Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
Tôi là đứa con bé nhất của mẹ Dẻ Gai trong rừng già, trên sườn núi cao cheo leo.
Mùa xuân đến, từ trên cánh tay và mái tóc của mẹ, từng nụ hoa dẻ nhú ra như quả cầu xanh có tua gai nhỏ. Rồi hoa lớn dần thành những trái dẻ xù xì gai góc. Anh chị em chúng tôi ra đời như thế đó.
Chúng tôi lớn lên trong mùa hè nắng lửa, mưa dông. Những cơn mưa ào đến gội ướt đẫm tóc mẹ và tắm mát cho chúng tôi. Nắng làm bỏng rát cả làn da và mái tóc của mẹ.
Khi thu về, trái dẻ khô đi, lớp áo gai đã chuyển sang màu vàng cháy. Hạt dẻ căng tròn làm nứt bung cả tấm áo gai xù đã quá chật chội. Tôi vẫn nằm im trong lớp áo gai xù, nép vào một cánh tay của mẹ. Tôi chẳng muốn chui khỏi tấm áo ấm áp, an toàn đó chút nào.
Nhưng rồi những ngày thu êm ả cũng trôi qua. Gió lạnh buốt bắt đầu thổi ù ù qua khu rừng. Gió vặn vẹo những cánh tay dẻo dai của mẹ. Gió lay giật tấm thân vững chãi của mẹ. Nhưng mẹ vẫn bền gan đứng trên sườn núi cheo leo.
Khi mùa đông đến, tôi cứ thu mình mãi trong tấm áo gai xù ấm áp của họ nhà dẻ gai và nép mãi vào tay mẹ, tóc mẹ. Tôi sợ phải xa mẹ, sợ phải tự sống một mình. Tôi sợ những gì lạ lẫm trong rừng già. Nhưng tôi nghe tiếng mẹ thì thầm:
– Bé Út của mẹ, con nhỏ nhất nhà so với các anh chị nhưng con cũng đã lớn rồi đấy. Con là một bé dẻ gai rất khoẻ mạnh. Hãy dũng cảm lên nào, con sẽ bay theo gió và sẽ trở thành một cây dẻ cường tráng trong cánh rừng này nhé!
Tôi cố quẫy mình… Tấm áo gai dày và ấm bất chợt bung ra. Và tôi nhìn rõ cả cánh rừng già, cả sườn núi cao, cả bầu trời mây gió lồng lộng ào ạt trôi trên đầu mẹ. Hoá ra tôi là trái dẻ cuối cùng đang nép trên cánh tay vươn cao nhất của mẹ. Mẹ đưa tay theo chiều gió và thì thầm với riêng tôi: “Tạm biệt con yêu quý, hạt dẻ bé bỏng nhất của mẹ. Dù thế nào con cũng sẽ lớn lên, hãy dũng cảm và đón nhận cuộc sống mới nhé!“
Tôi bỗng thấy mình bay nhẹ theo làn gió, tung mình vào khoảng không bao la rồi rơi êm xuống thảm lá ấm sực của rừng già… “Tạm biệt mẹ! Con yêu mẹ!”- tôi gọi với theo gió trước khi chìm vào giấc ngủ đông ấm áp. Và tôi mơ…
(Theo Phương Thanh Trang, trích Câu chuyện của hạt dẻ gai, tạp chí Văn học và tuổi trẻ, số 12 (465), 2020)
Đoạn trích trên thuộc thể loại nào?
Đoạn trích trên thuộc thể loại nào?
Dựa vào đặc trưng văn bản: xem nhân vật có phải con người hay loài vật/cây cối được nhân hóa, có lời nói, suy nghĩ như con người hay không
Thể loại truyện đồng thoại
Giải thích:
Nhân vật “tôi” là một hạt dẻ nhưng biết suy nghĩ, sợ hãi, nói lời chia tay với mẹ (đoạn cuối) => đặc trưng của truyện đồng thoại, khi loài vật, cây cối được nhân cách hóa như con người.
