Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
Nhà tôi có bốn người.
Cha tôi thế hệ 5X, chớm già. Hơn nửa thế kỉ có mặt trên đời thì bốn mươi năm
cha mặc áo nhà binh, cầm súng và xa nhà. Mẹ thế hệ 6X, sinh sau cha hơn một giáp,
luôn chịu cảnh xa chồng. Chị Mai tôi thế hệ 7X đã gần ba mươi tốt nghiệp đại học, chị đi làm cho một doanh nghiệp Nhật Bản, suốt ngày ăn cơm tiệm.
Tôi, thế hệ 8X, mười chín tuổi, tốt nghiệp phổ thông hạng làng nhàng, thi vào đại học hai lần đều trượt. Sống theo ý mình luôn là cảm hứng thường trực và tự do muôn năm. Sống tự do theo ý thích, tôi suốt ngày chơi bời, đàn đúm. …đầu tóc thì đổi kiểu xoành xoạch, hết nhuộm hoe hoe vàng lại hấp màu lông chuột.
Cha khoác ba lô về hẳn nhà, nghỉ hưu. Một ba lô quân phục màu phân ngựa. Hai đôi giầy đen một cũ một mới. Một mũ kê pi. Chín cái huân, huy chương đỏ rực, vàng chóe. Một đôi dép đúc mòn vẹt gót. Nghe nói cha cất giữ từ hồi ở Trường Sơn.
(…) Đến tận lúc về, con bé bạn tôi còn chưa hết hãi:
– Khiếp! Ông già mày ghê quá. Hỏi tao mà cứ như mật thám hỏi cung các chiến sĩ
cộng sản trong nhà tù đế quốc thực dân ấy.
– Bố tao nghiêm thế. Nhưng mà thương vợ con và mọi người lắm.
– Tao đếch thích kiểu thương ấy. Bận sau nếu có chuyện gì tao với mày ra quán cà phê cho tiện.
Cánh cổng khép lại. Tôi mang theo nỗi ấm ức của thằng con trai mới lớn.
– Cha cứ làm kiểu này thì con hết bạn, hết chỗ chơi. Từ bây giờ có giời bảo cũng chẳng đứa nào dám đến nhà mình nữa.
– Mẹ con con ăn uống, đi lại, ngủ nghỉ, chơi bời không ổn chút nào. Ma túy, tệ nạn xã hội đầy ra đấy. Các con còn non nớt. Rất dễ sa ngã.
Tôi tức quá cãi lại:
– Bao nhiêu năm qua không có cha, mẹ con con vẫn sống tốt cơ mà. Cả cuộc đời cha ở trong quân đội, ngoài việc sinh bọn con ra cha đã làm được cái gì cho cái nhà này
chưa mà cha trách mắng mọi người…
Nói chưa dứt, mắt tôi đã hoa cả lên. Một cái tát nổ đom đóm mắt từ bàn tay thô ráp quen cầm súng nhà binh. Tôi ngã dúi. Cha quát to:
– Chả nhẽ cha đi bộ đội bao nhiêu năm cống hiến cho đất nước là để cho con nói với
cha bằng cái giọng chợ giời ấy hả? Bà ấy đâu rồi? Con hư tại mẹ!
Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà. Bà tôi mất từ lâu lắm rồi còn mẹ ở cửa hàng mỹ phẩm vẫn chưa về, chị Mai ngoan ngoãn thì đi học thêm Anh văn. Dường như lòng tự trọng của đứa con trai mới lớn chấm hết. Tất cả kìm hãm, dồn nén sự khó chịu của tôi từ lúc cha về đã quá đủ. Cha – một người cha đi biền biệt bao nhiêu năm để rồi bỗng dưng về nhà xới tung lên mọi thứ với kỷ luật nhà binh. Tôi nói với cha:
– Thôi cha! Đừng bao giờ nói với con về những ngày tháng cha đi bộ đội. Thời oai
hùng xa lắm lắm rồi, cha ạ.
