Đọc văn bản và thực hiện các câu hỏi:
[…]Tôi đi như bốc lên trên bụi đường số Một
Qua gạch vụn hai bên, người đang tới dựng nhà,
Nhịp cầu mới vươn tay kéo nhịp cầu đã sập
Cây nham nhở tàn tro vừa kịp nhú nhành hoa…
Tôi gặp khắp nơi những bàn tay vun quén
Tôi thuộc đến như in những vóc dáng cần cù
Đất nước dám hy sinh tất cả dành Kháng chiến
Ngày thắng giặc hôm nay, sẽ đủ sức làm bù.
Mỗi em bé phút này tung tăng vào lớp một
Đều sinh trong thời có triệu tấn bom rơi,
Mỗi cô gái thu này bắt đầu may áo cưới
Đều đã đứng lên từ công sự bom vùi!
Đâu tiếng ru à ơi qua nghìn làng sơ tán?
Đêm thức trắng không đèn, chuyến phà chật mùa mưa?
Kỷ niệm vẫn theo ta, diết da và loé sáng,
Truyền sức sống hôm qua vào sức sống bây giờ!
(Tam Đảo 1973)
(Trích Đất nước, Bằng Việt, Đất sau mưa, NXB tác phẩm mới, 1977, tr.8)
Chú thích:
- Bằng Việt tên thật Nguyễn Việt Bằng, sinh năm 1941, quê ở huyện Thạch Thất, Thành phố Hà Nội. Bằng Việt làm thơ từ đầu những năm 60 và thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng thành trong thời kì kháng chiến chống Mỹ. Thơ của Bằng Việt được đánh giá là trẻ trung, hồn nhiên và tài hoa, với cảm xúc tinh tế, giọng điệu tâm tình, trầm lắng, suy tư và giàu triết lí.
- Bài thơ Đất nước được in trong tập Đất sau mưa (1977). Nội dung bài thơ nói riêng và cả tập thơ nói chung tràn đầy cảm hứng về Đất nước và con người trong chiến tranh.
Xác định chủ thể trữ tình trong văn bản.
Xác định chủ thể trữ tình trong văn bản.
- Vận dụng kiến thức về chủ thể trữ tình trong thơ: Chủ thể trữ tình là người trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ trong tác phẩm.
- Chú ý các đại từ xưng hô, cách biểu đạt cảm xúc trong văn bản.
Chủ thể trữ tình: tôi / Chủ thể trữ tình xưng danh: tôi
Giải thích:
Từ “tôi” xuất hiện trực tiếp trong đoạn thơ cho thấy người đang quan sát, cảm nhận và bộc lộ cảm xúc chính là cái tôi trữ tình của tác giả. Qua điểm nhìn ấy, nhà thơ thể hiện niềm xúc động, tự hào trước sức sống và sự hồi sinh của Đất nước sau chiến tranh.
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Theo đoạn trích, hình tượng Đất nước đau thương được khắc họa qua những từ ngữ, hình ảnh nào?
Theo đoạn trích, hình tượng Đất nước đau thương được khắc họa qua những từ ngữ, hình ảnh nào?
- Đọc kĩ đoạn thơ.
- Xác định những từ ngữ, hình ảnh gợi sự mất mát, tàn phá, đau thương do chiến tranh gây ra.
Theo đoạn trích, hình tượng Đất nước đau thương được khắc họa qua những từ ngữ, hình ảnh: “gạch vụn, cầu sập, cây nham nhở tàn tro, triệu tấn bom rơi, công sự bom vùi, nghìn làng sơ tán.”
Giải thích:
Những hình ảnh trên gợi ra cảnh vật bị bom đạn tàn phá, cuộc sống con người bị đảo lộn, phải sơ tán, chịu nhiều thiếu thốn và gian khổ. Qua đó, Đất nước hiện lên với những đau thương, mất mát do chiến tranh để lại.
Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.
Link tham khảo: Yếu tố trong thơ
Phân tích tác dụng của phép điệp cấu trúc trong đoạn thơ:
“Mỗi em bé phút này tung tăng vào lớp một
Đều sinh trong thời có triệu tấn bom rơi,
Mỗi cô gái thu này bắt đầu may áo cưới
Đều đã đứng lên từ công sự bom vùi!”
Phân tích tác dụng của phép điệp cấu trúc trong đoạn thơ:
“Mỗi em bé phút này tung tăng vào lớp một
Đều sinh trong thời có triệu tấn bom rơi,
Mỗi cô gái thu này bắt đầu may áo cưới
Đều đã đứng lên từ công sự bom vùi!”
- Vận dụng kiến thức về biện pháp tu từ điệp cấu trúc
- Xác định cấu trúc được lặp lại.
