Đề bài

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

Thời gian thấm thoát trôi, vậy là một năm lại kết thúc. Nhanh thật!

Đêm Giao thừa năm trước, tôi cùng ba đi đến mọi ngõ ngách, phố phường để trao gởi yêu thương. Sáng ba mươi Tết, cả nhà gói ghém bánh, kẹo, gạo, sữa thành những gói quà xinh xắn, cùng số tiền tuy không đáng kể nhưng chất chứa mọi chân thành đặt sẵn trong những phong thư.

Đêm đó, ngồi sau xe ba, tôi được đưa đi khắp nơi phát quà cho bà con dân lao động khó khăn hay những người hành khất, những cụ già neo đơn, những đứa trẻ không có mái ấm, không nơi nương tựa.

Người tôi gặp gỡ đầu tiên là một người đàn ông gầy gò trạc ngoài bốn mươi đang bươi những bịch rác trước cửa hàng tiện lợi.

Ba tôi tiến đến, ân cần hỏi chuyện. Tôi không đích thân trao quà, chỉ đứng bên quan sát, phần vì được lưu lại khoảnh khắc đẹp đẽ ấy qua những thước phim ngắn, phần vì tôi muốn học ở ba cách giao tiếp. Đó quả thật là cơ hội hiếm hoi để tôi lớn lên trong suy nghĩ và nhận thức.

- Anh đang lượm gì vậy?

- Dạ, tôi lượm vài củ cà rốt với cả kiếm ít thức ăn về nấu ... - Người đàn ông trải lòng.

Chắc có lẽ nghe đến đây, ba tôi cũng có phần hơi bối rối. Còn có biết bao mảnh đời cơ cực đến thế?

- Dạ ... Em gửi anh ít quà ăn Tết, trong đây có bánh tét với ít bánh trái, đừng lượm thức ăn nữa, nghen anh!

Người đàn ông cầm lấy gói quà với bàn tay run run, cảm ơn rối rít, nước mắt tuôn ra vì không khỏi xúc động. Nhưng vẫn rõ mồn một, ánh mắt của chú như “biết cười", chất chứa niềm hạnh phúc.

Có lẽ cái mà chú vừa nhận được không đơn thuần là một phần quà Tết, mà còn là sự san sẻ, tôn trọng, yêu thương. Ba và tôi cũng hạnh phúc không kém. Kết thúc cuộc gặp gỡ, hoàn thành chặng đường đầu tiên, chúng tôi tiếp tục tìm đến những người khác.

Bắt gặp dáng vẻ lom khom của một người phụ nữ, ba đưa tôi đến gần. Vào đêm Giao thừa, khi người người đang ngồi bên mâm cơm sum họp, chờ đợi năm mới, vẫn có người chân mang dép lào đứt quai, áo sờn cũ bạc màu, vác một bao lớn đựng ve chai đi trên phố.

Thoạt nhìn, tôi đoán dì trạc ngoài năm mươi. Nhưng chao ôi, dì hồn nhiên và vô tư lắm! Có lẽ khiếm khuyết về sức khỏe và trí tuệ nên dì cười ngây ngô khi nhận được món quà nhỏ, hớn hở kể chuyện: "Tháng trước tui lượm ve chai được hai trăm ngàn, đem về cho má yêu".

Chà! Tiếng “má yêu” mới ngọt ngào làm sao! Vất vả kiếm được hai trăm ngàn, dì dành tất thảy mang về cho mẹ. Lòng hiếu thảo của dì, niềm hạnh phúc của dì khiến tôi rơm rớm nước mắt.

Cùng với nhiều cuộc gặp gỡ khác, hai cuộc gặp gỡ ngắn ngủi kể trên đem lại cho tôi vô vàn cảm xúc, giúp tôi có cái nhìn thân thương với mọi người, cũng như biết trân quý những gì mình đang có. Trong tiết trời se lạnh hiếm hoi ngày cuối năm, tôi vẫn cảm nhận được sự ấm áp đến khôn cùng. Thật là một cái Tết đáng nhớ!

(Cuộc gặp gỡ trước giờ giao thừa, Đặng Ngọc Thảo Vy - Bài đăng trên Chuyên mục Vòm me xanh, báo Mực tím)

Câu 1

Trong văn bản, nhân vật tôi và bố của mình đã làm những gì trong đêm giao thừa?

Phương pháp giải

- Đọc kĩ đoạn văn miêu tả hành động của nhân vật.

- Xác định việc làm chính trong đêm giao thừa.

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Đi khắp nơi phát quà cho bà con lao động khó khăn hay những người hành khất, những cụ già neo đơn, những đứa trẻ không nơi nương tựa

Giải thích:

Hai cha con đi phát quà, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn.

