Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
MẸ!
Cả cuộc đời mẹ vất vả vì con
Từ thuở ấu thơ cho đến giờ khôn lớn
Khi bước chân con không còn chập chững
Gánh nước mỗi ngày mẹ như thấy nặng hơn.
Chẳng có gì so được tình thương của mẹ
Dành cho con như đất dành cho cây sự sống
Dẫu biển kia có sâu có rộng
Sánh chi bằng ở mẹ tấm lòng tiên.
Dòng sữa ngọt ngào theo tháng năm con lớn lên
Mẹ chăm chút cho con từng miếng ăn giấc ngủ
Những lúc ngu ngơ con đâu có hiểu
Mẹ đã vì con mà thành túng thiếu
Chiếc áo vai sờn đạm bạc bữa cơm rau.
Con chưa bao giờ thức trọn một đêm thâu
Những sáng mùa đông con chưa một lần dậy sớm
Để nhìn thấy ngoài trời từng cơn gió lớn
Quẩy quang gánh hàng nặng lầm lũi mẹ đi.
Mỗi lần con lên tỉnh dự thi
Là đêm đó mẹ ở nhà thao thức
Dẫu trong cuộc sống nhiều lúc con làm mẹ buồn lòng đôi chút
Con biết rằng mẹ vẫn thương con.
Cả tình thương nào có thể so sánh hơn
Và suốt đời như tình thương của mẹ
Nên dẫu trên đời này còn bao lời hay hơn thế
Con cũng chỉ một lời thầm gọi: Mẹ ơi!
(Theo Nguyễn Trung Kiên)
Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?
Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?
- Dựa vào đặc trưng thể loại
- Quan sát số tiếng ở mỗi dòng thơ
- Kiểm tra các dòng có đều nhau không, gieo vần ngắt nhịp có cố định không.
Thể loại: Thơ tự do
Giải thích:
Số tiếng ở mỗi dòng không cố định, nhịp điệu linh hoạt, phù hợp với việc bộc lộ cảm xúc dạt dào về mẹ.
Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.
Link tham khảo: Thể thơ tự do
Có thể thay từ “đạm bạc” bằng từ “thanh đạm” trong câu thơ “Chiếc áo vai sờn đạm bạc bữa cơm rau” sau được không? Vì sao?
Có thể thay từ “đạm bạc” bằng từ “thanh đạm” trong câu thơ “Chiếc áo vai sờn đạm bạc bữa cơm rau” sau được không? Vì sao?
- Xác định từ cần thay nằm trong ngữ cảnh nào.
- So sánh nghĩa của hai từ.
- Chọn từ phù hợp nhất với cảm xúc, nội dung câu thơ.
Không thể thay thế từ "đạm bạc" bằng từ "thanh đạm”. Vì:
- Đạm bạc: chỉ bữa cơm sơ sài, đơn giản thời còn khó khăn, cực nhọc => gợi cuộc sống nghèo khó, thiếu thốn, vất vả của mẹ.
- Thanh đạm: chỉ bữa cơm đơn giản, sơ sài; chỉ cuộc sống nghèo khó nhưng vẫn có chút gì đó thanh cao.
=> Từ thanh đạm không phù hợp trong ngữ cảnh này, vì không diễn tả được sự thiếu thốn, vất vả mà mẹ đã phải trải qua.
Giải thích:
Ngữ cảnh đang nói về mẹ túng thiếu, vất vả, nên “đạm bạc” mới đúng và giàu sức gợi.
Ngữ cảnh có thể là một tình huống, một đoạn văn, một câu, một cụm từ và cũng có thể là một từ có vai trò quan trọng trong việc lựa chọn từ ngữ khi viết hoặc nói và hiểu nghĩa của từ khi đọc hoặc nghe.
Link tham khảo: Ngữ cảnh
Nêu ngắn gọn cảm nhận của em về hình ảnh người mẹ và tình cảm của người con dành cho mẹ trong bài thơ.
Nêu ngắn gọn cảm nhận của em về hình ảnh người mẹ và tình cảm của người con dành cho mẹ trong bài thơ.
- Tìm các chi tiết thể hiện sự hi sinh của mẹ.
- Tìm các câu thể hiện cảm xúc, thái độ của người con.