- Phân tích giá trị biểu đạt và giá trị nghệ thuật của phép điệp trong việc thể hiện nội dung, cảm xúc.
- Phép điệp cấu trúc được sử dụng trong đoạn thơ là: "Mỗi em bé…Đều…/Mỗi cô gái…Đều…"
- Tác dụng:
+ Tạo nhịp điệu thiết tha, giọng điệu tự hào
+ Nhấn mạnh hình tượng Đất nước đẹp đẽ với sức sống mãnh liệt nảy sinh từ trong bom đạn và trường tồn mãi mãi.
Giải thích:
Sự lặp lại “Mỗi… đều…” đặt hai hình ảnh “lớp một” và “áo cưới” bên cạnh “bom rơi”, “công sự bom vùi”, làm nổi bật sự đối lập giữa quá khứ chiến tranh và cuộc sống hòa bình. Từ đau thương, sự sống và hạnh phúc vẫn được tiếp nối.
- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.
- Phân loại điệp ngữ:
+ Điệp ngữ cách quãng
+ Điệp ngữ nối tiếp
+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)
Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ
Nêu cảm hứng chủ đạo của đoạn thơ trên.
Nêu cảm hứng chủ đạo của đoạn thơ trên.
- Vận dụng kiến thức về cảm hứng chủ đạo của tác phẩm thơ.
- Căn cứ vào nội dung, hình ảnh, giọng điệu của đoạn thơ để xác định cảm hứng bao trùm.
Cảm hứng chủ đạo của đoạn thơ trên: Ngợi ca, tự hào về Đất nước. Đó là những suy cảm của nhà thơ về một đất nước đầy đau thương phải hứng chịu bom đạn, khói lửa, phải chịu nhiều khó khăn, gian khổ; nhưng vô cùng anh dũng, vượt lên đau thương, Đất nước chuyển mình, hồi sinh với sức sống phi thường.
Giải thích:
Các hình ảnh “gạch vụn”, “bom rơi”, “làng sơ tán” gợi quá khứ đau thương; trong khi “dựng nhà”, “nhịp cầu mới”, “tung tăng vào lớp một”, “áo cưới” lại gợi sự sống và tương lai. Sự chuyển biến ấy tạo nên cảm hứng tự hào, tin tưởng vào sức sống của Đất nước.
- Cảm hứng chủ đạo là tình cảm, thái độ được thể hiện xuyên suốt tác phẩm đối với những vấn đề cuộc sống được nêu ra
- Cách xác định cảm hứng chủ đạo:
+ Thường được thể hiện qua các hình ảnh, từ ngữ và cảm xúc trong tác phẩm
+ Thường gắn liền với một tư tưởng hoặc thông điệp cụ thể mà tác giả muốn truyền tải.
Link tham khảo:
Từ những cảm nhận của chủ thể trữ tình về hình tượng Đất nước trong đoạn trích trên, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ của mình về trách nhiệm của bản thân đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước hiện nay.
Từ những cảm nhận của chủ thể trữ tình về hình tượng Đất nước trong đoạn trích trên, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ của mình về trách nhiệm của bản thân đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước hiện nay.
Căn cứ vào nội dung văn bản kết hợp liên hệ bản thân để rút ra bài học phù hợp
Gợi ý:
- Phát huy truyền thống dựng nước, giữ nước của dân tộc; xung kích, sáng tạo, đi đầu trong công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
- Sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ độc lập, giữ vững chủ quyền, an ninh quốc gia, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ.
- Đấu tranh với các âm mưu, hoạt động gây hại đến lợi ích quốc gia, dân tộc.
- Ra sức học tập, rèn luyện để góp phần xây dựng và bảo vệ đất nước.
Từ hình tượng Đất nước vừa bình dị, gần gũi lại vừa thiêng liêng, hào hùng, mỗi cá nhân càng ý thức sâu sắc hơn trách nhiệm của bản thân. Trước hết, chúng ta phải ra sức học tập, rèn luyện để có đủ tri thức và kỹ năng góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh. Đồng thời, phải luôn sẵn sàng tinh thần bảo vệ Tổ quốc, giữ gìn chủ quyền và nền hòa bình của dân tộc. Kế thừa truyền thống cha anh, thế hệ trẻ cần sống xứng đáng, năng động và sáng tạo, trở thành lực lượng tiên phong trong công cuộc đổi mới và hội nhập. Bảo vệ và xây dựng đất nước chính là trách nhiệm thiêng liêng của mỗi người con đất Việt.
Giải thích:
Đoạn thơ cho thấy Đất nước được hồi sinh từ sự cần cù, hi sinh và sức sống của con người. Vì vậy, thế hệ hôm nay cần tiếp nối những giá trị ấy bằng việc học tập, lao động, sống cống hiến,...
Danh sách bình luận