Mở rộng

Tính cách nhân vật là những đặc điểm riêng tương đối ổn định của nhân vật, được bộc lộ qua mọi hành động, cách ứng xử, cảm xúc, suy nghĩ,… Tính cách nhân vật còn được thể hiện qua các mối quan hệ, qua lời kể và suy nghĩ của nhân vật khác.

Link tham khảo: Nhân vật và tính cách nhân vật trong truyện


Xem thêm các câu hỏi cùng đoạn
Câu 2

Chủ đề của văn bản trên là gì?

Phương pháp giải

- Xác định nội dung xuyên suốt văn bản.

- Khái quát thành một chủ đề

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Chủ đề: Tình yêu thương, chia sẻ với những người có hoàn cảnh khó khăn, cơ nhỡ

Giải thích:

Văn bản tập trung thể hiện tình yêu thương và sự sẻ chia với những người kém may mắn.

Mở rộng

- Chủ đề là vấn đề chính hoặc ý tưởng trung tâm mà một tác phẩm văn học, nghệ thuật, hoặc bài viết muốn truyền tải đến người đọc hoặc người xem.

- Chủ đề thường phản ánh những suy nghĩ, cảm xúc, và quan điểm của tác giả về một vấn đề cụ thể trong cuộc sống hoặc xã hội.

- Để xác định chủ đề, thường phải trả lời câu hỏi: Vấn đề cơ bản mà tác phẩm nêu lên là gì? Cần phải hiểu rõ nội dung mới xác định đúng chủ đề của bài.

Link tham khảo: Chủ đề và cách xác định chủ đề


Câu 3

Truyện ngắn Cuộc gặp gỡ trước giờ giao thừa sử dụng cốt truyện đơn tuyến hay đa tuyến?

Phương pháp giải

Xác định số lượng mạch sự kiện trong truyện.

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Văn bản là cốt truyện đơn tuyến

Giải thích:

Vì chỉ có một mạch sự kiện: kể về cuộc gặp gỡ của hai cha con nhân vật “tôi” với những người khó khăn, cơ nhỡ trước giao thừa.

Mở rộng

- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…

- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.

- Kết cấu truyện ngắn không chia thành nhiều tuyến nhân vật.

- Sử dụng chi tiết cô đúc và lối hành văn mang nhiều ẩn ý

- Có truyện ngắn khai thác cốt truyện kì lạ, lại có truyện ngắn viết về câu chuyện giản dị, đời thường; có truyện ngắn giàu tính triết lí, trào phúng, châm biếm, hài hước, lại có truyện ngắn rất giàu chất thơ…

Link tham khảo:

Truyện ngắn là gì? Đặc điểm của truyện ngắn

Đặc điểm nhân vật, lời của người kể trong truyện ngắn


Câu 4

Em hiểu như thế nào về niềm hạnh phúc của nhân vật được thể hiện qua câu văn sau: “Ba và tôi cũng hạnh phúc không kém”.

Phương pháp giải

- Xác định câu văn chứa cảm xúc.

- Giải thích ý nghĩa của cảm xúc đó trong hoàn cảnh cụ thể.

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Ý hiểu về niềm hạnh phúc của nhân vật được thể hiện qua câu văn sau: “Ba và tôi cũng hạnh phúc không kém." là:

- Thể hiện cảm xúc của nhân vật tôi và ba trong chuyến đi trước giờ giao thừa. Đó là niềm vui khi được giúp đỡ cho người khác đặc biệt là những người có hoàn cảnh khó khăn hơn mình.

- Từ đó, tác giả mong muốn mọi người hãy luôn yêu thương, chia sẻ với những người ở xung có hoàn cảnh khó khăn

Giải thích:

Niềm hạnh phúc đến từ việc cho đi, được giúp đỡ người khác và cảm nhận sự ấm áp của tình người.

Mở rộng

Tính cách nhân vật là những đặc điểm riêng tương đối ổn định của nhân vật, được bộc lộ qua mọi hành động, cách ứng xử, cảm xúc, suy nghĩ,… Tính cách nhân vật còn được thể hiện qua các mối quan hệ, qua lời kể và suy nghĩ của nhân vật khác.

Link tham khảo: Nhân vật và tính cách nhân vật trong truyện


Câu 5

Em rút ra được bài học gì từ câu chuyện trên?

Phương pháp giải

- Khái quát nội dung câu chuyện.

- Rút ra bài học phù hợp với thực tế.

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Những bài học rút ra từ câu chuyện:

- Hiểu được ý nghĩa, vai trò to lớn của tình yêu thương, chia sẻ trong cuộc sống.