- Truyện đồng thoại là truyện viết cho trẻ em, có nhân vật thường là loài vật hoặc đồ vật được nhân cách hoá.
- Mục đích: Truyền đạt các bài học giáo dục và tầm quan trọng của việc nhận thức và thẩm mỹ trong cuộc sống
- Đặc điểm của truyện đồng thoại:
+ Ngôi thứ nhất hoặc ngôi thứ ba
+ Cốt truyện: Đơn giản, dễ hiểu, thường xoay quanh các tình huống trong cuộc sống
+ Ngôn ngữ: Dễ hiểu, gần gũi với trẻ em
+ Nhân vật: Thế giới loài vật, đồ vật được nhân hoá nhưng vẫn mang đặc tính vốn có.
+ Nội dung: Mang tới nhiều bài học/ thông điệp ý nghĩa
Link tham khảo:
Xác định ngôi kể của đoạn trích trên.
Xác định ngôi kể của đoạn trích trên.
Xác định ngôi kể bằng cách chú ý đại từ xưng hô của người kể chuyện
Ngôi thứ nhất
Giải thích:
Ngay câu mở đầu “Tôi là đứa con bé nhất...” cho thấy người kể xưng “tôi” và kể về chính mình.
Ngôi kể thứ nhất, khi tự xưng “tôi”, người kể có thể trực tiếp kể ra những gì mình nghe, mình thấy, mình trải qua, có thể trực tiếp nói ra những cảm tưởng, ý nghĩ của mình.
Link tham khảo: Ngôi kể và tác dụng của việc thay đổi ngôi kể
Nhân vật “tôi” thể hiện được những đặc điểm gì của nhân vật trong truyện đồng thoại?
Nhân vật “tôi” thể hiện được những đặc điểm gì của nhân vật trong truyện đồng thoại?
Dựa vào lời nói, suy nghĩ, cảm xúc và hành động của nhân vật “tôi” trong các đoạn (đặc biệt đoạn cuối) để nhận xét.
Liên hệ với đặc trưng truyện đồng thoại: nhân vật được nhân cách hóa.
Nhân vật “tôi” thể hiện được những đặc điểm của nhân vật trong truyện đồng thoại: Nhân vật “tôi” được nhân cách hóa với những suy nghĩ, đặc điểm, tính cách giống như con người.
Giải thích:
Nhân vật “tôi” biết sợ hãi, lưu luyến mẹ, biết nghe lời, dũng cảm bay đi (đoạn: “Tôi sợ…”, “Tôi cố quẫy mình…”). Những biểu hiện này giống con người, chứng tỏ nhân vật đã được nhân cách hóa – đặc điểm tiêu biểu của truyện đồng thoại.
- Truyện đồng thoại là truyện viết cho trẻ em, có nhân vật thường là loài vật hoặc đồ vật được nhân cách hoá.
- Mục đích: Truyền đạt các bài học giáo dục và tầm quan trọng của việc nhận thức và thẩm mỹ trong cuộc sống
- Đặc điểm của truyện đồng thoại:
+ Ngôi thứ nhất hoặc ngôi thứ ba
+ Cốt truyện: Đơn giản, dễ hiểu, thường xoay quanh các tình huống trong cuộc sống
+ Ngôn ngữ: Dễ hiểu, gần gũi với trẻ em
+ Nhân vật: Thế giới loài vật, đồ vật được nhân hoá nhưng vẫn mang đặc tính vốn có.
+ Nội dung: Mang tới nhiều bài học/ thông điệp ý nghĩa
Link tham khảo:
Hãy tìm ba từ mà em cho là phù hợp để nêu bật đặc điểm của nhân vật “tôi”.
Hãy tìm ba từ mà em cho là phù hợp để nêu bật đặc điểm của nhân vật “tôi”.
Dựa vào diễn biến tâm lí của nhân vật “tôi” qua các giai đoạn: lúc còn ở với mẹ (sợ hãi), khi được mẹ động viên (thay đổi), khi bay đi (trưởng thành).
