Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Em bé trên mình trâu
Ngồi thổi cây sáo sậy
Tiếng sáo ngân xa mãi
Đàn trâu đi chậm rãi, cúi đầu...
Đàn trâu đi mồm nhai cỏ xanh
Mấy con chim nhảy nhót trên cành
Mặt trời lên bờ tre sương lóng lánh
Tiếng sáo em đánh thức cả bình minh.
Tiếng sáo em: bài ca gọi nghé
Tiếng sáo em: khúc hát gọi bê
Bê nghé tung tăng theo bước mẹ
Tiếng sáo em: hơi thở của đồng quê.
Tôi muốn đổi những tháng ngày mơ mộng
Lấy một phút em ngồi thổi sáo trên mình trâu
Mồ hôi rơi vầng trán em đen bóng
Giọt giọt mồ hôi tôi thấy đâu.
Trong gió mai tiếng sáo em ngân dài
Như cánh cò trên đồng xanh sóng vỗ
Vầng trán em giọt mồ hôi rơi
Tiếng sáo dắt đàn trâu ra bãi cỏ.
1962
(Hoàng Trung Thông, Tiếng sáo, trích Những cánh buồm, NXB Tác phẩm mới, HN, 1976)
Chú thích: Hoàng Trung Thông (1925 – 1993), quê ở Nghệ An, là một trong những nhà thơ tiêu biểu của nền thơ ca cách mạng Việt Nam. Ông là một cây bút tài hoa, thơ ông vừa mộc mạc, giản dị vừa giàu chất suy tưởng, in đậm dấu ấn cuộc sống.
Bài thơ Tiếng sáo được viết theo thể thơ nào?
Bài thơ Tiếng sáo được viết theo thể thơ nào?
– Quan sát số tiếng trong từng dòng thơ
– Xem xét cách gieo vần và ngắt nhịp
– Đối chiếu với đặc điểm các thể thơ đã học để xác định thể thơ
Thể thơ tự do
Giải thích:
Bài thơ Tiếng sáo được viết theo thể thơ tự do, không bị gò bó bởi số câu, số chữ hay vần điệu cố định, tạo điều kiện để cảm xúc trôi chảy, linh hoạt.
Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.
Link tham khảo: Thể thơ tự do
Nhân vật “em bé” chăn trâu được khắc hoạ qua những từ ngữ, hình ảnh nào? Những từ ngữ, hình ảnh ấy giúp em hiểu thêm điều gì về vẻ đẹp của nhân vật và tình cảm của nhà thơ?
Nhân vật “em bé” chăn trâu được khắc hoạ qua những từ ngữ, hình ảnh nào? Những từ ngữ, hình ảnh ấy giúp em hiểu thêm điều gì về vẻ đẹp của nhân vật và tình cảm của nhà thơ?
- Tìm các từ ngữ, hình ảnh miêu tả trực tiếp nhân vật.
- Phân tích ý nghĩa của những chi tiết đó
Hình ảnh em bé chăn trâu hiện lên qua những từ ngữ đầy gợi hình và giàu cảm xúc như: "trên mình trâu", "ngồi thổi cây sáo sậy", "mồ hôi rơi", "vầng trán em đen bóng"... Những chi tiết đó khắc họa một em bé khỏe khoắn, hồn nhiên, gắn bó với thiên nhiên và đồng quê Việt Nam.
Không chỉ thế, qua hình ảnh ấy, ta còn cảm nhận được tình cảm trìu mến, sự trân trọng chân thành của nhà thơ đối với những con người lao động bình dị, đặc biệt là những đứa trẻ sớm biết sống tự lập, hồn hậu và yêu đời.
Giải thích:
Những hình ảnh ấy khắc họa em bé chăn trâu hồn nhiên, khỏe khoắn, cần cù, gắn bó với thiên nhiên và lao động.
Trong bài thơ, âm thanh của tiếng sáo xuất hiện mấy lần? Việc lặp lại như vậy mang ý nghĩa gì?
Trong bài thơ, âm thanh của tiếng sáo xuất hiện mấy lần? Việc lặp lại như vậy mang ý nghĩa gì?
- Đọc kĩ văn bản, đếm số lần xuất hiện của từ/cụm từ “tiếng sáo”.
