Đề bài

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:

Đi dọc lời ru

À ơi ... đi suốt cuộc đời,

Vẫn nghiêng cánh võng những lời mẹ ru

Câu ca từ thuở ngày xưa,

Hắt hiu những nẻo nắng mưa cuộc đời.

Chông chênh hạnh phúc xa vời,

Lắt lay số phận những lời đắng cay.

Mẹ gom cả thế gian này,

Tình yêu hạnh phúc trao tay con cầm.

Nẻo xưa nước mắt âm thầm.

Đường gần trái ngọt con cầm trên tay.

Àơi ...

Bóng cả mây bay

Lời ru

đi dọc tháng ngày đời con ...

(Chu Thị Thơm - Bờ sông vẫn gió, NXB Giáo dục, 1999)

Câu 1

Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.

Phương pháp giải

Vận dụng kiến thức về các phương thức biểu đạt:

- Nếu kể chuyện: tự sự

- Nếu tả cảnh, tả người: miêu tả

- Nếu bộc lộ cảm xúc: biểu cảm

- Nếu bàn luận: nghị luận

Lời giải của GV Loigiaihay.com

PTBĐ: biểu cảm

Giải thích:

- Bài thơ không kể một câu chuyện cụ thể, cũng không miêu tả chi tiết cảnh vật.

- Nội dung tập trung vào:

+ Tình cảm của “con” đối với mẹ

+ Sự thấu hiểu, xúc động trước lời ru

Mở rộng

PTBĐ miêu tả là dùng ngôn ngữ làm cho người nghe, người đọc có thể hình dung được cụ thể sự vật, sự việc như đang hiện ra trước mắt hoặc nhận biết được thế giới nội tâm của con người

Link tham khảo: Các phương thức biểu đạt trong văn bản

---

Xem thêm các câu hỏi cùng đoạn

Câu 2

Chỉ ra và nêu tác dụng của các từ láy trong đoạn thơ sau:

“Câu ca từ thuở ngày xưa,

Hắt hiu những nẻo nắng mưa cuộc đời.

Chông chênh hạnh phúc xa vời,

Lắt lay số phận những lời đắng cay.”

Phương pháp giải

Vận dụng kiến thức về từ láy

Xác định từ láy (dựa vào âm thanh lặp lại) và sắc thái biểu cảm

Lời giải của GV Loigiaihay.com

- Từ láy: “hắt hiu, chông chênh, lắt lay”

- Tác dụng:

+ Tăng hiệu quả cho sự diễn đạt, giúp câu văn giàu hình ảnh hơn.

+ Những từ láy trên nói lên số phận, cuộc đời đầy những đắng cay, vất và, cực khổ của mẹ.

Giải thích:

Các từ này đều mang sắc thái tiêu cực, không phải miêu tả cảnh đẹp mà là diễn tả thân phận

Mở rộng

- Từ láy là cấu tạo đặc biệt của từ phức, được tạo thành bởi hai tiếng trở lên, trong đó phối hợp những tiếng có âm đầu hoặc vần hoặc cả âm đầu và vần.

- Trong tiếng Việt, từ láy có độ dài tối thiểu là hai tiếng, tối đa là bốn tiếng. Tuy nhiên, láy hai tiếng là loại từ láy tiêu biểu của tiếng Việt.

- Từ láy được chia thành 2 loại:

+ Từ láy toàn bộ: Là loại từ được láy giống nhau cả phần âm, vần, dấu câu.

+ Từ láy bộ phận: Là loại từ được láy giống phần âm hoặc phần vần, dấu câu có thể giống hoặc khác tuỳ vào cách người dùng muốn

- Tác dụng của từ láy được dùng để miêu tả nhấn mạnh vẻ đẹp của phong cảnh, hình dáng của sự vật hoặc diễn đạt cảm xúc, tâm trạng, trình trạng, âm thanh … của con người, của sự vật và hiện tượng trong cuộc sống. Từ đó, mang đến cho con người một cái nhìn đa chiều và sâu sắc đối với vấn đề được nói đến.

Link tham khảo:

Từ láy là gì? Tác dụng của từ láy

Bài tập trắc nghiệm từ láy

---

Câu 3

Ngẫm về lời ru của mẹ, nhân vật “con” đã thấu hiểu điều gì?

Phương pháp giải

Đọc kĩ đoạn thơ, phân tích thành 2 hướng:

- Cuộc đời mẹ

- Tình cảm mẹ dành cho con

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Nhân vật "con” đã ngẫm ra:

- Cuộc đời mẹ đầy những vất và, khổ cực, chưa có lấy được một phút giây hạnh phúc.

- Tình yêu của mẹ dành trao hết cho con, để con được vững bước trên đường đời.

Giải thích:

- Các câu “hắt hiu”, “chông chênh”, “lắt lay”: cuộc đời mẹ khó khăn

- Nhưng “Mẹ gom cả thế gian này / Tình yêu hạnh phúc trao tay con cầm”: Mẹ dồn hết điều tốt đẹp cho con

=> “Con” hiểu ra mẹ khổ nhưng luôn dành điều tốt nhất cho con

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

---

Câu 4

Bài thơ có kết cấu và giọng điệu như thế nào?

Phương pháp giải

- Kết cấu: xem mở đầu – kết thúc – sự lặp lại

- Giọng điệu: dựa vào từ ngữ, cảm xúc xuyên suốt

Lời giải của GV Loigiaihay.com

- Kết cấu đầu cuối tương ứng, mở ra là lời ru của mẹ, kết lại cũng là lời ru của mẹ. Từ kết cấu này cho thấy, lời ru của mẹ chính là nhân tố nuôi dưỡng tâm hôn con, đi theo con suốt cả cuộc đời. Lời ru ấy cũng chính là mẹ, mẹ theo con đến hết cuộc đời.

- Giọng điệu: tha thiết, đầy yêu thương, cũng đầy xót xa.

Giải thích:

- Mở đầu: “À ơi…” => lời ru

- Kết thúc: “Lời ru đi dọc tháng ngày đời con”

=> Lời ru lặp lại, tạo cảm giác theo suốt cuộc đời

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

---

Câu 5

Theo em, nỗi niềm của “con” trong bài thơ trên có điểm gì giống với nỗi niềm của “con” trong hai câu thơ: “Con dù lớn vẫn là con của mẹ, Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con” ̣Con Cò, Chế Lan Viên)

Phương pháp giải

- Xác định ý nghĩa của từng văn bản

- Tìm điểm chung về:

+ Nội dung

+ Hình ảnh người mẹ

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Điểm giống nhau: lời ru của mẹ hay cũng chính là mẹ đi theo con, giúp đỡ, san sẻ với con đến hết cuộc đời.

Giải thích:

- Bài thơ này: “Lời ru đi dọc tháng ngày đời con” => Lời ru (mẹ) theo con cả đời

- Câu thơ của Chế Lan Viên: “Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con” => Khẳng định trực tiếp

=> Hai văn bản đều gặp nhau ở tư tưởng: tình mẹ là vĩnh cửu, không bao giờ rời khỏi con

---