- Hiểu được xung quanh còn rất nhiều người có hoàn cảnh khó khăn, bất hạnh cần chia sẻ.

- Biết yêu thương, giúp đỡ mọi người từ những việc làm nhỏ nhất, dù là vật chất hay tinh thần.

- Trân trọng vẻ đẹp, ý nghĩa của ngày Tết cổ truyền - một nét đẹp văn hóa dân tộc Việt Nam

- Phê phán những ai thờ ơ, vô tâm trước những cảnh đời bất hạnh

Giải thích:

Những hành động nhỏ nhưng chân thành có thể mang lại ý nghĩa lớn cho người khác.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?


BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...

Các bài tập cùng chuyên đề

Bài 1 :

Bối cảnh truyện Cô bé bán diêm diến ra khi nào?

  • A.

    Đêm noel

  • B.

    Đêm giao thừa

  • C.

    Sinh nhật cô bé

  • D.

    Giỗ bà ngoại

Xem lời giải >>

Bài 2 :

Tác phẩm Hai cây phong thuộc thể loại gì?

  • A.

    Tiểu thuyết

  • B.

    Truyện vừa

  • C.

    Tùy bút

  • D.

    Ký sự

Xem lời giải >>

Bài 3 :

Trong mạch kể của người kể chuyện xưng “chúng tôi”, các sự việc được kể và tả lại ứng với khoảng thời gian nào trong cuộc đời của người kể chuyện?

  • A.

    Trong một lần người kể chuyện đi công tác xa trở về

  • B.

    Vào năm học cuối cùng, trước khi bắt đầu nghỉ hè

  • C.

    Khi người kể chuyện đi xe lửa qua làng

  • D.

    Khi người kể chuyện từ trường học trở về làng Ku – ku – rêu.

Xem lời giải >>

Bài 4 :

Tên khai sinh của Thế Lữ là gì? 

  • A.

    Nguyễn Sen

  • B.

    Nguyễn Tuân

  • C.

    Nguyễn Huy Tưởng

  • D.

    Nguyễn Thứ Lễ

Xem lời giải >>

Bài 5 :

Phương thức biểu đạt chính được sử dụng ở văn bản Bàn luận về phép học ?

  • A.

    Tự sự

  • B.

    Biểu cảm

  • C.

    Nghị luận

  • D.

    Thuyết minh

Xem lời giải >>

Bài 6 :

Đâu không phải là sáng tác của Ngô Tất Tố?

  • A.

    Tắt đèn

  • B.

    Lều chõng

  • C.

    Bước đường cùng

  • D.

    Việc làng

Xem lời giải >>

Bài 7 :

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

   Thời gian là vàng

     Ngạn ngữ có câu: “Thời gian là vàng”. Nhưng vàng thì mua được mà thời gian thì không mua được. Thế mới biết vàng có giá trị mà thời gian thì vô giá.

     Thật vậy, thời gian là sự sống. Bạn vào bệnh viện mà xem, người bệnh nặng, nếu kịp thời chữa chạy thì sống, để chậm thì chết.

     Thời gian là thắng lợi. Bạn hỏi các anh bộ đội mà xem, trong chiến đấu, biết nắm thời cơ, đánh địch đúng lúc là thắng lợi, để mất cơ hội là thất bại.

     Thời gian là tiền. Trong kinh doanh, sản xuất hàng hóa đúng lúc là lãi, không đúng lúc là lỗ.

     Thời gian là tri thức. Phải thường xuyên học tập thì mới giỏi. Học ngoại ngữ mà bữa đực, bữa cái, thiếu kiên trì thì học mấy cũng không giỏi được.

     Thế mới biết, tận dụng thời gian thì làm được bao nhiêu điều cho bản thân và xã hội. Bỏ phí thời gian thì có hại và về sau có hối cũng không kịp.

                                                                                                                   ﴾Theo Phương Liên﴿

Xem lời giải >>

Bài 8 :

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:

“Cái cò sung chát đào chua

Câu ca mẹ hát gió đưa về trời

Ta đi trọn kiếp con người

Cũng không đi hết mấy lời mẹ ru.”….

                                                       (Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa- Nguyễn Duy)

Xem lời giải >>

Bài 9 :

Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:

     Tôi được tặng một chiếc xe đạp leo núi rất đẹp nhân dịp sinh nhật của mình. Trong một lần tôi đạp xe ra công viên chơi, một cậu bé cứ quẩn quanh ngắm nhìn chiếc xe với vẻ thích thú và ngưỡng mộ thực sự.

- Chiếc xe này của bạn đấy à? . Cậu bé hỏi.

