Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
CHÓ SÓI VÀ CHIÊN CON
Kẻ mạnh, cái lẽ vốn già,
Chuyện này tức khắc giải ra rõ ràng
Dòng suối trong, Chiên đang giải khát
Dạ trống không, Sói chợt đến nơi
Đói, đi lảng vảng kiếm mồi
Thấy Chiên, động dại bời bời thét vang:
Sao mày dám cả gan vục mõm
Làm đục ngầu nước uống của ta
Tội mày phải trị không tha!
Chiên con sửng sốt thưa qua mấy lời:
Xin bệ hạ hãy nguôi cơn giận
Xét lại cho tường tận kẻo mà...
Nơi tôi uống nước quả là
Hơn hai chục bước cách xa nơi này
Chẳng lẽ kẻ hèn này có thể
Khuấy nước ngài uống phía nguồn trên
Con quái ác lại gầm lên:
Chính mày khuấy nước! Ai quên đâu là
Mày có nói xấu ta năm ngoái...
Nói xấu ngài? Tôi nói xấu ai?
Khi tôi còn chửa ra đời?
Hiện tôi đang bú mẹ tôi rành rành
Không phải mày thì anh mày đó
Quả thật tôi chẳng có anh em
Thế thì một mống nhà chiên
Quân bay có đứa nào kiềng sói đâu!
Chiên, chó, người, cùng nhau một thói
Họ mách ta, ta phải báo cừu!
Dứt lời, tha tận rừng sâu
Sói nhai Chiên nhỏ, chẳng cầu đôi co.
(In trong Ngụ ngôn chọn lọc La Phông-ten, truyện Chó sói và chiên con, Tú Mỡ dịch, NXB Văn học, 1985)
Xác định phương thức biểu đạt chính và ngôi kể trong văn bản
Xác định phương thức biểu đạt chính và ngôi kể trong văn bản
Đọc kĩ văn bản, chú ý cách kể chuyện, lời nhân vật và mục đích biểu đạt chính của văn bản.
Xác định người kể chuyện gọi tên nhân vật bằng “Sói”, “Chiên”, “ta”, “mày” hay xưng “tôi”.
- PTBĐ chính: tự sự
- Ngôi kể: thứ ba
Giải thích:
Văn bản chủ yếu kể lại câu chuyện đối thoại giữa chó sói và chiên con nên phương thức biểu đạt chính là tự sự.
Người kể chuyện giấu mình, gọi tên nhân vật là “Sói”, “Chiên”, nên văn bản được kể theo ngôi thứ ba.
Phương thức biểu đạt là phương thức chủ yếu được dùng để bàn bạc phải trái, đúng sai nhằm bộc lộ rõ chủ kiến, thái độ của người nói, người viết rồi dẫn dắt, thuyết phục người khác đồng tình với ý kiến của mình.
Link tham khảo: Các phương thức biểu đạt trong văn bản
Chỉ ra những nhân vật xuất hiện trong văn bản.
Chỉ ra những nhân vật xuất hiện trong văn bản.
Đọc kĩ văn bản, xác định những con vật hoặc nhân vật trực tiếp tham gia vào sự việc và đối thoại trong truyện.
Có 2 nhân vật: chó sói, chiên con
Giải thích:
Toàn bộ câu chuyện xoay quanh cuộc gặp gỡ và đối thoại giữa chó sói với chiên con bên bờ suối
- Truyện ngụ ngôn là những truyện kể ngắn gọn, hàm súc, bằng văn xuôi hoặc văn vần. Truyện thường đưa ra bài học về cách nhìn sự việc, cách ứng xử của con người trong cuộc sống.
- Nhân vật trong truyện ngụ ngôn có thể là loài vật, đồ vật, cây cối hoặc con người. Các nhân vật hầu như không có tên riêng, thường được người kể chuyện gọi bằng danh từ chung như: rùa, thỏ, sói, cừu, cây sậy, thầy bói, bác nông dân,… Từ suy nghĩ, hành động, lời nói của nhân vật ngụ ngôn, người nghe, người đọc có thể rút ra những bài học sâu sắc.
Link tham khảo:
Xác định tình huống trong truyện. Tình huống ấy có tác dụng như thế nào trong việc thể hiện đặc điểm nhân vật?
Xác định tình huống trong truyện. Tình huống ấy có tác dụng như thế nào trong việc thể hiện đặc điểm nhân vật?
Đọc kĩ phần diễn biến truyện để xác định sự việc chính tạo nên mâu thuẫn giữa các nhân vật.
Phân tích cách hành động, lời nói của từng nhân vật để làm rõ tính cách.
- Tình huống truyện: Chiên con đang uống nước ở hạ nguồn thì Sói đến, kiếm cớ vu khống để ăn thịt.