- Xác định biện pháp tu từ và tác dụng.
- Tiếng sáo xuất hiện 7 lần trong bài thơ – một dạng điệp ngữ nghệ thuật.
- Sự lặp lại này có ý nghĩa:
+ Khẳng định vai trò đặc biệt của tiếng sáo trong đời sống của em bé và bức tranh làng quê.
+ Gợi nên khung cảnh thanh bình, trữ tình của đồng quê Việt Nam: có tiếng sáo, có trâu bò thong dong gặm cỏ, có ánh mặt trời trên bờ tre, có chim nhảy nhót…
+ Tạo nhịp điệu ngân vang, tha thiết, làm nổi bật cảm xúc yêu thương và say mê của nhà thơ trước vẻ đẹp bình dị ấy.
+ Đồng thời, đó còn là cách nhà thơ thể hiện sự nâng niu, trân quý cuộc sống quê hương và những con người lao động mộc mạc.
Giải thích:
Việc lặp lại “tiếng sáo em” là biện pháp điệp ngữ giúp nhấn mạnh vai trò trung tâm của tiếng sáo trong bức tranh đồng quê, đồng thời gợi không gian thanh bình, yên ả; thể hiện cảm xúc say mê, tha thiết của nhà thơ.
- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.
- Phân loại điệp ngữ:
+ Điệp ngữ cách quãng
+ Điệp ngữ nối tiếp
+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)
Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ
Qua bài thơ, tác giả thể hiện tình cảm, cảm xúc gì?
Qua bài thơ, tác giả thể hiện tình cảm, cảm xúc gì?
- Đọc kĩ các hình ảnh, âm thanh được lặp lại trong bài thơ.
- Chú ý những câu bộc lộ trực tiếp cảm xúc của nhà thơ.
- Khái quát tình cảm, thái độ của tác giả.
Qua bài thơ, tác giả thể hiện tình yêu tha thiết, sự trân trọng và ngợi ca vẻ đẹp bình dị của làng quê và con người lao động, đặc biệt là em bé chăn trâu.
Giải thích:
- Nhà thơ say mê trước tiếng sáo trong trẻo, hồn nhiên gắn với nhịp sống đồng quê.
- Câu thơ “Tôi muốn đổi những tháng ngày mơ mộng / Lấy một phút em ngồi thổi sáo trên mình trâu” cho thấy sự rung động sâu sắc, khát vọng được hòa mình vào cuộc sống lao động giản dị mà trong sáng.
Trong cuộc sống, có những điều chúng ta nhìn thấy là tốt nhưng chưa hẳn đã là tốt, lại có những điều chúng ta cho là xấu nhưng chưa hẳn đã là xấu. Theo em, làm thế nào để ta có được sự nhìn nhận đúng đắn?
Trong cuộc sống, có những điều chúng ta nhìn thấy là tốt nhưng chưa hẳn đã là tốt, lại có những điều chúng ta cho là xấu nhưng chưa hẳn đã là xấu. Theo em, làm thế nào để ta có được sự nhìn nhận đúng đắn?
Liên hệ thực tế
Đề xuất cách giải quyết phù hợp, mang tính định hướng.
Để có được cái nhìn đúng đắn trước mọi điều trong cuộc sống – vốn luôn đa chiều và phức tạp – chúng ta cần:
- Biết nhìn nhận, phân tích sự việc từ nhiều góc độ, tránh đánh giá vội vàng, phiến diện hay theo cảm tính cá nhân.
- Giữ cho mình một tâm thế bình tĩnh, cởi mở, sẵn sàng lắng nghe, thấu hiểu và đặt mình vào hoàn cảnh của người khác.
=> Khi kết hợp lý trí và lòng bao dung, ta sẽ có được cái nhìn sâu sắc và công bằng hơn với cuộc sống.
Giải thích:
- Cuộc sống không đơn giản một chiều, có những điều bề ngoài tốt nhưng ẩn chứa hệ quả xấu và ngược lại.
- Nếu biết suy xét thấu đáo, lắng nghe và đặt mình vào hoàn cảnh người khác, ta sẽ đánh giá đúng bản chất sự việc.
Danh sách bình luận