Sắc mặt của cha tôi đỏ hồng lại tím nhanh dễ sợ. Môi ông lắp bắp:
– Mà… mày… nói… ca… cái… gì?
Ông ôm đầu, đau đớn, ngồi phịch xuống giường gấp.
– Chẳng có gì cả! Con nói là, – Tôi nhấn mạnh từng chữ – con chán ghét cha và cả những điều cha nghĩ, những gì cha nói và cha làm. Cha đã biến cả nhà ta thành trại lính.
Tôi cãi lại cha và tôi lao khỏi nhà. Tôi bỏ đi lang thang trên phố. Đêm tôi không về. Sau này, khi “trời yên biển lặng”, tôi mới biết: Suốt đêm ấy, cha lo lắng sợ tôi dạt vòm đi bụi đời. Ông điện thoại báo hung tin về thằng con quý tử bỏ nhà cho bạn bè, đồng đội đã phục viên, xuất ngũ, nghỉ hưu biết. Người nọ vội vã gọi người kia lan truyền theo cấp số nhân, như thể chiến tranh sắp nổ ra, huy động gần hết một “tiểu đoàn quân” đi tìm… tôi.
(Trích Cha tôi, Sương Nguyệt Minh, vănnghe.ninhbinh.gov.vn)
Nhân vật chính trong câu chuyện trên là ai?
Nhân vật chính trong câu chuyện trên là ai?
Xác định nhân vật trung tâm xuất hiện xuyên suốt câu chuyện và đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải thông điệp của văn bản.
Nhân vật chính: Người cha.
Giải thích:
Dù “tôi” là người kể, nhưng toàn bộ câu chuyện xoay quanh người cha: quá khứ, tính cách, hành động và xung đột nên người cha là nhân vật chính.
- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…
- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.
- Kết cấu truyện ngắn không chia thành nhiều tuyến nhân vật.
- Sử dụng chi tiết cô đúc và lối hành văn mang nhiều ẩn ý
- Có truyện ngắn khai thác cốt truyện kì lạ, lại có truyện ngắn viết về câu chuyện giản dị, đời thường; có truyện ngắn giàu tính triết lí, trào phúng, châm biếm, hài hước, lại có truyện ngắn rất giàu chất thơ…
Link tham khảo:
Câu chuyện được kể theo ngôi kể nào?
Câu chuyện được kể theo ngôi kể nào?
Xem người kể là một nhân vật trong câu chuyện hay là người kể bên ngoài câu chuyện để xác định ngôi kể.
Ngôi kể: Ngôi thứ nhất.
Giải thích:
Người kể xưng “tôi” và kể lại chính câu chuyện của mình → ngôi kể thứ nhất, giúp thể hiện rõ cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật.
Ngôi kể thứ nhất, khi tự xưng “tôi”, người kể có thể trực tiếp kể ra những gì mình nghe, mình thấy, mình trải qua, có thể trực tiếp nói ra những cảm tưởng, ý nghĩ của mình.
Link tham khảo: Ngôi kể và tác dụng của việc thay đổi ngôi kể
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê được sử dụng trong những câu văn sau:
“Cha khoác ba lô về hẳn nhà, nghỉ hưu. Một ba lô quân phục màu phân ngựa. Hai đôi giày đen, một cũ một mới. Một mũ kê pi. Chín cái huân, huy chương đỏ rực, vàng chóe. Một đôi dép đúc mòn vẹt gót. Nghe nói cha cất giữ từ hồi ở Trường Sơn.”
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê được sử dụng trong những câu văn sau:
“Cha khoác ba lô về hẳn nhà, nghỉ hưu. Một ba lô quân phục màu phân ngựa. Hai đôi giày đen, một cũ một mới. Một mũ kê pi. Chín cái huân, huy chương đỏ rực, vàng chóe. Một đôi dép đúc mòn vẹt gót. Nghe nói cha cất giữ từ hồi ở Trường Sơn.”