- Tác dụng:
+ Làm nổi bật sự hiền lành, yếu đuối nhưng khôn ngoan, lễ phép của Chiên con.
+ Tố cáo bản chất độc ác, tham lam, ngụy biện và luôn tìm lý do để hại kẻ yếu của Sói.
+ Tình huống đối đầu trực tiếp giúp bộc lộ rõ mâu thuẫn kẻ mạnh – kẻ yếu, làm bật ý nghĩa ngụ ngôn.
Giải thích:
Qua tình huống Sói cố tình vu oan còn Chiên con liên tục giải thích đúng lí lẽ, truyện đã làm nổi bật bản chất hung ác, vô lí của Sói và sự hiền lành, đáng thương của Chiên con.
- Truyện ngụ ngôn là những truyện kể ngắn gọn, hàm súc, bằng văn xuôi hoặc văn vần. Truyện thường đưa ra bài học về cách nhìn sự việc, cách ứng xử của con người trong cuộc sống.
- Đề tài trong truyện ngụ ngôn thường là những vấn đề đạo đức hay những cách ứng xử trong cuộc sống.
- Nhân vật trong truyện ngụ ngôn có thể là loài vật, đồ vật, cây cối hoặc con người. Các nhân vật hầu như không có tên riêng, thường được người kể chuyện gọi bằng danh từ chung như: rùa, thỏ, sói, cừu, cây sậy, thầy bói, bác nông dân,… Từ suy nghĩ, hành động, lời nói của nhân vật ngụ ngôn, người nghe, người đọc có thể rút ra những bài học sâu sắc.
Link tham khảo: Thể loại Truyện ngụ ngôn
Qua cuộc đối thoại giữa chó sói và chiên con, em có nhận xét gì về hai nhân vật này?
Qua cuộc đối thoại giữa chó sói và chiên con, em có nhận xét gì về hai nhân vật này?
Chú ý lời thoại, cách xưng hô, thái độ và cách lập luận của Sói và Chiên con trong cuộc đối đáp để nhận xét đặc điểm tính cách của từng nhân vật.
- Chó sói: độc ác, ngang ngược, cố tình vu khống, luôn tìm mọi lý do ngụy biện để áp bức kẻ yếu => Thể hiện bản chất của kẻ mạnh chuyên ức hiếp.
- Chiên con: hiền lành, lễ phép, biết phân tích, đưa ra lý lẽ đúng đắn để tự bảo vệ. Tuy nhiên, dù có lý nhưng vẫn bất lực trước sự hung bạo
Giải thích:
Sói liên tục kiếm cớ vô lí như “mày nói xấu ta năm ngoái”, còn Chiên con nhẹ nhàng giải thích bằng lí lẽ đúng đắn. Qua đó, truyện làm nổi bật sự độc ác của Sói và sự yếu đuối, đáng thương của Chiên con.
- Truyện ngụ ngôn là những truyện kể ngắn gọn, hàm súc, bằng văn xuôi hoặc văn vần. Truyện thường đưa ra bài học về cách nhìn sự việc, cách ứng xử của con người trong cuộc sống.
- Nhân vật trong truyện ngụ ngôn có thể là loài vật, đồ vật, cây cối hoặc con người. Các nhân vật hầu như không có tên riêng, thường được người kể chuyện gọi bằng danh từ chung như: rùa, thỏ, sói, cừu, cây sậy, thầy bói, bác nông dân,… Từ suy nghĩ, hành động, lời nói của nhân vật ngụ ngôn, người nghe, người đọc có thể rút ra những bài học sâu sắc.
Link tham khảo:
Văn bản gửi gắm đến cho chúng ta bài học gì?
Văn bản gửi gắm đến cho chúng ta bài học gì?
Dựa vào tình huống truyện, tính cách nhân vật và kết thúc câu chuyện để khái quát ý nghĩa, bài học mà tác giả muốn gửi gắm.
- Trong xã hội, không phải lúc nào lẽ phải cũng thắng; nhiều khi kẻ mạnh bất công, tàn bạo vẫn áp bức kẻ yếu.
- Phê phán sự ngụy biện, vô lý của kẻ xấu.
- Nhắc nhở con người cần cảnh giác, đấu tranh để bảo vệ công lý, không để kẻ mạnh ức hiếp kẻ yếu.
Giải thích:
Trong truyện, dù Chiên con có lí lẽ đúng đắn nhưng Sói vẫn cố tình vu khống rồi ăn thịt Chiên. Từ đó, tác giả phê phán bản chất độc ác của kẻ mạnh và nhắc con người phải biết đấu tranh chống lại sự bất công trong cuộc sống.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Danh sách bình luận