Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
BÁNH TRÔI NƯỚC
(Hồ Xuân Hương)
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son
Bài thơ trên thuộc thể loại gì?
Bài thơ trên thuộc thể loại gì?
Đếm số câu (4 câu) và số chữ mỗi câu (7 chữ) để nhận diện thể thơ theo đặc trưng.
Thể thơ: thất ngôn bát cú
Giải thích:
Thơ có 4 câu, mỗi câu 7 chữ => đặc trưng thể thơ thất ngôn tứ tuyệt
- Thất ngôn tứ tuyệt là một thể thơ có kết cấu ngắn gọn, súc tích nhưng giàu hình ảnh và cảm xúc.
- Cấu tạo: Gồm 4 câu, mỗi câu 7 chữ, tổng cộng 28 chữ.
- Luật bằng trắc:
+ Luật bằng (câu 1 kết thúc bằng thanh bằng).
+ Luật trắc (câu 1 kết thúc bằng thanh trắc).
- Niêm luật: Câu 1 niêm với câu 2, câu 3 niêm với câu 4 (tức là các câu này phải có thanh điệu hài hòa với nhau).
- Gieo vần: Vần thường gieo ở cuối câu 1 - 2 - 4 (có thể theo vần bằng hoặc vần trắc, nhưng chủ yếu là vần bằng).
- Bố cục:
+ Câu 1 (Khai – Mở bài): Giới thiệu nội dung, khung cảnh, cảm xúc.
+ Câu 2 (Thừa – Tiếp nối): Mở rộng thêm ý thơ.
+ Câu 3 (Chuyển – Chuyển ý, tạo cao trào hoặc bước ngoặt).
+ Câu 4 (Hợp – Kết bài, kết luận hoặc tạo dư âm).
Link tham khảo: Thơ tứ tuyệt Đường luật là gì?
Xác định chủ đề của bài thơ.
Xác định chủ đề của bài thơ.
Xác định hình ảnh trung tâm và ý nghĩa ẩn, rút ra nội dung chính.
Chủ đề: Thân phận người phụ nữ
Giải thích:
Hình ảnh bánh trôi chỉ là phương tiện, nội dung hướng đến thân phận và phẩm chất người phụ nữ
- Chủ đề là vấn đề chính hoặc ý tưởng trung tâm mà một tác phẩm văn học, nghệ thuật, hoặc bài viết muốn truyền tải đến người đọc hoặc người xem.
- Chủ đề thường phản ánh những suy nghĩ, cảm xúc, và quan điểm của tác giả về một vấn đề cụ thể trong cuộc sống hoặc xã hội.
- Để xác định chủ đề, thường phải trả lời câu hỏi: Vấn đề cơ bản mà tác phẩm nêu lên là gì? Cần phải hiểu rõ nội dung mới xác định đúng chủ đề của bài.
Link tham khảo: Chủ đề và cách xác định chủ đề
Chỉ ra những từ ngữ miêu tả hình ảnh bánh trôi nước trong bài thơ.
Chỉ ra những từ ngữ miêu tả hình ảnh bánh trôi nước trong bài thơ.
Tìm các từ ngữ trực tiếp miêu tả hình dáng, trạng thái của bánh trong bài.
Các từ ngữ: trắng, tròn, chìm, nổi trong nước
Giải thích:
“trắng”, “tròn”, “bảy nổi ba chìm” là các đặc điểm tiêu biểu => thể hiện rõ hình ảnh bánh trôi.
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Tác giả mượn đặc điểm của bánh trôi để khẳng định phẩm chất gì của người phụ nữ Việt Nam?
Tác giả mượn đặc điểm của bánh trôi để khẳng định phẩm chất gì của người phụ nữ Việt Nam?
Phân tích ý nghĩa từng hình ảnh ẩn dụ, chú ý câu cuối để rút ra phẩm chất.
Tác giả mượn hình ảnh “trắng lại vừa tròn” của bánh trôi để nói lên vẻ đẹp hình thức của người phụ nữ. Cụm từ “bảy nổi ba chìm với nước non” thể hiện sự vất vả, long đong, chịu nhiều sóng gió của cuộc đời người phụ nữ. Tuy nhiên, “rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn/ Mà em vẫn giữ tấm lòng son” khẳng định phẩm chất son sắt, trong trắng, thủy chung, dù trải qua bao nhiêu khó khăn vẫn giữ vững phẩm chất tốt đẹp của mình.
Giải thích:
lòng son” biểu tượng cho sự thủy chung, trong sạch => khẳng định vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Nêu tình cảm, thái độ của nhà thơ thể hiện qua bài thơ.
Nêu tình cảm, thái độ của nhà thơ thể hiện qua bài thơ.
Nhận xét cảm xúc qua nội dung và giọng điệu (ca ngợi, xót xa, phê phán).
Bài thơ thể hiện sự trân trọng, ngợi ca vẻ đẹp phẩm chất của người phụ nữ Việt Nam. Tác giả đồng cảm, chia sẻ với những khó khăn, vất vả mà họ phải gánh chịu. Tình cảm của nhà thơ thể hiện sự yêu mến, ngưỡng mộ sâu sắc đối với người phụ nữ, đồng thời cũng thể hiện thái độ phê phán xã hội bất công, gây ra nhiều đau khổ cho người phụ nữ.
Giải thích:
Bài thơ vừa ngợi ca vẻ đẹp, vừa cảm thông số phận => thể hiện sự trân trọng và phê phán xã hội bất công.
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Danh sách bình luận