Anh mình đã tặng nhân dịp sinh nhật của mình đấy. Tôi trả lời, không giấu vẻ  tự hào và mãn nguyện.

- Ồ, ước gì tôi... Cậu bé ngập ngừng.

     Dĩ nhiên là tôi biết cậu bé đang nghĩ gì rồi. Chắc chắn cậu ấy ước ao có được một người anh như thế. Nhưng câu nói tiếp theo của cậu bé hoàn toàn nằm ngoài dự đoán của tôi.

-  Ước gì tôi có thể trở thành một người anh như thế! . Cậu ấy nói chậm rãi và gương mặt lộ rõ vẻ quyết tâm. Sau đó, cậu đi về phía chiếc ghế đá sau lưng tôi, nơi một đứa em trai nhỏ tật nguyền đang ngồi và nói:

Đến sinh nhật nào đó của em, anh sẽ mua tặng em chiếc xe lăn nhé.

(“Hạt giống tâm hồn”, tập 4, nhiều tác giả. NXB tổng hợp TP Hồ Chí Minh, 2006)

Xem lời giải >>

Bài 10 :

Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:  

       Một người nuôi trai lấy ngọc luôn suy nghĩ làm thế nào để tạo được viên ngọc trai tốt nhất, đẹp nhất trên đời. Ông ra bãi biển để chọn một hạt cát. Để chọn được một hạt cát theo ý muốn, ông đã hỏi từng hạt cát có muốn biến thành ngọc trai không. Các hạt cát lắc đầu nguầy nguậy khiến ông sắp tuyệt vọng.

       Đang lúc đó có một hạt cát đồng ý. Các hạt cát khác đều giễu nó ngốc, chui đầu vào trong vỏ trai, xa lánh người thân, bạn bè, không thấy ánh sáng mặt trời trăng sao, gió mát, thậm chí thiếu cả không khí, chỉ có bóng tối ướt lạnh, cô đơn, rất đau khổ, thử hỏi có đáng không? Nhưng hạt cát vẫn theo người nuôi trai về không một chút oán than.

       Vật đổi sao dời, mấy năm qua đi, hạt cát đã trở thành viên ngọc lung linh, đắt giá, còn những bạn bè chế giễu nó ngốc thì vẫn chỉ là những hạt cát…

                                                              (Qùa tặng cuộc sống)

Xem lời giải >>

Bài 11 :

Tục ngữ là gì?

  • A.
    Là cách nói phóng đại mức độ, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả nhằm gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm
  • B.
    Là những cụm từ ngắn gọn, hàm súc, thường có vần điệu, có hình ảnh, giúp cho lời ăn tiếng nói thêm sâu sắc, sinh động, có tính biểu cảm cáo
  • C.
    Là những câu nói dân gian ngắn gọn, hàm súc, thường có vần điệu, có hình ảnh, nhằm đúc kết kinh nghiệm về thế giới tự nhiên và đời sống con người
  • D.
    Là dùng cách diễn đạt tế nhị, khéo léo nhằm tránh gây cảm giác quá đau buồn, nặng nề hoặc tránh sự thô tục, thiếu lịch sự
Xem lời giải >>

Bài 12 :

Về nội dung, tục ngữ thể hiện điều gì?

  • A.
    Những kinh nghiệm của nhân dân về thiên nhiên, lao động sản xuất, con người và xã hội
  • B.
    Mượn chuyện về loài vật, đồ vật, cây cỏ,… làm ẩn dụ, hoặc chính chuyện con người để nói bóng gió, kín đáo chuyện đời, chuyện người, nhằm nêu lên bài học luân lí
  • C.
    Những câu chuyện tưởng tượng xoay quanh một số nhân vật quen thuộc như nhân vật tài giỏi, nhân vật dũng sĩ người mồ côi, người em út… và cả những câu chuyện về các con vật nói năng và hoạt động như con người
  • D.
    Kể về sự kiện và nhân vật lịch sử (hoặc có liên quan đến lịch sử), phần lớn theo xu hướng lí tưởng hóa, qua đó thể hiện sự ngưỡng mộ và tôn vinh của nhân dân đối với những người có công với đất nước, dân tộc hoặc cộng đồng cư dân của một vùng
Xem lời giải >>

Bài 13 :

Về hình thức, tục ngữ có các đặc điểm gì?

  • A.
    Thường ngắn gọn, có nhịp điệu, hình ảnh
  • B.
    Hầu hết đều có vần và thường có hai vế trở lên
  • C.
    Thường đa nghĩa nhờ sử dụng các biện pháp tu từ
  • D.
    Tất cả đáp án trên
Xem lời giải >>

Bài 14 :

Bốn cặp câu thơ thường tương ứng với những phần nào?

