Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
SAU LỚP BỤI ĐỜI
(Nguyễn Ngọc Hưng)
Đã lâu không về quê thăm mẹ
Mái tranh nghèo chắc xơ xác hơn xưa
Giếng nước trong soi bóng người đơn lẻ
Thềm xanh rêu đầu ngõ trắng bóng dừa
Cây khế lão sau vườn chi chít quả
Mùa vắng con chua ngọt có ai trèo?
Vườn hoang phế rũ buồn con bướm dại
Hoa cúc tàn theo bóng nắng hanh heo...
Sao mà nhớ khoảng trời thu cũ vậy
Thiết tha ơi là sợi khói lam chiều
Đời mưa gió dẫu lăn thân sành sỏi
Con vẫn thèm nghe tiếng mẹ mắng yêu!
Bụi thành phố và khói xăng đô hội
Có che mờ một đôi góc trăng quê
Mẹ vẫn đấy – mẹ là sao Bắc Đẩu
Đêm từng đêm thao thức gọi con về...
(17-9-1997)
(Tuyển tập thơ Việt Nam 1975–2000, tập 2, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2001)
Chú thích:
*Tác giả Nguyễn Ngọc Hưng, sinh năm 1960, quê ở Quảng Ngãi. Từ bé ông đã không có cha, chỉ có mẹ chăm sóc. Năm 1979, ông thi đỗ vào trường Đại học Sư phạm Quy Nhơn, khoa Ngữ văn, sau đó tốt nghiệp thủ khoa. Chưa kịp đi làm thì ông bị bại liệt toàn thân. Một người bạn thân đưa ông về ở cùng để tiện chăm sóc.
Sau hơn hai chục năm viết trên giường bệnh, ông đã cho ra đời gần chục tập thơ và giành được nhiều giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam, Báo Thiếu niên Tiền phong, tập chí Tài hoa trẻ... và được tặng thưởng huy chương “Vì sự nghiệp Văn học Nghệ thuật”, giải thưởng Quốc tế về Thơ của người tàn tật...
Năm 2009, Nguyễn Ngọc Hưng được kết nạp vào Hội Nhà văn Việt Nam. Hiện ông đang sống tại thị trấn Chợ Chùa, huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi.*
Bài thơ Sau lớp bụi đời được in trong Tuyển tập thơ Việt Nam 1975–2000, tập 2 của Nhà xuất bản Hội Nhà văn.
Tìm những từ ngữ, hình ảnh miêu tả bức tranh quê hương trong khổ thơ thứ nhất
Tìm những từ ngữ, hình ảnh miêu tả bức tranh quê hương trong khổ thơ thứ nhất
Đọc khổ thơ 1, xác định chân các từ ngữ, hình ảnh miêu tả cảnh vật quê hương.
Các hình ảnh: “mái tranh nghèo”, “giếng nước trong”, “thềm xanh rêu”, “đầu ngõ trắng bóng dừa”
Giải thích:
Đây đều là những chi tiết quen thuộc, giản dị của làng quê => gợi bức tranh quê thanh bình nhưng có phần hiu quạnh, thiếu vắng con.
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Xác định cách gieo vần, ngắt nhịp trong khổ thơ sau:
Cây khế lão sau vườn chi chít quả
Mùa vắng con chua ngọt có ai trèo?
Vườn hoang phế rũ buồn con bướm dại
Hoa cúc tàn theo bóng nắng hanh heo...
Xác định cách gieo vần, ngắt nhịp trong khổ thơ sau:
Cây khế lão sau vườn chi chít quả
Mùa vắng con chua ngọt có ai trèo?
Vườn hoang phế rũ buồn con bướm dại
Hoa cúc tàn theo bóng nắng hanh heo...
Quan sát chữ cuối mỗi dòng để xác định vần, đồng thời đọc nhịp để chia nhịp hợp lí.
Gieo vần: “quả – dại” (vần lưng), “trèo – heo” (vần chân); nhịp thơ thường ngắt 3/4 hoặc 4/3.
Giải thích:
Cách gieo vần linh hoạt, nhịp điệu chậm => góp phần thể hiện nỗi buồn, sự trống vắng trong cảnh vườn quê.
