Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
TRÊN NHỮNG DẶM ĐƯỜNG XANH
(Trích)
(Tóm tắt phần đầu văn bản: Phương Trà, một nữ sĩ quan(1), sắp tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc(2) tại Nam Sudan(3). Chị đã trải qua khóa huấn luyện khắc nghiệt(4) và sẵn sàng tinh thần lên đường thực hiện nhiệm vụ quốc tế. Tuy nhiên, trong lòng chị vẫn có những băn khoăn, lo lắng, đặc biệt là nỗi bồi hồi khi nghĩ đến việc phải xa con trai nhỏ – bé Su Su. Chồng của Phương Trà – Trung tá Lê Hoàng Vũ – luôn âm thầm ủng hộ vợ dù cả hai đều bận rộn với công việc. Trong khi đó, bé Su Su vẫn hồn nhiên với cuộc sống gia đình ấm áp. Một buổi sáng cuối tuần, khi cả nhà quây quần, mẹ chồng Phương Trà khuyên chị nên nói với Su Su về việc mình sắp đi công tác xa. Bà kể lại chuyện ngày xưa khi bố Vũ lên đường làm nhiệm vụ, cậu bé Vũ đã sớm biết tự lập và trưởng thành hơn. Nghe lời mẹ, Phương Trà thêm vững lòng và tin tưởng rằng bé Su Su rồi cũng sẽ mạnh mẽ như bố ngày trước).
Trung tá Lê Hoàng Vũ kết thúc bài giảng về vấn đề giải quyết các xung đột quốc tế(5) trong tiếng vỗ tay rào rào của học viên. Rời khỏi giảng đường, anh lái xe về nhà trong tâm trạng hồi hộp xen chút lo lắng. Sáng nay, trường của Su Su có buổi tập huấn dành cho giáo viên nên tất cả học sinh nghỉ học, vợ anh lại có hẹn đưa mẹ tới bệnh viện khám theo lịch định kỳ với bác sĩ. Anh đã sắp xếp đưa con đi gửi nhưng Su Su quả quyết rằng con có thể ở nhà một mình. Trong lúc anh đang băn khoăn thì Phương Trà đã mỉm cười gật đầu đồng ý với thằng bé, còn mẹ anh xoa đầu Su Su đầy tin tưởng.
Vũ mở cửa bước vào nhà. Đèn phòng bếp bật sáng. Anh thấy Su Su đang loay hoay rửa cốc chén.
- Su Su của bố dậy lâu chưa, con ăn sáng rồi chứ?
Nhìn thấy bố, Su Su nhoẻn cười rạng rỡ:
- Bố về rồi đấy ạ. Bố ơi, sáng nay con thức dậy đã gấp chăn màn gọn gàng. Ăn sáng xong con làm hết bài tập cô giao. Sau đó con chơi với bé cún một lúc rồi quét nhà và rửa cốc đây bố ạ.
Vũ không giấu được vẻ ngạc nhiên:
- Con trai bố giỏi quá! Vậy là con đã lớn thật rồi!
Su Su nói nhỏ như thầm thì:
- Bố biết không, mẹ nói sắp tới mẹ sẽ phải đi công tác đến một nơi xa thật là xa, ở đó có nhiều trẻ em cần được bảo vệ bố ạ. Những ngày qua mẹ đã dặn dò con rất nhiều điều, bố con mình ở nhà phải cố gắng hơn để mẹ yên tâm giúp đỡ các bạn ấy nhé!
Trung tá Vũ ôm con vào lòng. Nhìn gương mặt con, anh như bắt gặp lại khoảnh khắc đã khiến trái tim mình rung động từ thuở xa xưa ấy. Đôi mắt Su Su giống hệt Phương Trà, trong sáng, thẳm sâu và điềm tĩnh.
Một buổi sáng mùa xuân đầy nắng, những người chiến sĩ từ biệt gia đình để lên đường bắt đầu thực hiện nhiệm vụ tại Nam Sudan. Thiếu tá Phương Trà đi giữa hàng quân. Trong hành trang(6) chị mang theo có rất nhiều hộp mầu và giấy vẽ mà Su Su bé nhỏ nhờ mẹ dành tặng những người bạn nơi châu Phi xa xôi chưa một lần gặp gỡ.
Rồi mai này khi Su Su lớn lên, hẳn là con sẽ tự hào khi nghĩ về hành trình của mẹ hôm nay. Những bước chân lặng lẽ cho hy vọng nở hoa(7) trên vùng đất mới(8).