Theo em 3 từ có thể phù hợp với đặc điểm của nhân vật “tôi” là: sợ sệt, dũng cảm, đáng yêu.
Giải thích:
“Tôi” ban đầu “sợ phải xa mẹ”: sợ sệt; sau đó “cố quẫy mình”: dũng cảm; đồng thời luôn gắn bó, gọi “Con yêu mẹ!”: đáng yêu.
- Truyện đồng thoại là truyện viết cho trẻ em, có nhân vật thường là loài vật hoặc đồ vật được nhân cách hoá.
- Mục đích: Truyền đạt các bài học giáo dục và tầm quan trọng của việc nhận thức và thẩm mỹ trong cuộc sống
- Đặc điểm của truyện đồng thoại:
+ Ngôi thứ nhất hoặc ngôi thứ ba
+ Cốt truyện: Đơn giản, dễ hiểu, thường xoay quanh các tình huống trong cuộc sống
+ Ngôn ngữ: Dễ hiểu, gần gũi với trẻ em
+ Nhân vật: Thế giới loài vật, đồ vật được nhân hoá nhưng vẫn mang đặc tính vốn có.
+ Nội dung: Mang tới nhiều bài học/ thông điệp ý nghĩa
Link tham khảo:
Nêu bài học cuộc sống mà em có thể rút ra từ câu chuyện của hạt dẻ gai trong đoạn trích.
Nêu bài học cuộc sống mà em có thể rút ra từ câu chuyện của hạt dẻ gai trong đoạn trích.
Đọc toàn bộ câu chuyện, đặc biệt đoạn kết (khi “tôi” rời mẹ bay đi) để rút ra ý nghĩa.
Khái quát thành bài học chung về cách sống, thường liên quan đến sự trưởng thành, dũng cảm.
Bài học: Dũng cảm đối mặt với thử thách trong cuộc sống, chúng ta sẽ nhận về những điều tốt đẹp cho bản thân.
Giải thích:
Nhân vật “tôi” từ sợ hãi đã dũng cảm rời mẹ để bước vào cuộc sống mới (đoạn: “Tôi bỗng thấy mình bay…”) => câu chuyện gửi gắm bài học: cần dũng cảm đối mặt thử thách để trưởng thành và đạt được điều tốt đẹp.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Câu chuyện được kể bằng lời của nhân vật nào?
Câu chuyện được kể bằng lời của nhân vật nào?
Xác định đại từ xưng hô (“tôi”), xem “tôi” là ai trong câu chuyện.
Câu chuyện được kể bằng lời của nhân vật “tôi” – hạt dẻ gai bé út.
Giải thích:
Ngay đầu văn bản “Tôi là đứa con bé nhất của mẹ Dẻ Gai…” => người kể là hạt dẻ.
- Truyện đồng thoại là truyện viết cho trẻ em, có nhân vật thường là loài vật hoặc đồ vật được nhân cách hoá.
- Mục đích: Truyền đạt các bài học giáo dục và tầm quan trọng của việc nhận thức và thẩm mỹ trong cuộc sống
- Đặc điểm của truyện đồng thoại:
+ Ngôi thứ nhất hoặc ngôi thứ ba
+ Cốt truyện: Đơn giản, dễ hiểu, thường xoay quanh các tình huống trong cuộc sống
+ Ngôn ngữ: Dễ hiểu, gần gũi với trẻ em
+ Nhân vật: Thế giới loài vật, đồ vật được nhân hoá nhưng vẫn mang đặc tính vốn có.
+ Nội dung: Mang tới nhiều bài học/ thông điệp ý nghĩa
Link tham khảo:
Từ “chúng tôi” trong câu chuyện được dùng để chỉ những nhân vật nào?
Từ “chúng tôi” trong câu chuyện được dùng để chỉ những nhân vật nào?
Xem từ “chúng tôi” xuất hiện trong ngữ cảnh nào, liên hệ câu trước đó.
“Chúng tôi” chỉ các hạt dẻ – những đứa con của mẹ Dẻ Gai.
