Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về
Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu
Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi.
(Sang thu, Hữu Thỉnh)
Bài thơ trên sử dụng thể thơ nào?
Bài thơ trên sử dụng thể thơ nào?
Quan sát số tiếng trong mỗi dòng thơ của đoạn trích.
Thể thơ năm chữ
Giải thích:
Các dòng thơ đều có 5 tiếng, vì vậy bài thơ được viết theo thể thơ năm chữ.
- Thơ 5 chữ còn được biết đến với tên gọi thơ ngũ ngôn, là một thể thơ quen thuộc và phổ biến trong văn học Việt Nam. Mỗi câu thơ đều có năm chữ (âm tiết), kết hợp nhịp nhàng với vần và nhịp điệu, tạo nên cảm giác gần gũi, dễ đọc và dễ sáng tác.
- Thơ 5 chữ có thể viết về nhiều chủ đề khác nhau, từ tình cảm, con người, thiên nhiên đến các sự kiện xã hội
- Thơ 5 chữ thường ngắt nhịp 1/4 hoặc 4/1, 3/2 hoặc 2/3 và sử dụng vần lưng
Link tham khảo: Thơ năm chữ là gì? Một số yếu tố của thơ năm chữ
Sự biến đổi của đất trời lúc sang thu được nhà thơ cảm nhận lần đầu tiên từ đâu?
Sự biến đổi của đất trời lúc sang thu được nhà thơ cảm nhận lần đầu tiên từ đâu?
Đọc khổ thơ thứ nhất.
Tìm chi tiết cho biết dấu hiệu đầu tiên của mùa thu.
Sự biến đổi của đất trời lúc sang thu được nhà thơ cảm nhận lần đầu tiên từ một mùi hương: “Bỗng nhận ra hương ổi”
Giải thích:
Từ “bỗng” cho thấy sự phát hiện bất ngờ, còn “hương ổi” là dấu hiệu quen thuộc của mùa thu ở làng quê. Nhờ mùi hương ấy, nhà thơ nhận ra sự thay đổi của đất trời khi thu đến.
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về
- Xác định biện pháp tu từ trong câu thơ
- Phân tích tác dụng đối với việc miêu tả thiên nhiên và cảm xúc.
- BPTT: nhân hóa.
- Tác dụng:
+ Làm cho hành động của sự vật "sương" trong cách diễn đạt trở nên sinh động, hấp dẫn hơn.
+ Thể hiện sâu sắc sự cố ý chậm lại của sương, không đi nhanh chóng vội vã mà từ từ đến với đất trời cùng mùa thua.
Giải thích:
Từ “chùng chình” vốn dùng để chỉ dáng vẻ chậm rãi của con người, nhưng ở đây lại dùng để miêu tả sương. Điều này khiến làn sương như có tâm trạng, có bước đi chậm rãi qua ngõ, làm nổi bật sự chuyển mùa rất nhẹ nhàng và tinh tế.
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Một số link tham khảo:
Có ý người cho rằng hình ảnh “sấm” và “hàng cây đứng tuổi” là hình ảnh ẩn dụ. Em có đồng ý với ý kiến đó không, tại sao?
Có ý người cho rằng hình ảnh “sấm” và “hàng cây đứng tuổi” là hình ảnh ẩn dụ. Em có đồng ý với ý kiến đó không, tại sao?
- Phân tích nghĩa tả thực của hình ảnh trong tự nhiên.
- Xác định ý nghĩa biểu tượng gợi ra về con người và cuộc đời
Sấm và hình ảnh hàng cây đứng tuổi ở đây chính là hình ảnh ẩn dụ, chứa đựng suy nghĩ và triết lý về con người và cuộc đời.
- Hình ảnh ẩn dụ “sấm”:
+ Nghĩa thực: hiện tượng tự nhiên của thời tiết. -> Hình ảnh thực của tự nhiên sang thu sấm thưa thớt, không còn dữ dội làm lay động hàng cây nữa.