  • A.
    Đề – Thực – Luận – Kết
  • B.
    Khởi – Thừa – Chuyển – Hợp
  • C.
    Mở bài – Thân bài – Kết bài
  • D.
    Tất cả đáp án trên
Xem lời giải >>

Bài 15 :

Mỗi câu của bài thơ tứ tuyệt Đường luật thường có mấy chữ?

  • A.
    Năm chữ hoặc tám chữ
  • B.
    Sáu chữ hoặc tám chữ
  • C.
    Năm chữ hoặc bảy chữ
  • D.
    Sáu chữ hoặc bảy chữ
Xem lời giải >>

Bài 16 :

Thơ sáu chữ, bảy chữ là thể thơ như thế nào?

Xem lời giải >>

Bài 17 :

Hãy nêu điểm giống và khác nhau giữa thơ sáu chữ và thơ bảy chữ.

Xem lời giải >>

Bài 18 :

Nối khái niệm ở cột A với đặc điểm tương ứng ở cột B:

Xem lời giải >>

Bài 19 :

Vần liền, vần cách nằm trong nhóm vần chân hay vần lưng?

Xem lời giải >>

Bài 20 :

Hãy xác định bố cục của bài thơ Mây và sóng (Ta-go). Từ đó, xác định cảm hứng chủ đạo của bài thơ này.

Xem lời giải >>

Bài 21 :

Trong khổ thơ sau, nhà thơ đã sử dụng loại vần nào?

“Đầu những hồn thân tự thuở xưa

Những hồn quen dài gió dầm mưa

Những hỗn chất phác hiện như đất

Khoai sẵn tinh quê rất thiệt thà.”

(Tố Hữu, Nhớ đồng)

Xem lời giải >>

Bài 22 :

Đọc VB sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:

 CHÍN CON RỒNG NHỎ BAY LÊN

Trần Quốc Toàn

Ghe ngon vừa nghe trống lện

Vẫy gió một trăm khăn hồng

Một trăm mái chèo khuấy nước

Bay lên chín con sông rồng.

Bay lên sông mẹ nghìn giọt

Đi tìm Sóc Trăng đồng chua

Đi tìm Trà Vinh đất khát

Chúng em thay trời làm mưa.

 

Giọt giọt mồ hôi mặn chát.

Đã ngọt trong cơn mưa vui

Mái dầm thiếu nhi thọc lét

Sông cười sóng reo thành lời.

Sáng nay ghe ngo vào hội

Mặt sông Cửu Long sáng ngời

Nhịp xuân tay đua gắng gỏi

Ghe ngo nối đất với trời...

(In trong Bữa tiệc của loài vật, NXB Giáo dục Việt Nam, 2008)

Xem lời giải >>

Bài 23 :

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:

VỚI CON

Vũ Quần Phương

1. Bồng bồng!

   Bố bồng con trên tay

   Buổi chiều nay, buổi chiều nay

   Khói hàng xóm bay là trên bếp

   Sau trận mưa trời mát hơi may.

 

2. Bố bế con ra ngoài mái hiên

    Sông xa, trời rộng, mắt con nhìn

    Cánh buồm trôi đấy, mây bay đấy!

    Cây giữa vườn cây, cỏ trước thềm.

 

3. Bố bế con ra với phố phường

   Xe chạy người đi như nước tuôn

   Cây xanh, ngói đỏ, con đừng lạ

   Muối mặn, gừng cay, hoa trái thơm.

 

4. Bố bế con ra với cuộc đời

    Con ơi yêu lấy mặt con người

    Tươi như quả chín, hồng như thắp

    Sau nét âu lo, vẫn nét cười.

 

5. Bố nhấc con lên, bố nhấc lên

    Dâng qua vai bố để con nhìn

    Mai sau thành bạn đi cùng bố

    Đường rộng trời ta xa mãi thêm.

(In trong Tác phẩm văn học được giải thưởng nhà nước, Hoa trong cây, Những điều cùng đến, Vết thời gian, NXB Hội Nhà văn, 2014)

Xem lời giải >>

Bài 24 :

Vẽ sơ đồ tóm tắt luật, niêm, vần, nhịp, đối của thơ thất ngôn bát cú và thơ tứ tuyệt luật Đường.

Xem lời giải >>

Bài 25 :

Đọc văn bản và trả lời các câu hỏi bên dưới:

MỜI TRẦU

Hồ Xuân Hương

Quả cau nho nhỏ miếng trầu hôi,

Này của Xuân Hương mới quệt rồi.

