Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
VỀ MÙA XOÀI MẸ THÍCH
Thanh Nguyên
Quả xoài xưa Mẹ thích
cứ gợi mãi trong con
cái hương thơm chín nức
cái quả bé tròn tròn
Khi cây xoài trước ngõ
lấp ló trái vàng hoe
đủ nhắc cho con nhớ
mùa hạ đã gần về
Cầm quả xoài của Mẹ
cẩm cả mùa trên tay
cắn miếng xoài ngọt lịm
vị đầu lưỡi thơm hoài
Vô tình hay hữu ý
xoài mang hình quả tim?
Riêng con thì con nghĩ
đây - lòng Mẹ ngọt mềm
Tóc xoã rồi tóc búi
một đời Mẹ chắt chiu
xoài non rồi chín tới
quả lủng lẳng cành treo
Nghe lurơng xoài bay theo
từng bước chân của Mẹ
thơm lựng vào lời kể
những câu chuyện đời xưa.
Ngõ hạt mưa đầu mùa
là hột xoài trong suốt
nhìn vỏ xoài Mẹ gọt
con gọi: cảnh hoàng Ïan...
Ngỡ như cả mùa vàng
nằm trong bàn tay Mẹ
Trọn một đời thơ bé
ướp lẫn với hương xoài.
Nhưng rồi có một ngày
trái xoài già rụng cuống...
Tháng hạ không đến sớm
dù cho quả xoài vàng
tháng hạ không đến muộn
đủ nhắc con mùa sang.
Ngào ngại khắp không gian
hương xoài xưa Mẹ thích.
(In trong Mùa hạ trong thi ca, Tuyển thơ nhiều tác giả, NXB Hội Nhà văn, 2007)
Bài thơ được làm theo thể thơ gì?
Bài thơ được làm theo thể thơ gì?
Đọc các dòng thơ và đếm số tiếng trong mỗi dòng.
Quan sát mỗi dòng có 5 tiếng => đó là thể thơ năm chữ.
Bài thơ được làm theo thể thơ năm chữ.
Giải thích:
Các dòng thơ trong bài đều có 5 tiếng, ví dụ: “Quả xoài xưa Mẹ thích”, “cứ gợi mãi trong con”.
- Thơ 5 chữ còn được biết đến với tên gọi thơ ngũ ngôn, là một thể thơ quen thuộc và phổ biến trong văn học Việt Nam. Mỗi câu thơ đều có năm chữ (âm tiết), kết hợp nhịp nhàng với vần và nhịp điệu, tạo nên cảm giác gần gũi, dễ đọc và dễ sáng tác.
- Thơ 5 chữ có thể viết về nhiều chủ đề khác nhau, từ tình cảm, con người, thiên nhiên đến các sự kiện xã hội
- Thơ 5 chữ thường ngắt nhịp 1/4 hoặc 4/1, 3/2 hoặc 2/3 và sử dụng vần lưng
Link tham khảo: Thơ năm chữ là gì? Một số yếu tố của thơ năm chữ
Tìm một số từ ngữ, hình ảnh miêu tả “quả xoài của mẹ” qua cách nhìn, cách cảm của người con. Nhận xét về điểm chung của những từ ngữ, hình ảnh ấy.
Tìm một số từ ngữ, hình ảnh miêu tả “quả xoài của mẹ” qua cách nhìn, cách cảm của người con. Nhận xét về điểm chung của những từ ngữ, hình ảnh ấy.
Đọc kĩ bài thơ, tìm các từ ngữ, hình ảnh miêu tả “quả xoài của mẹ”.
Nhận xét điểm chung về ý nghĩa, sắc thái cảm xúc của các hình ảnh đó.
Một số từ ngữ miêu tả hình ảnh quả xoài của mẹ qua cách nhìn, cách cảm của người con: hương thơm chín nức, quả bé tròn tròn, ngọt lịm, xoài mang hình quả tim, hột xoài trong suốt - hạt mưa đầu mùa, vỏ xoài - cảnh hoàng lan.
=> Tất cả các hình ảnh ấy đều rất đẹp đẽ và ngọt ngào.
Giải thích:
Trong bài thơ, quả xoài được miêu tả qua nhiều hình ảnh: “hương thơm chín nức”, “quả bé tròn tròn”, “ngọt lịm”, “xoài mang hình quả tim”, “hột xoài trong suốt – hạt mưa đầu mùa”, “vỏ xoài – cảnh hoàng lan”.
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Tìm và chỉ ra tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ sau:
Nhưng rồi có một ngày
trái xoài già rụng cuống...
Tháng hạ không đến sớm
dù cho quả xoài vàng
tháng hạ không đến muộn
đủ nhắc con mùa sang.
Tìm và chỉ ra tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ sau:
Nhưng rồi có một ngày
trái xoài già rụng cuống...
Tháng hạ không đến sớm
dù cho quả xoài vàng
tháng hạ không đến muộn
đủ nhắc con mùa sang.
Đọc đoạn thơ và xác định hình ảnh mang ý nghĩa gợi liên tưởng đến một sự vật, hiện tượng khác.
