc
Lòng ta đẹp như là đất nước
Như gió vui rung ngọn lá trên cành...”
Nêu tác dụng của biện pháp so sánh trong đoạn thơ sau:
“Lớn lên trong những năm đánh giặc
Lòng ta đẹp như là đất nước
Như gió vui rung ngọn lá trên cành...”
Xác định dấu hiệu so sánh (“như”), phân tích tác dụng: gợi hình + làm nổi bật nội dung.
Biện pháp tu từ so sánh làm tăng gợi hình, gợi cảm trong diễn đạt, gợi tả sinh động vẻ đẹp tâm hồn, lí tưởng và thái độ lạc quan của nhân vật trữ trình trong hoàn cảnh đất nước chiến tranh.
Giải thích:
Cách so sánh giúp làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn người lính: trong sáng, lạc quan, giàu lí tưởng trong chiến tranh.
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Một số link tham khảo:
Hình ảnh “cây súng" và "vần thơ" ở khổ thơ 4 giúp em hiểu thêm điều gì về “người lính trẻ” trong văn
Hình ảnh “cây súng" và "vần thơ" ở khổ thơ 4 giúp em hiểu thêm điều gì về “người lính trẻ” trong văn
Phân tích ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh, rút ra phẩm chất nhân vật.
- Hình ảnh “cây súng” và “vần thơ” trong khổ 4 là hai hình ảnh mang đến cái nhìn về sự đối lập. Cây súng là biểu tượng của chiến tranh, của sự tàn khốc trong khi đó, vần thơ lại là biểu tượng của sự lãng mạn.
- Điều này đã thể hiện những phẩm chất của người lính trẻ. Ở họ có sự kiên cường, hào hùng, anh dũng khi tham gia chiến đấu bảo vệ quê hương nhưng mặt khác họ vẫn là những người trẻ với trái tim biết yêu thương và một tâm hồn lãng mạn, lạc quan vào cuộc sống.
Giải thích:
“Cây súng” (chiến đấu) + “vần thơ” (tâm hồn): hai mặt của người lính => Cho thấy người lính vừa anh dũng, kiên cường, vừa giàu cảm xúc, lãng mạn, yêu cuộc sống.
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Em nhận xét như thế nào về tình cảm và hành động của nhân vật trữ tình trong văn bản?
Em nhận xét như thế nào về tình cảm và hành động của nhân vật trữ tình trong văn bản?
Tổng hợp các chi tiết về cảm xúc và hành động, nêu nhận xét chung.
- Tình cảm:
+ Nhân vật trữ tình thể hiện tình yêu quê hương, đất nước thông qua nỗi nhớ nhà, nhớ quê hương, nhớ gia đình.
+ Tinh thần lạc quan, niềm tin vào con đường và lý tưởng bảo vệ tổ quốc.
- Hành động: Kiên cường chiến đấu, hi sinh tình cảm riêng vì lý tưởng cao đẹp bảo vệ nền hòa bình của dân tộc.
Giải thích:
Nhân vật trữ tình hiện lên với tình yêu quê hương sâu sắc và tinh thần chiến đấu kiên cường, lạc quan, giàu lí tưởng.
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Danh sách bình luận