Tìm các chi tiết được liệt kê liên tiếp (đoạn: “Một ba lô… Hai đôi giày… Một mũ… Chín cái huân…”). Sau đó nêu tác dụng: nhấn mạnh nội dung gì.
- Biện pháp tu từ: Liệt kê.
- Tác dụng:
+ Làm cho câu chuyện chân thực hơn, gần gũi với đời sống hàng ngày.
+ Thể hiện rõ nét những năm tháng cống hiến, vất vả và sự hy sinh của người cha trong chiến tranh.
Giải thích:
Việc liệt kê nhiều kỉ vật quân ngũ làm nổi bật cuộc đời chiến đấu lâu dài, gian khổ nhưng đáng tự hào của người cha
Là biện pháp tu từ mà người nói, người viết kể ra nhiều sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất, trạng thái,... trong cùng một câu, một đoạn để tạo nên ấn tượng mạnh, hiệu quả cao trong miêu tả, kể chuyện hoặc biểu lộ tình cảm, cảm xúc.
Link tham khảo: Biện pháp tu từ Liệt kê
Em có nhận xét gì về thái độ của nhân vật “tôi” trong câu nói:
“Chẳng có gì cả! Con nói là, – Tôi nhấn mạnh từng chữ – con chán ghét cha và cả những điều cha nghĩ, những gì cha nói và cha làm. Cha đã biến cả nhà ta thành trại lính.”
Em có nhận xét gì về thái độ của nhân vật “tôi” trong câu nói:
“Chẳng có gì cả! Con nói là, – Tôi nhấn mạnh từng chữ – con chán ghét cha và cả những điều cha nghĩ, những gì cha nói và cha làm. Cha đã biến cả nhà ta thành trại lính.”
Phân tích từ ngữ thể hiện thái độ (chú ý cụm: “nhấn mạnh từng chữ”, “chán ghét cha”). Từ đó nhận xét tâm lí và cách ứng xử.
Nhân vật “tôi” thể hiện thái độ:
- Thái độ phản kháng mạnh mẽ: Nhấn mạnh từng chữ cho thấy sự kiên quyết và thái độ bất mãn.
- Chán ghét, bất đồng sâu sắc với cha: Cho thấy sự mâu thuẫn căng thẳng giữa hai thế hệ.
- Lời nói biểu hiện sự hỗn láo với cha, vô ơn với những ngời đi trước và sự bồng bột, nông nổi của tuổi trẻ.
Giải thích:
Lời nói thể hiện sự bức xúc, phản kháng mạnh và mâu thuẫn gay gắt với cha. Đồng thời cho thấy “tôi” còn bồng bột, thiếu suy nghĩ và chưa hiểu được tình thương của cha.
Tính cách nhân vật là những đặc điểm riêng tương đối ổn định của nhân vật, được bộc lộ qua mọi hành động, cách ứng xử, cảm xúc, suy nghĩ,… Tính cách nhân vật còn được thể hiện qua các mối quan hệ, qua lời kể và suy nghĩ của nhân vật khác.
Link tham khảo: Nhân vật và tính cách nhân vật trong truyện
Em rút ra được bài học gì từ câu chuyện trên?
Em rút ra được bài học gì từ câu chuyện trên?
Dựa vào những mâu thuẫn, hành động và cảm xúc của nhân vật, hãy rút ra bài học về tình cảm gia đình và cách ứng xử trong cuộc sống.
Bài học rút ra:
- Hiểu rằng sự nghiêm khắc của cha mẹ bắt nguồn từ tình yêu thương và trách nhiệm với gia đình.
- Học cách yêu thương, trân trọng tình cảm gia đình, và biết thấu hiểu, cảm thông với nhau.
- Không nên bồng bột, nông nổi trong cảm xúc và hành động, vì điều đó có thể gây tổn thương cho người thân.
Giải thích:
Câu chuyện cho thấy cha nghiêm khắc nhưng rất thương con. Vì vậy, con cái cần biết thấu hiểu, trân trọng gia đình và không nên nóng nảy, nói lời làm tổn thương người thân.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Danh sách bình luận