Có phải duyên nhau thì thắm lại,

Đừng xanh như lá, bạc như vôi

(In trong Tổng tập Văn học Việt Nam, tập 14, NXB Khoa học xã hội, 2000)

a. Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?

b. Bài thơ được làm theo luật bằng hay luật trắc?

c. Chỉ ra bài thơ đã tuân thủ luật, niêm, vần, đối của thể thơ như thế nào (kẻ và hoàn thành bảng sau vào vở):

Luật

 

Niêm

 

Vần

 

Đối

 

 d. Nhận xét về cách ngắt nhịp của bài thơ.

đ. Xác định bố cục của bài thơ.

e. Những từ ngữ, hình ảnh nào trong bài thơ thể hiện được tình cảm, cảm xúc của người viết?

g. Cho biết cảm hứng chủ đạo của bài thơ.

Xem lời giải >>

Bài 26 :

Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

THU VỊNH

Nguyễn Khuyến

Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao,

Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu.

Nước biếc trông như tầng khói phủ,

Song thưa để mặc bóng trăng vào.

Mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái,

Một tiếng trên không ngỗng nước nào?

Nhân hứng cũng vừa toan cất bút,

Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào.

(In trong Nguyễn Khuyến – Tác phẩm chọn lọc, Lại Văn Hùng (giới thiệu và tuyển chọn), NXB Giáo dục, 2009)

a.Xác định bố cục của bài thơ.

b. Bài thơ được làm theo luật bằng hay luật trắc? Làm rõ bài thơ đã tuân thủ quy định về luật, niêm, vần, đối của thể thơ thất ngôn bát cú luật Đường bằng cách điền vào bảng sau (làm vào vở):

Luật

 

Niêm

 

Vần

 

Đối

 

c. Cảnh mùa thu được thể hiện ra sao qua sáu câu thơ đầu? Khung cảnh ấy góp phần thể hiện tình cảm, cảm xúc gì của tác giả?

d. Trong các cặp câu 3 - 4, 5 – 6, tác giả đã sử dụng những biện pháp tu từ nào? Nêu tác dụng của chúng.

e. Bài thơ được ngắt nhịp như thế nào? Nhận xét về cách ngắt nhịp đó.

Em hiểu gì về hai câu thơ cuối? Theo em, cảm xúc của tác giả ở hai câu thơ này có sự thay đổi ra sao so với các câu thơ trên?

f. Cho biết cảm hứng chủ đạo của bài thơ.

Xem lời giải >>

Bài 27 :

Tư tưởng của tác phẩm văn học được biểu hiện qua những yếu tố nào?

a. Nhân vật chính, người kể chuyện, đề tài, chủ đề,…

b. Đề tài, chủ đề, nhân vật,….

c. Hình tượng nghệ thuật, đề tài, chủ đề, cảm hứng nhân đạo,….

d. Hình tượng nghệ thuật, nhân vật, cảm hứng chủ đạo,….

Xem lời giải >>

Bài 28 :

Đọc đoạn trích sau và liệt kê những chi tiết miêu tả lời nói, thái độ, hành động của nhân vật Xa-vu-skin, chọn phân tích một chi tiết mà em thích nhất:

Cô An-na Va-xi-li-ép-na, cô nhìn xem này!

Nó gắng sức vần một tảng tuyết bên dưới bết những đất cùng với đám cỏ mục nát vẫn còn sót lại. Ở đây, trong một cái hố, có một cục tròn bọc trong những tấm lá đã mủn nát mỏng dính như mạng nhện. Qua lớp lá thòi ra những đầu kim nhọn hoắt.

An-na Va-xi-li-ép-na đoán ra đấy là con nhím.

-  Nó tự ủ ấm mới khéo chứ! – Xa-vu-skin ân cần đắp cho con nhím tấm chăn mộc mạc của nó. Rồi thằng bé bới tuyết cạnh một khúc rễ khác. Trước mắt là một cái hang nhỏ xíu, trên vòm có những trụ băng rủ xuống như tua viền. Trong hang, một con nhái màu nâu nom như bằng bìa cứng ngồi chồm hổm, làn da căng dính xương bóng như đánh véc-ni, Xa-vu-skin sờ vào con nhái, nó không động đậy.

Vờ vĩnh! – Xa-vu-skin bật cười – Làm như đã chết rồi. Thế mà nắng ấm lên là nó nhảy ngay đi cho mà xem, ôi chao, cứ là như choi choi ấy! Thằng bé tiếp tục đưa An-na Va-xi-li-ép-na đi thăm cái thế giới bé nhỏ của mình.