(Trọng Bách - Báo điện tử Nhân dân cuối tuần-nhandan.vn)
Chú thích
(1) nữ sĩ quan: sĩ quan quân đội là nữ giới.
(2) lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc: là lực lượng đa quốc gia do Liên Hợp Quốc thành lập, có nhiệm vụ duy trì hòa bình và an ninh ở các khu vực xung đột trên thế giới.
(3) Nam Sudan: là một quốc gia ở Đông Phi, nơi thường xuyên xảy ra xung đột và bất ổn.
(4) khóa huấn luyện khắc nghiệt: là khóa huấn luyện cường độ cao, đòi hỏi nhiều về thể lực, kỹ năng và tinh thần để chuẩn bị cho nhiệm vụ đặc biệt.
(5) giải quyết các xung đột quốc tế: là việc tìm kiếm các biện pháp hòa bình để chấm dứt các tranh chấp, xung đột giữa các quốc gia.
(6) hành trang: chỉ đồ đạc, vật dụng cần thiết cho chuyến đi xa.
(7) hy vọng nở hoa: là hình ảnh ẩn dụ cho những kết quả tốt đẹp, những điều tích cực sẽ đến.
(8) vùng đất mới: là Nam Sudan, nơi Phương Trà đến làm nhiệm vụ.
Đoạn trích trên được kể theo ngôi thứ mấy?
Đoạn trích trên được kể theo ngôi thứ mấy?
Chú ý lời của người kể chuyện
Để xác định ngôi kể, cần chú ý người kể chuyện xưng hô như thế nào và có trực tiếp tham gia vào câu chuyện hay không. Nếu người kể giấu mình, gọi tên nhân vật bằng tên riêng hoặc đại từ “anh”, “chị”, “cậu bé”… thì thường là ngôi kể thứ ba.
Ngôi kể thứ ba
Giải thích:
Người kể chuyện không xưng “tôi” mà gọi tên các nhân vật như “Vũ”, “Su Su”, “Phương Trà”, đồng thời kể lại toàn bộ diễn biến câu chuyện một cách khách quan. Vì vậy, đây là ngôi kể thứ ba.
Ngôi kể thứ ba: khi gọi các nhân vật bằng tên gọi của chúng, người kể tự giấu mình đi, người kể có thể kể linh hoạt tự do những gì diễn ra với nhân vật.
Link tham khảo: Ngôi kể và tác dụng của việc thay đổi ngôi kể
Chỉ ra thành phần biệt lập được sử dụng trong câu sau:
Bố ơi, sáng nay con thức dậy đã gấp chăn màn gọn gàng.
Chỉ ra thành phần biệt lập được sử dụng trong câu sau:
Bố ơi, sáng nay con thức dậy đã gấp chăn màn gọn gàng.
Muốn xác định thành phần biệt lập, cần nhận diện những bộ phận không tham gia trực tiếp vào cấu trúc ngữ pháp chính của câu mà dùng để gọi đáp, bộc lộ cảm xúc, phụ chú hoặc thể hiện thái độ người nói.
Thành phần biệt lập gọi đáp: Bố ơi
Giải thích:
“Bố ơi” là thành phần gọi đáp dùng để gọi người nghe và tạo sự giao tiếp thân mật giữa Su Su với bố. Thành phần này không tham gia vào việc diễn đạt nội dung chính của câu nên thuộc thành phần biệt lập gọi đáp.
- Thành phần biệt lập là thành phần phụ có tính độc lập với nòng cốt câu, không tham gia diễn đạt nghĩa sự việc của câu.
- Thành phần biệt lập gồm:
+ Thành phần phụ chú: bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của câu, thường được tách biệt bằng dấu gạch ngang, dấu phẩy, dấu ngoặc đơn hoặc dấu hai chấm.
+ Thành phần gọi - đáp: gọi đáp, tạo lập hoặc duy trì quan hệ giao tiếp.
+ Thành phần cảm thán: diễn tả cảm xúc của người nói.
+ Thành phần tình thái: diễn tả thái độ, cách đánh giá của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu
Link tham khảo: Thành phần biệt lập là gì? Phân loại thành phần biệt lập
Xét theo cấu tạo, câu “Anh đã sắp xếp đưa con đi gửi nhưng Su Su quả quyết rằng con có thể ở nhà một mình” thuộc kiểu câu gì? Vì sao?
Xét theo cấu tạo, câu “Anh đã sắp xếp đưa con đi gửi nhưng Su Su quả quyết rằng con có thể ở nhà một mình” thuộc kiểu câu gì? Vì sao?
