Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
CẬU BÉ CHĂN CỪU
Một ngày nọ, có một cậu bé chăn cừu buồn rầu ngồi trên sườn núi nhìn những con cừu của mình. Để làm vui vẻ cho mình, cậu hít một hơi thật sâu rồi la lên: “Sói! Sói! Có sói đang đuổi bắt cừu!”.
Dân làng chạy ngay lên núi để giúp cậu bé đuổi chó sói. Nhưng khi họ đến đỉnh núi thì không thấy con chó sói nào hết. Cậu bé nhìn những khuôn mặt đang giận dữ của dân làng và cười.
Người dân liền bảo với cậu bé: “Này cậu bé chăn cừu, đừng hô sói khi không có chó sói.”. Rồi họ tức giận bỏ xuống núi.
Hôm sau, cậu bé lại la toáng lên: “Sói! Sói! Có sói đang đuổi bắt cừu!”. Vì sự vui sướng nghịch ngợm của mình, cậu bé lại thấy người dân chạy lên núi để giúp cậu đánh đuổi sói.
Nhưng khi người dân không thấy chó sói đâu, họ liền nghiêm nghị nói với cậu bé: “Hãy dành bài ca đáng sợ của cậu cho khi nào có việc xấu thực sự! Đừng hô sói khi không có chó sói!”.
Nhưng cậu bé chỉ nhe răng cười, nhìn họ tức giận xuống núi một lần nữa.
Về sau, cậu bé nhìn thấy một con sói thực sự đang rình mò đàn cừu của cậu. Rất hoảng sợ, cậu bé vắt chân lên chạy, dùng hết sức la toáng lên: “Sói! Sói!”.
Nhưng dân làng nghĩ rằng cậu bé lại lừa họ nên không ai chạy lên núi.
Hoàng hôn xuống, mọi người tự hỏi tại sao không thấy cậu bé và đàn cừu trở về. Họ liền leo lên đồi để tìm cậu bé và họ thấy cậu đang vừa khóc vừa nói: “Thực sự đã có một con sói ở đây! Bầy cừu đã chạy tan tác! Cháu đã hô có sói! Tại sao các bác không tới?”.
Khi trở về làng, một cụ già đã khoác tay lên vai cậu bé và an ủi: “Sáng mai, chúng ta sẽ giúp cháu tìm những con cừu bị mất, không ai tin một kẻ nói dối ngay cả khi họ đang nói thật, cháu ạ!”.
(Ê-dốp, in trong Tuyển tập truyện tranh Ê-dốp – Cậu bé chăn cừu. Đặng Ngọc Thanh Thảo – An Bình dịch, NXB Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh, 2010)
Xác định thể loại của truyện?
Xác định thể loại của truyện?
Dựa vào đặc điểm của truyện như có ý nghĩa giáo huấn, mượn câu chuyện đơn giản để rút ra bài học đạo lí để xác định thể loại.
Thể loại: truyện ngụ ngôn
Giải thích:
Truyện kể về cậu bé chăn cừu với hành động nói dối nhiều lần và hậu quả phải gánh chịu khi không còn ai tin mình, qua đó câu chuyện gửi gắm bài học đạo đức sâu sắc: đặc trưng thể loại truyện ngụ ngôn.
- Truyện ngụ ngôn là những truyện kể ngắn gọn, hàm súc, bằng văn xuôi hoặc văn vần. Truyện thường đưa ra bài học về cách nhìn sự việc, cách ứng xử của con người trong cuộc sống.
- Đề tài trong truyện ngụ ngôn thường là những vấn đề đạo đức hay những cách ứng xử trong cuộc sống.
- Nhân vật trong truyện ngụ ngôn có thể là loài vật, đồ vật, cây cối hoặc con người. Các nhân vật hầu như không có tên riêng, thường được người kể chuyện gọi bằng danh từ chung như: rùa, thỏ, sói, cừu, cây sậy, thầy bói, bác nông dân,… Từ suy nghĩ, hành động, lời nói của nhân vật ngụ ngôn, người nghe, người đọc có thể rút ra những bài học sâu sắc.
Link tham khảo: Thể loại Truyện ngụ ngôn
Xác định ngôi kể của văn bản trên.
Xác định ngôi kể của văn bản trên.
Chú ý cách xưng hô và lời kể trong văn bản để xác định người kể chuyện đứng ở ngôi nào.
Ngôi kể thứ ba
Giải thích:
Người kể chuyện gọi nhân vật là “cậu bé”, “dân làng”, “mọi người” chứ không xưng “tôi” hay “chúng tôi”.