Dưới gốc sồi còn nhiều khách trọ khác: bọ dừa, thằn lằn, rệp cây. Một sống ẩn kín dưới các nhánh rễ, số khác rúc vào những kẽ vỏ cây. Con nào cũng gầy nhom, dường như bên trong rỗng tuếch, chúng ngủ vùi cho qua mùa đông. Cái cây cường tráng, tràn trề nhựa sống tích tụ quanh nó nhiều sinh lực ấm áp đến nỗi loài thú đáng thương không thể tìm đâu ra căn nhà tốt hơn.

(Iu-ri Na-ghi-bin, Cây sồi mùa đông)

Xem lời giải >>

Bài 29 :

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:

TÍ BỤI

Quế Hương

Hồi mới đến ở, nhà tôi cứ tì tì mất dép. Đôi săng đan con mới xó chân ngày mồng một Tết, mồng hai phải đi dép cũ. Anh bạn đến chơi lịch sự cởi giày ở tầm chùi chân trước hiên, ra về chỉ còn đối vớ! Học trò đến thăm có đứa đi chân không về. Tôi than phiền với người hàng xóm, chị ấy bảo: “Thằng Tí bụi chứ ai vô đây. Sư tổ ăn cắp vặt. Cô vô nhà hắn mà chửi." Tôi không biết chửi. Vả lại không bắt quả tang làm sao mà chửi hắn. Thế là tôi bắt đầu cảnh giác. Khi có khách, tôi nhìn chăm chăm ra cổng.

Rồi nhà tôi bỗng xuất hiện một vị khách không mời. Đó là một con chó đen tuyền, gầy gò ngồi chực trước cửa. Ngó bộ dạng chẳng mấy khi được no của hắn tôi thấy thương ném cho mấy mẩu xương. Hôm sau, hắn lại xuất hiện, mắt dán vào tôi. Không cầm lòng được, tôi lại cho ăn. Cứ thế ngày lại ngày, giữa hắn và tôi bỗng hình thành một mối dây buộc chặt. Có xương tôi để dành cho hắn. Đi ăn giỗ ở nhà mẹ tôi cũng nghĩ đến hắn và nhặt cả túi xương về cho hắn. Tôi mở cửa cho hắn vào nhận quà. Hắn nhìn đống xương ứa nước dãi nhưng chưa ăn ngay.

Hắn nằm xoài trước hiện, gối đầu lên hai chân trước thở hắt ra sung sướng như một kẻ được nằm nghỉ trên chiếc giường thân thuộc của mình, mắt vẫn ngủ tôi đợi chờ thực với vuốt ve. Bao giờ ăn hắn cũng chừa lại một mẩu to nhất tha về. Thế rồi một lần hắn đang ăn bỗng có tiếng huýt gió. Lập tức hắn bỏ bữa rồi len lén tha một chiếc dép chạy ra cổng. Thì ra thủ phạm trộm đẹp nhà tôi chính là hắn. Nói đúng hơn là tên huýt gió. Thấy tôi cảnh giác, nó huấn huyện con chó thành tòng phạm.

Hắn vẫn ngồi trước cổng nhà tôi dẫu cổng và cả lòng tôi đã khép. Thấy tôi, hắn vẫy đuôi. Tôi bỏ đi, hắn tru lên thảm thiết. Giận dữ tôi ném chiếc dép còn lại mà hắn đã tha mất một chiếc qua rào nhưng hắn không thèm nhặt. Ném một mẩu xương hắn cũng không buồn ăn. Hắn nhìn tôi và cái cổng đóng chặt như muốn hỏi tại sao không mở cho hắn.

Tôi gặp hắn đi cùng một thằng nhóc ra chợ. Tôi lơ hắn còn hắn chạy đến vẫy đuôi tíu tít mừng tới, "Win, lại đây!" Thằng nhóc gọi. Thì ra hắn tên Win. Còn thằng kia chắc là Tí bụi vì trông hắn rất "bụi" Loắt choắt, bẩn thỉu, ranh ma. Mua xong, ra đến cửa chợ tôi bỗng nghe tiếng chân sầm sập và tiếng la í ới "Trộm... trộm... bắt lấy!". Một con chó đen miệng ngậm tảng thịt lao ra khỏi chợ, ngang qua tôi bỗng dừng lại. Chỉ cần tích tắc khựng lại ấy, người dân theo đằng sau đã kịp quật một gậy. Đau quá hắn khuỵu xuống. Chiếc gậy lại nhằm đầu hắn vụt tới. Tôi kịp thấy đôi mắt hắn nhìn tôi da diết. Không nghĩ, tôi đưa chiếc giỏ thức ăn để đòn cho hắn. Còn cho thoát hiểm gượng dậy lảo đảo chạy tiếp còn tôi ngồi giữa đồng đồ ăn tung tóe với bao câu rủa ráy: Tự nhiên hứng! Chắc là chủ. Ngó thế mà là chủ của con chó ăn cắp! Đền đây! Hơn kí thịt đấy!...