Để xác định kiểu câu theo cấu tạo, cần tìm số lượng cụm chủ ngữ – vị ngữ trong câu. Nếu câu có từ hai cụm chủ vị trở lên và các vế có quan hệ với nhau thì đó là câu ghép.
- Xét theo cấu tạo, câu văn thuộc kiểu câu ghép
- Câu có 2 cụm chủ vị nòng cốt (2 vế câu) được nối với nhau bằng quan hệ từ “nhưng”.
Giải thích:
Quan hệ từ “nhưng” biểu thị quan hệ tương phản giữa hai vế:
- Một bên là sự lo lắng, sắp xếp của người bố.
- Một bên là sự tự tin, quyết tâm của Su Su muốn ở nhà một mình
- Câu ghép là câu có từ hai cụm chủ ngữ – vị ngữ nòng cốt trở lên, mỗi cụm chủ ngữ – vị ngữ được gọi là một vế câu.
- Phân loại câu ghép: câu ghép đẳng lập, câu ghép chính phụ
- Mối quan hệ giữa các vế trong câu ghép:
+ Quan hệ nguyên nhân và kết quả
+ Quan hệ giả thiết – kết quả
+ Quan hệ tương phản
+ Quan hệ mục đích
+ Quan hệ tăng tiến
Link tham khảo: Câu ghép là gì? Phân loại và mối quan hệ giữa các vế trong câu ghép
Vì sao khi trở về nhà nhân vật người bố lại không giấu được vẻ ngạc nhiên và thốt lên “Con trai bố giỏi quá! Vậy là con đã lớn thật rồi!”?
Vì sao khi trở về nhà nhân vật người bố lại không giấu được vẻ ngạc nhiên và thốt lên “Con trai bố giỏi quá! Vậy là con đã lớn thật rồi!”?
Đọc kĩ đoạn văn liên quan đến hành động và lời nói của nhân vật Su Su để xác định nguyên nhân khiến người bố bất ngờ. Từ đó liên hệ với sự thay đổi trong nhận thức và hành động của nhân vật.
- Vì Su Su đã tự gấp chăn màn gọn gàng, làm hết bài tập cô giao, chơi với cún một lúc rồi quét nhà và rửa cốc.
- Những việc làm của Su Su cho thấy sự trưởng thành của Su Su: em đã biết tự lập, hiểu những điều mẹ nói và muốn mẹ yên tâm khi đi thực hiện nhiệm vụ.
Giải thích:
Những việc làm đó cho thấy Su Su đã trưởng thành, biết tự lập và có trách nhiệm hơn dù còn nhỏ tuổi. Em hiểu mẹ sắp đi công tác xa để giúp đỡ những trẻ em khác nên muốn cố gắng ngoan ngoãn để bố mẹ yên tâm. Điều đó khiến người bố xúc động và tự hào.
- Trong truyện ngắn, lời người kể chuyện nhằm giới thiệu, miêu tả nhân vật, bối cảnh; bình luận, dẫn dắt câu chuyện, tạo thành giọng chủ đạo của truyện.
- Lời nhân vật là phương tiện bộc lộ ý nghĩ, tâm trạng, cá tính của nhân vật trong từng tình huống cụ thể, góp phần thể hiện phẩm chất, tính cách nhân vật.
Link tham khảo: Lời người kể chuyện và lời nhân vật trong truyện ngắn
Hãy nêu 2 bài học sâu sắc nhất mà em rút ra sau khi đọc văn bản “Trên những dặm đường xanh”.
Hãy nêu 2 bài học sâu sắc nhất mà em rút ra sau khi đọc văn bản “Trên những dặm đường xanh”.
Từ nội dung văn bản, nhân vật và các sự việc tiêu biểu, khái quát thành những thông điệp hoặc bài học có ý nghĩa đối với cuộc sống.
Gợi ý:
+ Biết yêu thương, chia sẻ và trách nhiệm với gia đình, quê hương và cộng đồng quốc tế
+ Cần rèn luyện tính tự lập từ nhỏ để trưởng thành và mạnh mẽ hơn.
+ Gia đình luôn là điểm tựa vững chắc cho chúng ta trong cuộc sống.
Giải thích:
Qua hình ảnh Phương Trà sẵn sàng lên đường thực hiện nhiệm vụ quốc tế, văn bản ca ngợi tinh thần trách nhiệm và lòng nhân ái. Đồng thời, nhân vật Su Su cho thấy trẻ em cũng có thể học cách tự lập, biết suy nghĩ và yêu thương người thân.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Danh sách bình luận