Xác định biện pháp tu từ (ẩn dụ) và nêu tác dụng biểu đạt
Hình ảnh “trái xoài già rụng cuống” là hình ảnh ẩn dụ gợi liên tưởng tới sự ra đi của mẹ. Hình ảnh trái xoài ấy gắn liền với những kí ức ngọt ngào về mẹ. Vì vậy khi sử dụng hình ảnh ấy để điễn tả sự ra đi của mẹ, tác giả đem đến cho người đọc sự hình dung rõ nét về nỗi đau, niềm tiếc thương và cả sự hụt hẫng, mất mát những kí ức rất đẹp của chính bản thân mình.
Giải thích:
Hình ảnh “trái xoài già rụng cuống” là ẩn dụ cho sự ra đi của mẹ. Tác giả dùng hình ảnh quả xoài – vốn gắn với mẹ và tuổi thơ – để diễn tả mất mát, qua đó gợi nỗi buồn, sự tiếc thương và khoảng trống khi mẹ không còn.
- Ẩn dụ là một biện pháp tu từ mà ở đó có các sự vật và hiện tượng được nhắc đến qua việc gọi tên sự vật hiện tượng khác mà ở đó có những nét tương đối giống nhau.
- Ẩn dụ được phân thành 4 loại, hay còn gọi là 4 hình thức:
+ Ẩn dụ hình thức: nhằm mục đích là “dấu” đi một phần ý nghĩa mà không phải ai cũng biết.
+ Ẩn dụ phẩm chất: thay thế phẩm chất của sự vật, hiện tượng này có nét tương đồng với phẩm chất của sự vật, hiện tượng khác.
+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: là cách thức nhận biết sự vật, hiện tượng bằng giác quan này nhưng khi miêu tả lại mang tính chất, đặc điểm của sự vật lại bằng cách sử dụng từ ngữ cho giác quan khác.
+ Ẩn dụ cách thức: là loại ẩn dụ có nhiều cách để thể hiện một vấn đề. Vì thế, người diễn đạt sẽ đưa hàm ý vào câu nói.
Link tham khảo: Ẩn dụ là gì? Đặc điểm của ẩn dụ
Hình ảnh người mẹ hiện lên như thể nào trong văn bản?
Hình ảnh người mẹ hiện lên như thể nào trong văn bản?
Đọc lại văn bản, tìm các chi tiết, hình ảnh nói về người mẹ.
Từ các chi tiết đó khái quát đặc điểm, phẩm chất của người mẹ.
Hình ảnh người mẹ hiền hậu, dịu dàng, lam lũ cả đời, chắt chiu khó nhọc vì con và đặc biệt là rất gần gũi, thương yêu con cái. Điều đó được tác giả thể hiện qua những từ ngữ, hình ảnh như: “xoài mang hình quả tim - đấy lòng Mẹ ngọt mềm”, “Nghe hương xoài bay theo/ từng bước chân của Mẹ/ thơm lựng vào lời kể/ những câu chuyện đời xưa”....
Giải thích:
Qua các chi tiết như “lòng Mẹ ngọt mềm”, “từng bước chân của Mẹ”, “một đời Mẹ chắt chiu”, người mẹ hiện lên là người phụ nữ hiền hậu, dịu dàng, tần tảo, hết lòng yêu thương và chăm lo cho con.
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Xác định chủ đề và thông điệp mà văn bản muốn gửi đến người đọc.
Xác định chủ đề và thông điệp mà văn bản muốn gửi đến người đọc.
Dựa vào nội dung toàn bài thơ và cảm xúc của nhân vật trữ tình, xác định chủ đề chính của văn bản và thông điệp tác giả muốn gửi gắm.
- Qua việc hồi tưởng về những kí ức gắn liền với cây xoài của mẹ, tác giả thể hiện sự yêu thương, kính trọng dành cho người mẹ của mình và cả những tiếc nuối, hụt hẫng, buồn bã trước sự ra đi của mẹ.
- Thông điệp: Kí ức ngọt ngào, quý giá về những người thân yêu có thể gắn liền với những điều thật giản đị, gần gũi, nhỏ bé....
Giải thích:
Bài thơ gợi lại những kí ức gắn với quả xoài – kỉ niệm về mẹ, qua đó thể hiện tình yêu thương, sự kính trọng và nỗi nhớ mẹ của người con
- Chủ đề là vấn đề chính hoặc ý tưởng trung tâm mà một tác phẩm văn học, nghệ thuật, hoặc bài viết muốn truyền tải đến người đọc hoặc người xem.
- Chủ đề thường phản ánh những suy nghĩ, cảm xúc, và quan điểm của tác giả về một vấn đề cụ thể trong cuộc sống hoặc xã hội.
- Để xác định chủ đề, thường phải trả lời câu hỏi: Vấn đề cơ bản mà tác phẩm nêu lên là gì? Cần phải hiểu rõ nội dung mới xác định đúng chủ đề của bài.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo:
Danh sách bình luận