Đọc bài thơ sau và trả lời các câu hỏi:
MẸ
(Trần Khắc Tám)
Nghĩ về tuổi thơ làm sao quên
Những buổi chiều ngóng đợi
Bóng mẹ đi như chạy giữa cánh
Năm ấy con mười hai tuổi
Mười hai tuổi khôn ngoan bằng đứa trẻ thời nay lên sáu
Con thơ ngây giờ nghĩ lại thấm buồn
Mẹ xuôi ngược chợ trên rồi chợ dưới
Buôn bán quanh năm một gánh trầu
Mẹ bán trầu mà ăn trầu héo
Quả cau con bổ sáu để dành
Con như mầm non vô tư lớn
Mẹ như cây năm tháng cứ già đi
Rồi hôm ấy nhẹ nhàng như chiếc lá
Mẹ ra đi khi đông đã cuối mùa
Con không hiểu thời mẹ là con gái
Mẹ ơi, có sung sướng gì không
Giờ hể gặp trầu cau là ngỡ thấy
Mẹ vẫn cười hồn hậu trước mắt con ...
(Tuyển tập thơ Việt Nam 1975 - 2000, tập III, NXB Hội Nhà văn, 2001, tr.296 – 296)
Nêu dấu hiệu nhận biết thể thơ của bài thơ.
Nêu dấu hiệu nhận biết thể thơ của bài thơ.
Dựa vào đặc trưng thể loại, quan sát số chữ ở các dòng thơ.
- Thể thơ: tự do
- Dấu hiệu nhận biết: không tuân theo một số lượng chữ nhất định trong mỗi dòng và cách ngắt nhịp linh hoạt.
Giải thích:
Số chữ mỗi dòng không cố định => thể thơ tự do.
Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.
Link tham khảo: Thể thơ tự do
Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ.
Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ.
- Xác định người đang bộc lộ cảm xúc trong bài.
- Dựa vào đại từ xưng hô (“con”, “mẹ”).
Nhân vật trữ tình trong bài thơ là người con
Giải thích:
- Bài thơ dùng “con” để xưng => người kể là người con.
- Toàn bộ cảm xúc đều hướng về “mẹ”.
=> Nhân vật trữ tình là người con.
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong đoạn thơ sau:
Quả cau con bổ sáu để dành
Con như mầm non vô tư lớn
Mẹ như cây năm tháng cứ già đi
Rồi hôm ấy nhẹ nhàng như chiếc lá
Mẹ ra đi khi đông đã cuối mùa
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong đoạn thơ sau:
Quả cau con bổ sáu để dành
Con như mầm non vô tư lớn
Mẹ như cây năm tháng cứ già đi
Rồi hôm ấy nhẹ nhàng như chiếc lá
Mẹ ra đi khi đông đã cuối mùa
Vận dụng kiến thức về biện pháp so sánh:
- Tìm các từ có “như” => dấu hiệu so sánh.
- Nêu nội dung so sánh => rút ra tác dụng.
− Biện pháp tu từ so sánh:
+ “Con như mầm non vỡ to lớn”
+ “Mẹ như cây nằm tháng cứ già đi”
+ “Nhẹ nhàng như chiếc lá”
− Tác dụng:
+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt, giúp câu thơ thêm sinh động, cuốn hút người đọc.
+ Thể hiện sự đối lập giữa con đang lớn và mẹ đang yếu dần. Gợi cảm giác về thời gian trôi nhanh, mẹ lặng lẽ hy sinh. Diễn tả sự ra đi thanh thản mà đầy tiếc thương của mẹ.
+ Thể hiện nỗi buồn sâu lắng, xót xa, thương mẹ da diết của tác giả
Giải thích:
Các hình ảnh so sánh làm hình ảnh cụ thể, giàu cảm xúc
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Một số link tham khảo:
Hãy nhận xét thái độ, tình cảm của người con được bộc lộ trong bài thơ.
Hãy nhận xét thái độ, tình cảm của người con được bộc lộ trong bài thơ.
- Dựa vào các chi tiết hồi tưởng + cảm xúc cuối bài.
- Xác định tình cảm xuyên suốt.
– Nhân vật người con đang rất nhớ mẹ, thấu hiểu sự vất vả và hi sinh của mẹ, thương mẹ cả đời cơ cực, và luôn in đậm hình ảnh người mẹ hiền hậu trong lòng.
– Đó là những tình cảm hết sức chân thành, sâu sắc từ một trái tim hết lòng biết ơn và kính yêu mẹ của mình.
Giải thích:
Các chi tiết: “ngóng đợi”, “thấm buồn”, “ngỡ thấy mẹ…” cho thấy người con nhớ thương, xót xa, biết ơn và kính yêu mẹ sâu sắc.
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Qua văn bản “Mẹ”, nếu nhân vật người con được nói một điều gì ý nghĩa nhất với mọi người thì theo anh/chị điều đó sẽ là gì?
Qua văn bản “Mẹ”, nếu nhân vật người con được nói một điều gì ý nghĩa nhất với mọi người thì theo anh/chị điều đó sẽ là gì?
- Từ nội dung bài thơ → rút ra bài học.
- Liên hệ thực tế
Nếu nhân vật người con được nói một điều gì ý nghĩa nhất với mọi người thì nên nhắc nhở mọi người hãy dành thời gian quan tâm, chăm sóc mẹ nhiều hơn; hãy biết chia sẻ và yêu thương mẹ nhiều hơn
Giải thích:
Bài thơ cho thấy mẹ đã hi sinh cả đời vì con, nhắc nhở ta hãy yêu thương, quan tâm và trân trọng mẹ khi còn có thể.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Danh sách bình luận