Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
MẸ (Nông Quang Khiêm)
Có lần
Con tập đi
Rơi xuống cầu thang
Mẹ ôm con vào lòng
Rơi nước mắt ...
Có lần
Con cãi mẹ
Mẹ đánh đòn con
Rồi lặng lẽ quay đi
Lau nước mắt ...
Có lần
Con trọ học xa
Hết tiền mà không dám hỏi mẹ
Cuối tháng con về
Mẹ đếm cho những đồng bạc lẻ
Như lẽ thường
Nước mắt mẹ rơi ...
Có lần
Thấy áo mẹ sờn vai
Con tìm nhặt đồ nhựa
Gom tiền
Mua áo tặng mẹ
Mong thấy mẹ cười
Ai dè
Nước mắt mẹ rơi ...
Có lần ...
(In trong Cây cỏ và hoa, Nxb Hội Nhà văn, năm 2021, tr.137 - 138)
* Nông Quang Khiêm sinh năm 1984, dân tộc Tày, quê tại xã Xuân Lai, tỉnh Yên Bái. Anh là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Một số tác phẩm tiêu biểu: Cánh diều tuổi thơ (2012), Cây cỏ và hoa (2021), ...
Văn bản viết về đề tài gì?
Văn bản viết về đề tài gì?
- Đọc kĩ bài thơ để nắm được nội dung chính
- Tìm các từ/cụm từ xuất hiện nhiều: “mẹ”, “con”, “nước mắt mẹ rơi…” => xác định mối quan hệ trung tâm được thể hiện: mẹ – con.
- Rút ra đề tài (điều văn bản nói đến)
Văn bản viết về đề tài tình mẫu tử thiêng liêng, sâu sắc giữa mẹ và con.
Giải thích:
Bài thơ kể lại nhiều kỉ niệm giữa mẹ và con, trong đó người mẹ luôn yêu thương, hi sinh và xúc động vì con. Hình ảnh “mẹ” xuất hiện xuyên suốt, cùng điệp khúc “Nước mắt mẹ rơi…” làm nổi bật tình cảm thiêng liêng của mẹ dành cho con. Vì vậy, văn bản viết về đề tài tình mẫu tử (tình mẹ con sâu nặng).
- Đề tài là lĩnh vực đời sống được nhà văn nhận thức, lựa chọn, khái quát, bình giá và thể hiện trong văn bản. Việc lựa chọn đề tài bước đầu bộc lộ khuynh hướng và ý đồ sáng tác của tác giả.
- Một số ví dụ về đề tài:
+ Đề tài của truyện ngắn Lão Hạc (Nam Cao) là người nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám.
+ Đề tài của Truyện Kiều (Nguyễn Du) là cuộc đời và số phận bất hạnh của người phụ nữ trong bối cảnh xã hội phong kiến thối nát.
- Cách xác định đề tài: Căn cứ vào nội dung văn bản để xác định văn bản đang đề cập tới khía cạnh, vấn đề nào của đời sống.
Nước mắt của người mẹ đã rơi trong những hoàn cảnh nào?
Nước mắt của người mẹ đã rơi trong những hoàn cảnh nào?
Đọc kĩ nội dung bài thơ
Tìm dòng có cụm “Nước mắt mẹ rơi…”.
Chú ý các dòng trước để xác định hoàn cảnh/ sự việc khiến mẹ khóc.
Nước mắt mẹ rơi trong các hoàn cảnh:
- Khi con tập đi bị té cầu thang
- Khi con cãi mẹ và bị mẹ đánh
- Khi con hết tiền, mẹ lặng lẽ cho con tiền
- Khi con nhặt ve chai, mua quà tặng mẹ
Giải thích:
Trong bài thơ, “nước mắt mẹ rơi” gắn với các hoàn cảnh cụ thể:
- Khi con tập đi bị ngã: “Con tập đi / Rơi xuống cầu thang…” → mẹ ôm con và rơi nước mắt vì xót con, thương con.
- Khi con cãi mẹ, bị mẹ đánh đòn: “Con cãi mẹ / Mẹ đánh đòn con / … Lau nước mắt…” → mẹ khóc vì đau lòng, vừa thương con vừa buồn vì phải nghiêm khắc.
- Khi con trọ học xa, hết tiền: “Hết tiền mà không dám hỏi mẹ… / Mẹ đếm cho những đồng bạc lẻ…” → mẹ khóc vì thương con vất vả, chắt chiu từng đồng.
- Khi con nhặt đồ nhựa gom tiền mua áo tặng mẹ: “Con tìm nhặt đồ nhựa / Gom tiền / Mua áo tặng mẹ…” → mẹ khóc vì xúc động, hạnh phúc khi con biết nghĩ cho mẹ.
Ngữ cảnh có thể là một tình huống, một đoạn văn, một câu, một cụm từ và cũng có thể là một từ có vai trò quan trọng trong việc lựa chọn từ ngữ khi viết hoặc nói và hiểu nghĩa của từ khi đọc hoặc nghe.