Ngôi kể thứ ba: khi gọi các nhân vật bằng tên gọi của chúng, người kể tự giấu mình đi, người kể có thể kể linh hoạt tự do những gì diễn ra với nhân vật.
Link tham khảo: Ngôi kể và tác dụng của việc thay đổi ngôi kể
Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn: "Rất hoảng sợ, cậu bé vắt chân lên chạy, dùng hết sức la toáng lên: “Sói! Sói!”.
Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn: "Rất hoảng sợ, cậu bé vắt chân lên chạy, dùng hết sức la toáng lên: “Sói! Sói!”.
Xác định từ ngữ được lặp lại trong câu văn để gọi tên biện pháp tu từ và phân tích tác dụng biểu đạt.
Điệp ngữ “Sói! Sói!” nhằm nhấn mạnh sự hoảng sợ và khẩn cấp của cậu bé khi đối mặt với nguy hiểm. Việc lặp lại từ “Sói” làm tăng tính kịch tính, thể hiện cảm xúc mãnh liệt của nhân vật, đồng thời khắc họa sự lo lắng khi không ai nghe thấy tiếng cầu cứu của cậu.
Giải thích:
Việc lặp lại từ “Sói” nhiều lần giúp người đọc cảm nhận rõ sự sợ hãi và tuyệt vọng của cậu bé lúc cầu cứu dân làng. Đồng thời, chi tiết này còn làm tăng tính kịch tính cho câu chuyện và cho thấy hậu quả nghiêm trọng của việc nói dối trước đó.
- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.
- Phân loại điệp ngữ:
+ Điệp ngữ cách quãng
+ Điệp ngữ nối tiếp
+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)
Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ
Tại sao cậu bé có hành động trêu đùa người khác như vậy? Qua đây em thấy cậu bé là người như thế nào?
Tại sao cậu bé có hành động trêu đùa người khác như vậy? Qua đây em thấy cậu bé là người như thế nào?
Dựa vào các chi tiết kể về hành động và mục đích của cậu bé để phân tích nguyên nhân và tính cách nhân vật.
Cậu bé trêu đùa người khác vì muốn tìm niềm vui, cảm giác thú vị khi nhìn người khác phản ứng với lời nói của mình. Cậu bé là người thiếu suy nghĩ và không ý thức được hậu quả của hành động. Qua đây, em thấy cậu bé là người thiếu trách nhiệm, thích nghịch ngợm và không nhận thức được sự nghiêm trọng của lời nói và hành động.
Giải thích:
Cậu bé nhiều lần hô “Có sói!” dù thực tế không hề có chó sói xuất hiện, chỉ để mua vui cho bản thân. Điều đó cho thấy cậu thiếu trách nhiệm, xem thường lòng tốt của người khác và chưa hiểu được giá trị của sự trung thực.
- Truyện ngụ ngôn là những truyện kể ngắn gọn, hàm súc, bằng văn xuôi hoặc văn vần. Truyện thường đưa ra bài học về cách nhìn sự việc, cách ứng xử của con người trong cuộc sống.
- Nhân vật trong truyện ngụ ngôn có thể là loài vật, đồ vật, cây cối hoặc con người. Các nhân vật hầu như không có tên riêng, thường được người kể chuyện gọi bằng danh từ chung như: rùa, thỏ, sói, cừu, cây sậy, thầy bói, bác nông dân,… Từ suy nghĩ, hành động, lời nói của nhân vật ngụ ngôn, người nghe, người đọc có thể rút ra những bài học sâu sắc.
Link tham khảo:
Từ nội dung ý nghĩa của truyện, em rút ra được bài học gì cho bản thân?
Từ nội dung ý nghĩa của truyện, em rút ra được bài học gì cho bản thân?
Từ diễn biến và kết thúc câu chuyện, rút ra bài học phù hợp cho bản thân về cách sống và ứng xử.
Truyện nhắc nhở mọi người không nên nói dối. Những ai nói dối sẽ đánh mất niềm tin và sự tôn trọng của người khác đối với bản thân mình. Nói dối là một tính xấu, gây nhiều tác hại khôn lường, mọi người cần phải tránh. Câu chuyện là bài học cho lối ứng xử của bản thân chúng ta, đó là cần phải biết vui đùa đúng lúc, đúng chỗ, không lấy việc nói dối làm trò đùa.
Giải thích:
Do nhiều lần nói dối, cậu bé đã khiến dân làng mất lòng tin nên khi chó sói thật xuất hiện, không ai đến cứu giúp. Qua đó, truyện khẳng định rằng sự trung thực rất quan trọng và lòng tin một khi đánh mất sẽ rất khó lấy lại.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Danh sách bình luận