Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
NHỮNG DÒNG CHỮ DIỆU KỲ
Ngày ấy, cu Minh còn bé xíu, chưa đi học. Tôi rất quý nó, vì nhà nó có cả một thư viện nhỏ. Ba nó là thầy giáo dạy văn trên tỉnh. Cuối tháng, ông mới về nhà nghỉ một hai hôm. Mỗi lần về, ba nó mang theo cả một cặp toàn sách và báo. Khi ba nó đi khỏi là tôi lò dò tìm đến. Chao ôi toàn truyện là truyện! Tôi đọc ngốn ngấu, quên cả ăn cơm. Còn cu Minh thì cứ dửng dưng như không có gì. Cũng phải thôi, vì nó đã biết đọc chữ gì đâu. Tôi bỗng thấy thương nó vô cùng. Vậy mà mỗi khi tôi gọi vào để đọc cho nghe thì nó cứ nhấp nha nhấp nhổm đứng ngồi không yên.
Chiều mùa hè, bọn trẻ chúng tôi mỗi đứa đều có một cánh diều để thả. Thằng Minh rất thích chơi diều. Nó thích nhất là chiếc diều của thằng Hải, vì chiếc diều đó luôn bay cao nhất và đẹp nhất. Chiều hôm ấy, tôi thấy Minh xoắn lấy Hải. Và hôm sau đã thấy Minh cầm chiếc diều đó trên tay. Lạ thật! Hải có cho ai cái gì đâu? Khi tôi hỏi Minh, thì nó toét miệng cười:
– Em đổi cho anh ấy cuốn truyện ngoài bìa có vẽ mấy chú lùn với cô công chúa đấy!
– Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn! – Tôi kêu lên tiếc rẻ.
– Gạ mãi anh ấy mới đổi đấy!
Nhìn cánh diều trên trời cao, tôi thấy tức thằng Minh quá. Nhưng truyện là của nhà nó chứ có phải của tôi đâu!
Vài ngày sau, bọn chúng tôi chuyển sang chơi phi máy bay. Những chiếc máy bay được gấp bằng đủ các loại giấy. Tôi thấy Minh vui lắm. Quả thật những chiếc máy bay của nó to và đẹp lạ lùng. Mỗi khi lao lên trời nó lượn rất lâu rồi mới đậu xuống đất. Bây giờ thì giải nhất thuộc về Minh rồi. Nó vừa cười vừa mang những chiếc máy bay đến khoe tôi. Hóa ra Minh đã xé những tờ báo để gập máy bay.
Tôi nhìn nó quát lên:
– Mày biết những tờ báo này in gì không hả?
Nó xị mặt rồi cũng cáu lại với tôi:
– Em không thích truyện, mà chỉ thích những chiếc máy bay này thôi!
– Rồi về ba mày sẽ cho mày một trận cho mà xem!
Tuần ấy ba Minh về và nó bị mấy roi quắn đít thật. Nó khóc tấm tức nói với tôi:
– Sách báo thì có chơi được đâu mà ba cứ bắt em giữ cơ chứ!
– Là vì như thế này…
Tôi kéo nó ngồi xuống và kể cho nó nghe những câu chuyện mà tôi đã đọc được trong những quyển sách, những quyển báo ở nhà nó. Chuyện về những chú lùn tốt bụng, nàng công chúa xinh đẹp, những cung điện, lâu đài dát vàng dát bạc…Tôi thấy đôi mắt Minh sáng lên. Có lẽ nó không tin rằng từ những dòng chữ dày xít bé xíu kia tôi đã nhìn thấy tất cả những điều lung linh đó.
– Đến tuổi rồi, em phải chịu khó học đọc, học viết đi, rồi em cũng sẽ tự đọc được những câu chuyện hay, tự mình nhìn thấy những hoàng tử công chúa, tự mình phiêu lưu với những con sóng trên biển khơi hay tự mình cất cao đôi cánh trên bầu trời bao la mà không cần anh dẫn đi nữa…
Minh gật đầu. Và từ bữa đó, hôm nào tôi cũng đến nhà nó, tìm những cuốn truyện hay nhất trên giá sách đọc cho nó nghe. Tất nhiên là chính tôi rất mê những câu chuyện trong ấy…
(Chú thích: Nhà văn Nguyễn Phan Khuê sinh năm 1971, là người con của quê hương miền quan họ thuộc làng Mão Điền, xã Mão Điền, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.Từ thuở nhỏ, cậu bé Nguyễn Phan Khuê đã được cha mình – nhà thơ Nguyễn Phan Hách tặng cho cả một “gia tài quý giá” – đó là một kệ sách đặt trang trọng trong ngôi nhà nhỏ của gia đình. Và rồi chính những trang sách quý – những hạt giống lành ấy đã chắp cánh cho cậu bé Phan Khuê tiếp tục viết nên những trang sách của đời mình.)
Truyện “Những dòng chữ diệu kì” được kể theo ngôi thứ mấy?
Truyện “Những dòng chữ diệu kì” được kể theo ngôi thứ mấy?
Xác định người kể chuyện trong văn bản thông qua đại từ xưng hô và cách gọi các nhân vật trong truyện.
Ngôi kể: ngôi thứ nhất, người kể là nhân vật “tôi”
Giải thích:
Ngôi kể thứ nhất giúp câu chuyện trở nên gần gũi, chân thực và thể hiện rõ tình cảm, suy nghĩ của nhân vật “tôi”.
Ngôi kể thứ nhất, khi tự xưng “tôi”, người kể có thể trực tiếp kể ra những gì mình nghe, mình thấy, mình trải qua, có thể trực tiếp nói ra những cảm tưởng, ý nghĩ của mình.