- Thơ tám chữ là thể thơ trong đó mỗi dòng thơ có tám chữ (tiếng), thường được sử dụng để diễn đạt tình cảm, miêu tả cảnh vật, hoặc kể chuyện, mang tính nhạc và dễ nhớ.
- Đặc điểm thơ tám chữ:
+ Mỗi dòng thơ có 8 chữ.
+ Không giới hạn số câu trong một bài thơ.
+ Thường gieo vần chân (vần ở cuối câu), nhưng cũng có thể gieo vần ở các vị trí khác trong câu.
+ Nhịp điệu có thể thay đổi, đa dạng, nhưng thường có nhịp 3/3/2, hoặc 4/4
Một số link tham khảo:
Nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh có trong câu thơ:
Mẹ vẫn đấy – mẹ là sao Bắc Đẩu
Đêm từng đêm thao thức gọi con về...
Nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh có trong câu thơ:
Mẹ vẫn đấy – mẹ là sao Bắc Đẩu
Đêm từng đêm thao thức gọi con về...
Cách gieo vần linh hoạt, nhịp điệu chậm => góp phần thể hiện nỗi buồn, sự trống vắng trong cảnh vườn quê.
- So sánh “mẹ là sao Bắc Đẩu”.
- Tác dụng: khẳng định mẹ là điểm tựa vững chắc, là người dẫn đường, luôn dõi theo và nâng đỡ con trong cuộc đời.
Giải thích:
Sao Bắc Đẩu là ngôi sao định hướng, luôn sáng => hình ảnh này ca ngợi mẹ là điểm tựa, là ánh sáng dẫn đường, thể hiện tình yêu và sự biết ơn sâu sắc của người con.
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Một số link tham khảo:
Xác định bố cục và cảm hứng chủ đạo của bài thơ.
Xác định bố cục và cảm hứng chủ đạo của bài thơ.
Chia bài thơ theo mạch cảm xúc (cảnh – nhớ – suy nghĩ), từ đó xác định cảm hứng chính.
- Bố cục:
+ Khổ 1–2: Bức tranh quê và kỉ niệm.
+ Khổ 3: Nỗi nhớ quê, nhớ mẹ.
+ Khổ 4: Suy ngẫm về mẹ.
- Cảm hứng chủ đạo: Nỗi nhớ quê hương và tình cảm thiêng liêng dành cho mẹ.
Giải thích:
Mạch thơ đi từ tả cảnh đến bộc lộ cảm xúc => làm nổi bật tình yêu quê và lòng hiếu thảo.
- Cảm hứng chủ đạo là tình cảm, thái độ được thể hiện xuyên suốt tác phẩm đối với những vấn đề cuộc sống được nêu ra
- Cách xác định cảm hứng chủ đạo:
+ Thường được thể hiện qua các hình ảnh, từ ngữ và cảm xúc trong tác phẩm
+ Thường gắn liền với một tư tưởng hoặc thông điệp cụ thể mà tác giả muốn truyền tải.
Link tham khảo:
Từ những cảm xúc nhớ thương và suy nghĩ của nhân vật trữ tình khi nhớ về mẹ, hãy viết đoạn văn ngắn (2–3 câu) trình bày suy nghĩ của em về vai trò của gia đình, quê hương trong quá trình trưởng thành của một con người.
Từ những cảm xúc nhớ thương và suy nghĩ của nhân vật trữ tình khi nhớ về mẹ, hãy viết đoạn văn ngắn (2–3 câu) trình bày suy nghĩ của em về vai trò của gia đình, quê hương trong quá trình trưởng thành của một con người.
Xác định vai trò của gia đình, quê hương đối với con người.
Gia đình và quê hương là nơi nuôi dưỡng tâm hồn, hình thành nhân cách của mỗi con người. Đó là điểm tựa tinh thần giúp ta vượt qua khó khăn và trưởng thành. Vì vậy, mỗi người cần biết trân trọng, yêu thương và gắn bó với cội nguồn của mình.
Giải thích:
Gia đình và quê hương không chỉ nuôi dưỡng con người về vật chất mà còn bồi đắp tình cảm, nhân cách. Chính tình yêu thương và sự gắn bó ấy trở thành động lực giúp con người trưởng thành, vững vàng trước những thử thách trong cuộc sống.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Danh sách bình luận