Giải thích:
Câu trước nói “anh chị em chúng tôi ra đời…” => “chúng tôi” là các hạt dẻ con.
- Truyện đồng thoại là truyện viết cho trẻ em, có nhân vật thường là loài vật hoặc đồ vật được nhân cách hoá.
- Mục đích: Truyền đạt các bài học giáo dục và tầm quan trọng của việc nhận thức và thẩm mỹ trong cuộc sống
- Đặc điểm của truyện đồng thoại:
+ Ngôi thứ nhất hoặc ngôi thứ ba
+ Cốt truyện: Đơn giản, dễ hiểu, thường xoay quanh các tình huống trong cuộc sống
+ Ngôn ngữ: Dễ hiểu, gần gũi với trẻ em
+ Nhân vật: Thế giới loài vật, đồ vật được nhân hoá nhưng vẫn mang đặc tính vốn có.
+ Nội dung: Mang tới nhiều bài học/ thông điệp ý nghĩa
Link tham khảo:
Chủ đề “Câu chuyện của hạt dẻ gai” là gì ?
Chủ đề “Câu chuyện của hạt dẻ gai” là gì ?
Khái quát nội dung chính (nhân vật, hành trình, ý nghĩa).
Câu chuyện thể hiện hành trình trưởng thành của hạt dẻ gai: từ sợ hãi, bám víu mẹ đến dũng cảm rời xa để tự lập.
Giải thích:
Diễn biến truyện xoay quanh việc hạt dẻ rời mẹ theo lời động viên => thông điệp trưởng thành.
- Chủ đề là vấn đề chính hoặc ý tưởng trung tâm mà một tác phẩm văn học, nghệ thuật, hoặc bài viết muốn truyền tải đến người đọc hoặc người xem.
- Chủ đề thường phản ánh những suy nghĩ, cảm xúc, và quan điểm của tác giả về một vấn đề cụ thể trong cuộc sống hoặc xã hội.
- Để xác định chủ đề, thường phải trả lời câu hỏi: Vấn đề cơ bản mà tác phẩm nêu lên là gì? Cần phải hiểu rõ nội dung mới xác định đúng chủ đề của bài.
Link tham khảo: Chủ đề và cách xác định chủ đề
Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong câu: “Và tôi nhìn rõ cả cánh rừng già, cả sườn núi cao, cả bầu trời mây gió lồng lộng ào ạt trôi trên đầu mẹ."?
Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong câu: “Và tôi nhìn rõ cả cánh rừng già, cả sườn núi cao, cả bầu trời mây gió lồng lộng ào ạt trôi trên đầu mẹ."?
Quan sát dấu hiệu lặp cấu trúc (“cả… cả… cả…”).
Biện pháp điệp ngữ (lặp cấu trúc “cả…”).
Giải thích:
Việc lặp “cả cánh rừng…, cả sườn núi…, cả bầu trời…” nhằm nhấn mạnh không gian rộng lớn, choáng ngợp.
- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.
- Phân loại điệp ngữ:
+ Điệp ngữ cách quãng
+ Điệp ngữ nối tiếp
+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)
Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ
Em có đồng ý với hành động của hạt dẻ gai khi không muốn rời xa mẹ không? Vì sao ?
Em có đồng ý với hành động của hạt dẻ gai khi không muốn rời xa mẹ không? Vì sao ?
Nêu suy nghĩ đồng ý/không đồng ý, giải thích lí do hợp lí (tâm lí + bài học).
Em đồng ý, vì việc hạt dẻ không muốn rời xa mẹ là tâm lí tự nhiên của một đứa con nhỏ. Tuy nhiên, cuối cùng hạt dẻ vẫn dũng cảm rời đi, điều đó cho thấy sự trưởng thành cần thiết.
Giải thích:
Ai cũng có cảm giác sợ hãi khi rời khỏi vùng an toàn, nhưng phải vượt qua để lớn lên → câu trả lời như vậy vừa đúng vừa có ý nghĩa.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Danh sách bình luận