Link tham khảo: Ngữ cảnh
Dòng thơ nào được lặp lại nhiều lần nhất trong văn bản? Phân tích tác dụng của việc lặp lại ấy.
Dòng thơ nào được lặp lại nhiều lần nhất trong văn bản? Phân tích tác dụng của việc lặp lại ấy.
- Đọc kĩ nội dung văn bản
- Gạch chân các từ/cụm từ xuất hiện lặp lại nhiều lần
- Đếm số lần lặp để xác định dòng/cụm từ lặp nhiều nhất.
- Xác định đây là biện pháp tu từ điệp ngữ (điệp cấu trúc)
- Phân tích tác dụng theo 2 hướng: nghệ thuật (nhịp điệu) và nội dung (nhấn mạnh ý).
Dòng thơ được lặp lại nhiều lần nhất là: “Có lần”
Tác dụng:
- Tạo nhịp điệu, tính nhạc cho bài thơ, làm cho cảm xúc trở nên liền mạch.
- Nhấn mạnh những hoàn cảnh người mẹ thể hiện sự quan tâm, yêu thương.
Giải thích:
Trong bài thơ Mẹ, cụm từ “Có lần” xuất hiện ở đầu mỗi khổ thơ. Cụm từ “Có lần” không chỉ lặp 1–2 lần mà lặp lại liên tiếp để mở ra từng kỉ niệm, nên đây chính là cụm từ được lặp nhiều nhất trong văn bản.
“Có lần” giống như một nhịp gõ đều đặn trong bài thơ, cứ mỗi lần xuất hiện lại mở ra một câu chuyện. Cách lặp này khiến bài thơ có nhịp điệu rõ ràng, đọc lên nghe mượt và có tính nhạc; các kỉ niệm được kể theo kiểu nối tiếp: kỉ niệm này dẫn sang kỉ niệm khác, tạo dòng cảm xúc không bị đứt đoạn.
- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu và tăng tính biểu cảm
Một số link tham khảo:
Nhận xét của em về tình cảm người con dành cho mẹ qua những dòng thơ sau:
Thấy áo mẹ sờn vai
Con tìm nhặt đồ nhựa
Gom tiền
Mua áo tặng mẹ
Mong thấy mẹ cười
Nhận xét của em về tình cảm người con dành cho mẹ qua những dòng thơ sau:
Thấy áo mẹ sờn vai
Con tìm nhặt đồ nhựa
Gom tiền
Mua áo tặng mẹ
Mong thấy mẹ cười
Xác định hành động của người con trong đoạn thơ.
Tìm từ ngữ thể hiện sự quan tâm: “thấy áo mẹ sờn vai”, “gom tiền”, “mua áo tặng mẹ”.
Từ hành động → suy ra tình cảm.
Người con có tình cảm chân thành, sâu sắc với mẹ. Khi nhận ra sự vất vả, hy sinh của mẹ, người con đã âm thầm tìm cách làm điều gì đó để mẹ vui – một hành động nhỏ nhưng chứa đựng sự yêu thương và lòng biết ơn sâu sắc. Điều đó cho thấy sự trưởng thành trong suy nghĩ và tình cảm của người con.
Giải thích:
Người con có tình cảm chân thành, sâu sắc với mẹ khi thấy áo mẹ sờn vai đã âm thầm nhặt đồ nhựa, gom tiền mua áo tặng mẹ. Hành động nhỏ nhưng thể hiện sự hiếu thảo, biết ơn và sự trưởng thành trong suy nghĩ của người con.
Giọt nước mắt của người mẹ trong khổ thơ nào có ý nghĩa sâu sắc nhất với bản thân em? Vì sao?
Giọt nước mắt của người mẹ trong khổ thơ nào có ý nghĩa sâu sắc nhất với bản thân em? Vì sao?
- Liên hệ với phần trả lời của câu 2
- Chọn 1 khổ thơ có hoàn cảnh khiến bản thân xúc động nhất.
- Giải thích: giọt nước mắt ấy là nước mắt gì? (xót xa, đau lòng, hạnh phúc…)
- Nêu lí do gắn với bản thân (bài học/ý nghĩa).
Giọt nước mắt trong khổ thơ:
“Thấy áo mẹ sờn vai
Con tím mặt nhặt đồ nhựa
Gom tiền
Mua đồ tặng mẹ
Mong thấy mẹ cười
Ai dè
Nước mắt mẹ rơi…”
Là giọt nước mắt có ý nghĩa sâu sắc nhất với em. Bởi đó là giọt nước mắt của sự xúc động, hạnh phúc khi thấy con mình trưởng thành, biết quan tâm, chăm sóc lại cho mẹ. Nó cũng thể hiện tình cảm thiêng liêng hai chiều giữa mẹ và con.
Giải thích:
Chọn giọt nước mắt trong hoàn cảnh này vì đó giọt nước mắt mẹ cảm thấy hạnh phúc khi con đã lớn, biết quan tâm đến mẹ, không còn để mẹ phải lo lắng, buồn phiền.
Danh sách bình luận