Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Mùa giáp hạt về, nồi cơm độn toàn khoai sắn. Bà nghẹn ngào nói với đàn cháu nhỏ: “Sắp hết gạo rồi, các cháu ráng chịu khổ một chút. Hồi bà còn bé như các cháu, đến mùa giáp hạt, ngay cả khoai sắn cũng không có mà ăn…”. Nghe bà kể, tôi chợt nhớ về nạn đói năm 1945 mà trong tiết học Lịch sử mấy hôm trước, thầy giáo đã tái hiện rất chi tiết. Đời bà khổ từ lúc lọt lòng cho tới tận về già, khi đã gần bước sang tuổi tám mươi vẫn còn chịu cảnh bần hàn, cơ cực. Thương bà, sau bữa cơm, tôi dặn đứa em không được vòi vĩnh, làm nũng bà.
Rồi thì gạo trong chum hết sạch, bà phải tất tưởi mang rá sang nhà bên vay gạo. Dù gạo trong chum cũng đã vơi cạn, nhưng chẳng chút đắn đo, bà hàng xóm vẫn niềm nở cho bà tôi vay mấy bát gạo liền, lại còn cho thêm khúc cá đồng kho mặn.
[…] Những ngày tiếp đó, để tiết kiệm chút gạo ít ỏi mới vay được, bà cháu tôi đành phải ăn cháo rau má trộn với muối lạc, ba phần gạo, đến bảy phần là rau má thái nhỏ. Nuốt thìa cháo nóng vào lòng rồi mà cổ họng vẫn còn đắng đót. Đứa em tôi không quen ăn cháo rau má nên nôn thốc, nôn tháo. Bà thương trào nước mắt, liền buông đũa, lật đật nhóm bếp nấu cơm cho em.
Đêm nằm bên bà, tôi nghe rõ tiếng bà thở dài trầm buồn, mỏi mệt. Suốt mấy đêm liền, bà cứ thao thức trở mình mà không sao chợp mắt nổi. Tôi biết những ngày như thế này, bà có hàng trăm thứ phải lo nghĩ. Chủ nợ mấy quán tạp hóa ngoài chợ cũng đã đánh tiếng. Bà ngày càng gầy sọp đi. Khóe mắt hốc hác. Da dẻ xuống sắc vàng vọt. Tài sản có giá trị lớn nhất trong nhà lúc ấy là con nghé non chưa tròn hai năm tuổi, bà đành ngậm ngùi bán đi. Còn nhớ hôm đó, khi người đàn ông đi đôi ủng da màu đen lẳng lặng dắt con nghé ra khỏi cổng, tôi và em tôi đã chạy theo òa khóc nức nở. Số tiền bán con nghé cũng chỉ vừa đủ trang trải nợ nần và mua thêm nửa yến gạo.
Trong một bữa tối, nhường phần cơm trắng cho đàn cháu nhỏ, bà ăn củ chuối luộc chấm nước mắm. Bà cười bảo: “Lúc trưa bà ăn cơm giờ vẫn còn no lắm. Với lại bà thích ăn củ chuối hơn”. Tự dưng lồng ngực nhói lên nghèn nghẹn, tôi đáp lại: “Cháu cũng thích ăn củ chuối hơn ăn cơm. Bà xem kìa, cơm trắng vẫn còn nhiều quá!”. Bà ôm hai đứa cháu nhỏ côi cút vào lòng, đôi mắt lại rơm rớm nước…
(Trích Mùa giáp hạt – Phan Đức Lộc, Nguồn: https://baoquangbinh.vn/van-hoa-van-nghe/201504/mua-giap-hat-2124378/)
Đoạn trích được kể theo ngôi kể nào?
Đoạn trích được kể theo ngôi kể nào?
Đọc kĩ đoạn trích, chú ý các đại từ xưng hô và cách người kể chuyện xuất hiện trong câu chuyện để xác định ngôi kể. Nếu người kể xưng “tôi”, trực tiếp tham gia vào câu chuyện thì đó là ngôi kể thứ nhất.
Đoạn trích được kể theo ngôi kể thứ nhất.
Giải thích:
Người kể chuyện xưng “tôi” và trực tiếp kể lại những sự việc, cảm xúc của bản thân khi sống cùng bà trong mùa giáp hạt.
Ngôi kể thứ nhất, khi tự xưng “tôi”, người kể có thể trực tiếp kể ra những gì mình nghe, mình thấy, mình trải qua, có thể trực tiếp nói ra những cảm tưởng, ý nghĩ của mình.
Link tham khảo: Ngôi kể và tác dụng của việc thay đổi ngôi kể
Nêu chủ đề của đoạn trích?
Nêu chủ đề của đoạn trích?
Đọc toàn bộ đoạn trích, chú ý các chi tiết nổi bật, tình cảm giữa các nhân vật và ý nghĩa mà tác giả muốn gửi gắm để xác định chủ đề của văn bản.
Chủ đề: Tình yêu thương, sự hy sinh và sự kính trọng đối với gia đình, đặc biệt là đấng sinh thành, trong hoàn cảnh khó khăn.
Giải thích:
Qua những chi tiết như bà vay gạo, nhường cơm cho cháu, ăn củ chuối thay cơm…, tác giả làm nổi bật sự tần tảo, đức hi sinh và tình yêu thương vô bờ của người bà.
- Chủ đề là vấn đề chính hoặc ý tưởng trung tâm mà một tác phẩm văn học, nghệ thuật, hoặc bài viết muốn truyền tải đến người đọc hoặc người xem.
- Chủ đề thường phản ánh những suy nghĩ, cảm xúc, và quan điểm của tác giả về một vấn đề cụ thể trong cuộc sống hoặc xã hội.