- Khái quát thành 2 ý: mẹ và con.
Hình ảnh người mẹ hiện lên thật tảo tần, giàu đức hi sinh, cả đời vất vả vì con từ miếng ăn giấc ngủ đến những lần con đi thi. Người con dành cho mẹ tình yêu thương tha thiết, thấu hiểu và biết ơn sâu sắc, nhận ra không gì có thể sánh bằng tình mẹ.
Giải thích:
- Trong bài thơ, tác giả đưa ra rất nhiều chi tiết chứng minh mẹ luôn lam lũ, cực nhọc: “Cả cuộc đời mẹ vất vả vì con”, “Gánh nước mỗi ngày mẹ như thấy nặng hơn”, “Mẹ chăm chút cho con từng miếng ăn giấc ngủ”, “Mẹ đã vì con mà thành túng thiếu / Chiếc áo vai sờn đạm bạc bữa cơm rau”, “Quẩy quang gánh hàng nặng lầm lũi mẹ đi”, “mẹ ở nhà thao thức”… => Những chi tiết đó cho thấy mẹ tảo tần, chịu thương chịu khó, hi sinh thầm lặng
- Bài thơ thể hiện cảm xúc của người con bằng những lời khẳng định đầy trân trọng: “Chẳng có gì so được tình thương của mẹ”, “Con biết rằng mẹ vẫn thương con”, “Con cũng chỉ một lời thầm gọi: Mẹ ơi!” => khẳng định người con yêu mẹ, trân trọng và thấu hiểu sự hi sinh của mẹ.
Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong đoạn thơ sau:
“Chẳng có gì so được tình thương của mẹ
Dành cho con như đất dành cho cây sự sống.
Dẫu biển kia có sâu có rộng,
Sánh chi bằng ở mẹ tấm lòng tiên.”
Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong đoạn thơ sau:
“Chẳng có gì so được tình thương của mẹ
Dành cho con như đất dành cho cây sự sống.
Dẫu biển kia có sâu có rộng,
Sánh chi bằng ở mẹ tấm lòng tiên.”
- Tìm từ/cấu trúc so sánh (“như”, “sánh chi bằng”…)
- Xác định vế A – vế B của phép so sánh.
- Nêu tác dụng: nghệ thuật + nội dung + cảm xúc.
- Biện pháp tu từ so sánh:
+ “Dành cho con như đất dành cho cây sự sống”
+ “biển kia có sâu có rộng /Sánh chi bằng ở mẹ tấm lòng tiên”
- Tác dụng:
+ Làm câu thơ gợi hình, giàu cảm xúc, giúp người đọc dễ hình dung
+ Cụ thể hóa tình mẫu tử vô hình thành hình ảnh gần gũi, khẳng định tình mẹ là nền tảng sống, sự chở che, nuôi dưỡng quý giá và vô tận nhất, tương tự như đất cho cây sự sống.
Giải thích:
Trong đoạn thơ có từ ngữ so sánh rất rõ:
- “như”: “Dành cho con như đất dành cho cây sự sống” → đây là dấu hiệu điển hình của so sánh ngang bằng.
- “sánh chi bằng”: “Dẫu biển kia có sâu có rộng / Sánh chi bằng ở mẹ tấm lòng tiên” → đây là kiểu so sánh không ngang bằng (biển vẫn không bằng tình mẹ).
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Link tham khảo: Biện pháp so sánh
Từ văn bản, em rút ra bài học gì cho bản thân mình?
Từ văn bản, em rút ra bài học gì cho bản thân mình?
- Xác định hành động/đức tính nổi bật trong truyện.
- Rút ra thông điệp, bài học.
Bài học: yêu thương, trân trọng và hiếu thảo với mẹ
Giải thích:
Vì toàn bài thơ tập trung khắc họa:
- Mẹ hi sinh cả đời: “Cả cuộc đời mẹ vất vả vì con”
- Mẹ chịu thiếu thốn: “Chiếc áo vai sờn… bữa cơm rau”
- Mẹ lo lắng cho con từng việc: “mẹ ở nhà thao thức”
→ Những chi tiết ấy cho thấy mẹ đã làm tất cả vì con, nên người con cần biết ơn và đáp lại.
Danh sách bình luận