+ Nghĩa ẩn dụ: Những vang động bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời
- Hình ảnh ẩn dụ “Hàng cây đứng tuổi”
+ Nghĩa thực: hình ảnh tả thực của tự nhiên về những cây cổ thụ lâu năm.
+ Nghĩa ẩn dụ: thế hệ những con người từng trải đã từng vượt qua những khó khăn, những thăng trầm của cuộc đời.
=> Cả hai câu thơ: “Sấm cũng bớt bất ngờ/ Trên hàng cây đứng tuổi” để nói về lắng đọng rất suất để nhận ra xao động mơ hồ huyền ảo của thiên nhiên và những sự xôn xao, bâng khuâng sâu lắng con người. Hai câu thơ cuối nói về hình ảnh con người trải qua biến cố thử thách sẽ có kinh nghiệm, trở nên hiểu mình, hiểu người và hiểu đời hơn.
Giải thích:
Khi sang thu, sấm không còn dữ dội như mùa hạ, vì vậy “hàng cây đứng tuổi” cũng ít bị bất ngờ trước tiếng sấm. Từ hình ảnh thiên nhiên này, nhà thơ gợi ra suy ngẫm: con người khi đã từng trải sẽ bình tĩnh, vững vàng hơn trước những biến động của cuộc đời.
- Ẩn dụ là một biện pháp tu từ mà ở đó có các sự vật và hiện tượng được nhắc đến qua việc gọi tên sự vật hiện tượng khác mà ở đó có những nét tương đối giống nhau.
- Ẩn dụ được phân thành 4 loại, hay còn gọi là 4 hình thức:
+ Ẩn dụ hình thức: nhằm mục đích là “dấu” đi một phần ý nghĩa mà không phải ai cũng biết.
+ Ẩn dụ phẩm chất: thay thế phẩm chất của sự vật, hiện tượng này có nét tương đồng với phẩm chất của sự vật, hiện tượng khác.
+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: là cách thức nhận biết sự vật, hiện tượng bằng giác quan này nhưng khi miêu tả lại mang tính chất, đặc điểm của sự vật lại bằng cách sử dụng từ ngữ cho giác quan khác.
+ Ẩn dụ cách thức: là loại ẩn dụ có nhiều cách để thể hiện một vấn đề. Vì thế, người diễn đạt sẽ đưa hàm ý vào câu nói.
Link tham khảo: Ẩn dụ là gì? Đặc điểm của ẩn dụ
Bài thơ “Sang thu” của Hữu Thỉnh là bức thông điệp lúc giao mùa, em hãy trình bày mạch cảm xúc của bài thơ.
Bài thơ “Sang thu” của Hữu Thỉnh là bức thông điệp lúc giao mùa, em hãy trình bày mạch cảm xúc của bài thơ.
- Quan sát trình tự các khổ thơ.
- Xác định sự phát triển cảm xúc của nhà thơ từ đầu đến cuối bài.
Mạch cảm xúc của bài thơ: Sang thu là bức thông điệp lúc giao mùa, mùa hạ dần qua, mùa thu tới, khoảnh khắc ấy được diễn tả bằng sự rung cảm tinh tế, những trải nghiệm sâu sắc của nhà thơ. Mạch cảm xúc xuyên suốt với nội dung độc đáo nổi bật: cảm nhận về thiên nhiên trong khoảnh khắc giao mùa và suy ngẫm về đời người khi sang thu.
Giải thích:
- Khổ 1: nhà thơ bất ngờ nhận ra dấu hiệu thu đến.
- Khổ 2: cảnh vật chuyển mình rõ rệt khi giao mùa.
- Khổ 3: từ thiên nhiên, nhà thơ suy ngẫm về sự trưởng thành của con người.
- Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó.
=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình.
- Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.
Link tham khảo: Mạch cảm xúc trong thơ
Danh sách bình luận