Link tham khảo: Ngôi kể và tác dụng của việc thay đổi ngôi kể
Không gian nhà của Minh được miêu tả qua những từ ngữ nào?
Không gian nhà của Minh được miêu tả qua những từ ngữ nào?
Đọc kĩ đoạn đầu văn bản, chú ý những chi tiết miêu tả ngôi nhà và sách báo của gia đình Minh.
Không gian nhà của Minh được miêu tả qua các chi tiết: là một thư viện nhỏ, toàn truyện là truyện
Giải thích:
Những chi tiết ấy cho thấy nhà Minh có nhiều sách báo, là môi trường giàu tri thức và nuôi dưỡng tình yêu đọc sách.
Miêu tả là tái hiện sự vật, làm cho sự vật hiện lên sinh động với những chi tiết về hình dáng, kích thước, khối lượng, màu sắc, âm thanh... như nó vốn có trong cuộc sống để người đọc (người nghe) như được nhìn thấy, nghe thấy, ngửi thấy... đối tượng miêu tả một cách cụ thể, sinh động.
Tìm và nêu tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê trong câu sau:
“Đến tuổi rồi, em phải chịu khó học đọc, học viết đi, rồi em cũng sẽ tự đọc được những câu chuyện hay, tự mình nhìn thấy những hoàng tử công chúa, tự mình phiêu lưu với những con sóng trên biển khơi hay tự mình cất cao đôi cánh trên bầu trời bao la mà không cần anh dẫn đi nữa…”
Tìm và nêu tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê trong câu sau:
“Đến tuổi rồi, em phải chịu khó học đọc, học viết đi, rồi em cũng sẽ tự đọc được những câu chuyện hay, tự mình nhìn thấy những hoàng tử công chúa, tự mình phiêu lưu với những con sóng trên biển khơi hay tự mình cất cao đôi cánh trên bầu trời bao la mà không cần anh dẫn đi nữa…”
Xác định các từ ngữ, hình ảnh được sắp xếp nối tiếp nhau trong câu văn để nhận diện phép liệt kê và phân tích tác dụng.
- BPTT liệt kê: tự đọc được những câu chuyện hay, tự mình nhìn thấy những hoàng tử công chúa, tự mình phiêu lưu với những con sóng trên biển khơi, tự mình cất cao đôi cánh trên bầu trời bao la.
- Tác dụng:
+ Làm cho lời văn sinh động, nhịp nhàng, hấp dẫn.
+ Nhấn mạnh vai trò quan trọng của tri thức: mở ra thế giới mới lạ, đầy cuốn hút, tạo hứng khởi trong việc học tập, khám phá.
+ Nhắc nhở chúng ta không ngừng học tập để mở mang tri thức, làm giàu vốn hiểu biết của bản thân.
Giải thích:
Qua lời nói của nhân vật “tôi”, tác giả muốn khẳng định rằng tri thức giúp con người khám phá cuộc sống và bay xa bằng trí tưởng tượng của mình.
Là biện pháp tu từ mà người nói, người viết kể ra nhiều sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất, trạng thái,... trong cùng một câu, một đoạn để tạo nên ấn tượng mạnh, hiệu quả cao trong miêu tả, kể chuyện hoặc biểu lộ tình cảm, cảm xúc.
Link tham khảo: Biện pháp tu từ Liệt kê
Nhận xét một phẩm chất nổi bật của nhân vật “tôi” trong truyện?
Nhận xét một phẩm chất nổi bật của nhân vật “tôi” trong truyện?
Dựa vào hành động, lời nói, thái độ và cảm xúc của nhân vật “tôi” trong truyện để nhận xét phẩm chất.
- Phẩm chất nổi bật: say mê, giàu tình yêu sách.
- Thể hiện qua chi tiết: khi đến nhà Minh, nhân vật “tôi” đọc sách ngốn ngấu quên cả ăn cơm; tức giận khi Minh đổi sách lấy diều hoặc dùng sách báo để gấp máy bay.
- Đó là nét tính cách tiêu biểu của những người ham học hỏi, luôn trân trọng và yêu quý sách.
Giải thích:
Nhân vật “tôi” không chỉ yêu sách mà còn hiểu được giá trị của tri thức, từ đó muốn truyền niềm yêu thích ấy cho Minh.
- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…
- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.
- Tính cách nhân vật là những đặc điểm riêng tương đối ổn định của nhân vật, được bộc lộ qua mọi hành động, cách ứng xử, cảm xúc, suy nghĩ,… Tính cách nhân vật còn được thể hiện qua các mối quan hệ, qua lời kể và suy nghĩ của nhân vật khác.
Link tham khảo: Nhân vật và tính cách nhân vật trong truyện
Từ văn bản, hãy rút ra một thông điệp mà em thấy ý nghĩa nhất và giải thích vì sao?
Từ văn bản, hãy rút ra một thông điệp mà em thấy ý nghĩa nhất và giải thích vì sao?
Dựa vào nội dung và ý nghĩa của câu chuyện để rút ra thông điệp phù hợp, kết hợp lí giải bằng suy nghĩ cá nhân.
- Thông điệp: Con người cần yêu quý, nâng niu sách.
- Lý do: Sách là kho tàng tri thức nhân loại, giúp mở mang kiến thức, làm giàu tri thức, rèn luyện thói quen tự học. Sách cũng là nguồn giải trí, mang lại sự thư giãn và những bài học ý nghĩa.
Giải thích:
Trong câu chuyện, từ những “dòng chữ bé xíu”, nhân vật “tôi” đã nhìn thấy cả một thế giới lung linh của hoàng tử, công chúa và những cuộc phiêu lưu thú vị. Điều đó cho thấy giá trị lớn lao của việc đọc sách.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Danh sách bình luận