Trưa hôm ấy, một đôi dép phiêu bạt bỗng trở về lại mái nhà xưa!

Từ đó cổng nhà tôi hay mở và con Win vào năm xoài trước tái hiện đầy nắng. Nó ăn, lơ mơ ngủ rồi sực nhớ đến chủ lại tất tả ra về. Thỉnh thoảng tôi gói cái gì đó trong bao ni lông. Con chó thật khôn, thấy đưa bao ni lông là biết ngay quà của chủ, lập tức ngậm ở miệng chạy về. Trong bao ni lông đôi khi còn là mấy chiếc áo cũ. Soạn đồ của con, tôi chính nghĩ đến chiếc áo bẩn ngắn cũn cỡn không cài khuy của Tí bụi…

Con Win ngày càng nặng nề. Thì ra hắn sắp làm mẹ. Một lần có giỗ, đợi hắn không ra, tôi cần bịch thức ăn hỏi như Tí bụi. Hắn ở tuốt xóm trong, bên hồ rau muống của bà Tư. Không ai thấy cha hắn. Hai mẹ con sống lăn lóc ở họ phố bụi bờ. Bà Tư cho che tạm túp lều bên hồ rau muống để vừa canh rau cho bả vừa có chỗ chui ra chui vào. “Nhà” Tí bụi mùa hè mát nhung mùa đông lạnh lùng. Túp lều đầy rác, nhỏ nhoi như tai nấm, không biết tựa vào đầu để trốn gió. Những tấm ni lông che chắn tạm bợ cứ lật lòng khoe túp lều nát rác đuổi nhau loăng quăng. Bà mẹ tâm thần của Tí bụi ngày nào cũng đi kiểm rác rồi tẩn mẩn đếm như người ta đếm tiền, thỉnh thoảng phì cười một mình.

Con Win có nhiệm vụ không cho người lạ vặt rau muống của bà Tư, không cho bà điên ra khỏi nhà ban đêm và theo Ti bụi kiếm ăn. Thấy tôi, hắn nhổm dậy mừng rồi lại nằm xuống hãnh diện liếm mấy chú cún bé xíu trên chiếc bao tời rách như muốn khoe rằng con hắn đấy! Còn Tí bụi đang luộc rau muống bằng rác, chùi tay vào quần giương mắt ngó tôi.

Trong túp lều rách nát ấy, những sinh vật khốn cùng lại rất thương nhau. Thấy cách Tí bụi săn sóc bà mẹ điên và bầy chó, tôi nhận ra sau lớp bụi đời và cáu bẩn, tâm hồn hắn vẫn lóng lánh những sắc màu đáng quý. Bầy chó con dễ thương lên từng ngày. Ti bụi bảo con đẹp nhất sẽ tặng tôi. Nhiều đêm tôi thức giấc, túp lều ngập rác và ngập cả tình yêu ấy bỗng hiện ra. Cả những dự tính. Chẳng hạn chuyện Ti bụi học chữ, đi bán vé số thay vì moi rác và ăn cắp...

Sáng ấy, tôi có tiết thao giảng. Vừa dắt xe ra đã thấy Ti bụi đợi ở cổng, nghẹn ngào! “Cô ơi! Con Win...”

Bà mẹ điên của Tí bụi lang thang tìm con Win, gặp ai cũng hỏi: “Thấy hắn mô không? Đêm qua tui trốn hắn đi chơi... Chứ hắn trốn tui đi chơi….”.

Dấu máu con Win vẫn còn trên lối xóm. Hắn bị bọn bắt chó quật gây sắt vào đầu khi chạy theo bà điên...

Trời trở lạnh Túp lều bên hồ rau muống đầy gió và im lặng. Những mảnh ni lông rách te tua vẫn cuồng loạn trong vũ khúc gió. Rác loãng quãng chơi trò đuổi nhau. Không thấy Tí bụi. Lù lù trong túp lều trống hoác là ổ chó chưa mở mắt. Chúng đang đói lạnh vì thiếu mẹ. Tôi cầm đĩa sẵn đến đó và thấy lũ chó châu đầu rúc vào một đồng đen đen. Nhìn kĩ là Tí bụi. Nó trùm bao tới, khoanh người ủ ấm cho lũ chó con!

(In trong Đám cưới cô, Quế Hương. NXB Kim Đồng, 2019)

Xem lời giải >>

Bài 30 :

Trình bày khái niệm của văn bản thông tin giải thích một hiện tượng tự nhiên.

Xem lời giải >>