- Để xác định chủ đề, thường phải trả lời câu hỏi: Vấn đề cơ bản mà tác phẩm nêu lên là gì? Cần phải hiểu rõ nội dung mới xác định đúng chủ đề của bài.
Link tham khảo: Chủ đề và cách xác định chủ đề
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong phần in đậm của những câu văn sau:
“Đêm nằm bên bà, tôi nghe rõ tiếng bà thở dài trầm buồn, mỏi mệt. Suốt mấy đêm liền, bà cứ thao thức trở mình mà không sao chợp mắt nổi. Tôi biết những ngày như thế này, bà có hàng trăm thứ phải lo nghĩ. Chủ nợ mấy quán tạp hóa ngoài chợ cũng đã đánh tiếng. Bà ngày càng gầy sọp đi. Khóe mắt hốc hác. Da dẻ xuống sắc vàng vọt.”
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong phần in đậm của những câu văn sau:
“Đêm nằm bên bà, tôi nghe rõ tiếng bà thở dài trầm buồn, mỏi mệt. Suốt mấy đêm liền, bà cứ thao thức trở mình mà không sao chợp mắt nổi. Tôi biết những ngày như thế này, bà có hàng trăm thứ phải lo nghĩ. Chủ nợ mấy quán tạp hóa ngoài chợ cũng đã đánh tiếng. Bà ngày càng gầy sọp đi. Khóe mắt hốc hác. Da dẻ xuống sắc vàng vọt.”
Đọc kĩ đoạn văn, chú ý những từ ngữ, hình ảnh được sắp xếp liên tiếp để xác định biện pháp tu từ. Sau đó phân tích tác dụng biểu đạt về nội dung và cảm xúc mà biện pháp ấy mang lại.
- BPTT: Liệt kê (ngày càng gầy sọp đi, khóe mắt hốc hác, da dẻ xuống sắc vàng vọt).
- Tác dụng:
+ Góp phần làm tăng sức gợi hình, giúp người đọc hình dung được hình ảnh bà già nua, khắc khổ.
+ Nhấn mạnh những khó khăn, lo toan mà bà phải chịu đựng.
+ Thể hiện sự kính trọng, lòng biết ơn và tình yêu thương của nhân vật “tôi” dành cho bà.
Giải thích:
Các hình ảnh được liệt kê liên tiếp giúp người đọc hình dung rõ sự mệt mỏi, khắc khổ của bà trong mùa giáp hạt nghèo đói.
Là biện pháp tu từ mà người nói, người viết kể ra nhiều sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất, trạng thái,... trong cùng một câu, một đoạn để tạo nên ấn tượng mạnh, hiệu quả cao trong miêu tả, kể chuyện hoặc biểu lộ tình cảm, cảm xúc.
Link tham khảo: Biện pháp tu từ Liệt kê
Đoạn trích thể hiện những tình cảm nào của nhân vật “tôi” dành cho bà?
Đoạn trích thể hiện những tình cảm nào của nhân vật “tôi” dành cho bà?
Đọc kĩ đoạn trích, chú ý những suy nghĩ, lời nói và hành động của nhân vật “tôi” đối với bà để nhận xét tình cảm của nhân vật.
Tình cảm nhân vật “tôi” dành cho bà:
- “Tôi" cảm thấy đau lòng và xót xa khi nhìn thấy bà phải chịu đựng những khó khăn về vật chất và tinh thần.
- Nhân vật "tôi" biểu lộ sự thương yêu và quan tâm đặc biệt đối với bà. Ngay từ lời dặn dò đứa em không được vòi vĩnh, làm nũng bà sau bữa cơm, cho thấy sự lo lắng và tình cảm quan tâm sâu sắc của "tôi" đối với bà trong hoàn cảnh khó khăn.
- Không chỉ thể hiện sự quan tâm, yêu thương bà, nhân vật tôi còn thấy biết ơn bà sâu sắc. Cậu cảm nhận được nỗi khổ của bà, hiểu rõ những vật vả mà bà phải trải qua, từ đó càng thêm yêu quý và trân trọng và biết ơn bà hơn.
=> Tóm lại, nhân vật "tôi" trong đoạn trích đã biểu lộ những tình cảm sâu sắc và biểu lộ những suy nghĩ, cảm xúc đầy nhân ái và quan tâm đối với bà trong hoàn cảnh khó khăn.
Giải thích:
Những hành động và suy nghĩ của nhân vật “tôi” cho thấy một tình cảm chân thành, sâu sắc đối với người bà giàu đức hi sinh.
Thao tác lập luận phân tích là cách chia nhỏ đối tượng thành nhiều yếu tố bộ phận để đi sâu xem xét một cách toàn diện về nội dung, hình thức của đối tượng.
Link tham khảo: Các thao tác lập luận trong văn nghị luận
Theo em qua đoạn trích, tác giả muốn gửi tới người đọc thông điệp gì?
Theo em qua đoạn trích, tác giả muốn gửi tới người đọc thông điệp gì?
Đọc toàn bộ đoạn trích, suy nghĩ về ý nghĩa, bài học và giá trị nhân văn mà câu chuyện muốn gửi gắm đến người đọc.
Thông điệp:
- Nhắc nhở người đọc về sự quan trọng của việc biết ơn và trân trọng gia đình, đặc biệt là những người thân đã hy sinh vì mình.
- Nhấn mạnh giá trị của tinh thần đoàn kết, yêu thương trong gia đình khi đối mặt với khó khăn.
- Khẳng định sự quý giá của những điều giản dị trong cuộc sống, như bữa cơm đạm bạc nhưng đầy ấm áp yêu thương.
Giải thích:
Những chi tiết bà nhường cơm cho cháu, chấp nhận chịu đói, chịu khổ đã làm nổi bật vẻ đẹp của tình thân và đức hi sinh.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Danh sách bình luận