Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
Bà Hảo bị mù cả hai mắt từ khi tôi chưa ra đời. Tôi và cháu nội bà - cái Hoa- cùng sinh một năm. Bà Hảo đón cái Hoa về nuôi mà không chịu ra thị trấn ở với bố mẹ nó. Thế là cái Hoa trở thành bạn thân thuở bé của tôi. Chúng tôi quấn quýt với nhau như hai anh em ruột. Hàng ngày tôi đều sang với cái Hoa và hai đứa thường bí mật bày ra đủ trò tinh quái. Bà Hảo ngồi ở bờ hiên và bà luôn luôn tìm được việc gì đó vừa làm vừa canh chừng chúng tôi. Bà biết khi nào chúng tôi đang ở gần bờ ao, gióng lên một câu thật nghiêm:
- Cả hai đứa quay vào! Cấm chỉ ra bờ ao.
Tôi và cái Hoa chỉ còn biết lấm lét nhìn nhau phục tài bà. Có lần chúng tôi vờ im lặng đến cạnh bà. Đang yên trí là bà Hảo không biế thì tiếng bà thản nhiên cất lên:
- Giận gì nhau mà im như thóc thế?
Chúng tôi phá lê cười. Bà Hảo mắng yêu:
- A, gớm cái quân này, định trêu bà phỏng. Chúng mày có độn thổ bà vẫn biết moi lên như moi khoai ấy.
Chúng tôi bèn mỗi đứa một bên áp vào ngực bà:
- Làm sao bà trông thấy chúng cháu?
- Lớn lên khắc biết – bà Hảo chớp chớp cặp mắt – người ta chẳng ai chỉ toàn gặp rủi đâu.
Chúng tôi chỉ cảm nhận từ lời nói của bà một điều gì đó mơ hồ mà thiêng liêng. Điều chắc chắn là bà Hảo không thể nhìn thấy chúng tôi nếu bà không yêu chúng tôi như những báu vật.
Lớn lên, đứa trước, đứa sau cả tôi và cái Hoa cùng ra thị trấn, cách làng đúng một ngày xe ngựa.
Thời gian đầu chưa quen môi trường mới, cả hai đứa thường xin bố mẹ về làng thăm bà. Khi bác xà ích vui tính và tốt bụng ghìm con ngựa để tôi và cái Hoa nhảy xuống, đã thấy bà Hảo chống gậy chờ sẵn ở đó. Chúng tôi, mỗi đứa một bên dìu bà về nhà. Bà Hảo bào bà đã nghe thấy tiếng lọc cọc, lọc cọc của chiếc xe gõ từ trong giấc mơ của bà những đêm trước. Sau này tôi mới biết, chiều nào bà cũng đợi chúng tôi tại nơi chiếc xe ngựa dừng trả khách ở điểm cuối cùng.
Những chuyến thăm bà Hảo của chúng tôi thưa dần. Cả tôi và cái Hoa đều có lũ bạn và con đường về làng, vẫn chỉ có một ngày xe ngựa, trở nên xa mù mịt. Thảng hoặc có giỗ, tết...chỉ mình cái Hoa theo bố mẹ về. Nhưng nó lại đi ngay. Nó bảo bà Hảo rất nhớ tôi và mong tôi học hành cẩn thận. Ban đầu tôi đón nhận điều đó với một chút ân hận vì không về thăm bà. Nhưng rồi tôi quên dần nhiều thứ trong đó có cái làng hẻo lánh của mình, nơi bà Hảo vẫn ngày đêm nghe tiếng lọc cọc của xe ngựa...
(Lược một đoạn: Sau đó nhân vật tôi cùng Hoa đỗ đại học và ra thành phố. Tôi dần lãng quên làng nhỏ tuổi thơ. Nhưng rồi một ngày, sau những vấp ngã trên đường đời, tôi đã tìm về làng nhỏ năm xưa. Tôi đi trên chiếc xe ngựa thân quen năm nào của bác xà ích và bao kỉ niệm chợt ùa về)
Tôi lại dỏng tai đón nhận thứ âm thanh giống như dao động tắt dần của quả lắc đồng hồ. Lát sau thì bà Hảo hiện ra ở lối rẽ. Bà dò đường một cách chật vật, toàn bộ tinh lực hướng về bến xe ngựa. Không cầm được, tôi lao như tên bắn về phía bà:
- Bà! Tôi nghẹn ngào- cháu bị người ta phản bội rồi...
Bà Hảo lần lần từ đầu đến vai tôi như thể xem bà có đang mơ không rồi cười một cách mãn nguyện:
- Bố mày, lớn thế còn khóc như con nít ấy. Dễ thường suôn sẻ cả có khi nó chả thèm biết bà sống hay chết.
- Làm sao bà biết điều đó? – Tôi hỏi bà bằng nỗi sợ hãi.
- Lớn lên khắc biết – bà Hảo vẫn trả lời tôi như từng trả lời hồi tôi còn bé.
Tôi có cảm giác bà Hảo cũng thuộc số người quyết sống chỉ để làm việc không thể bỏ dở. Bởi vì ngay sau đó bà bảo tôi:
- Từ ngày mai bà có thể chết mà không luyến tiếc điều gì.
Tôi đứng chết lặng, cảm thấy vang lên trong lồng ngực tiếng gõ da diết và tàn nhẫn của thời gian. Trước mắt tôi giờ đây là những bến thời gian trắng xóa mà tôi sẽ phải một mình vượt qua.
(Trích Bến thời gian, Tạ Duy Anh, Truyện ngắn chọn lọc – Tạ Duy Anh, NXB Hội nhà văn)
Xác định ngôi kể và điểm nhìn của đoạn trích.
Xác định ngôi kể và điểm nhìn của đoạn trích.
Dựa vào đại từ xưng hô, lời kể và vị trí của người kể chuyện trong văn bản để xác định ngôi kể; từ đó xác định điểm nhìn trần thuật.
Ngôi kể thứ nhất, kể từ góc nhìn của nhân vật “tôi” – người kể chuyện trong đoạn trích.
Giải thích:
Người kể chuyện xưng “tôi”, trực tiếp kể lại những kỉ niệm, cảm xúc và suy nghĩ của bản thân về bà Hảo và cái Hoa. Vì vậy, câu chuyện được nhìn nhận từ góc nhìn của nhân vật “tôi”.
Ngôi kể thứ nhất, khi tự xưng “tôi”, người kể có thể trực tiếp kể ra những gì mình nghe, mình thấy, mình trải qua, có thể trực tiếp nói ra những cảm tưởng, ý nghĩ của mình.
Link tham khảo: Ngôi kể và tác dụng của việc thay đổi ngôi kể
Mỗi chiều, bà Hảo thường đứng ở nơi nào để đợi Hoa và nhân vật tôi?
Mỗi chiều, bà Hảo thường đứng ở nơi nào để đợi Hoa và nhân vật tôi?
Đọc kĩ đoạn văn nói về những lần nhân vật “tôi” và cái Hoa trở về làng; chú ý chi tiết miêu tả hành động của bà Hảo.
Bà Hảo đứng ở điểm cuối nơi xe ngựa dừng trả khách để đợi Hoa và nhân vật tôi.
Giải thích:
Trong văn bản có chi tiết: “chiều nào bà cũng đợi chúng tôi tại nơi chiếc xe ngựa dừng trả khách ở điểm cuối cùng”.
- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…
- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.
- Tính cách nhân vật là những đặc điểm riêng tương đối ổn định của nhân vật, được bộc lộ qua mọi hành động, cách ứng xử, cảm xúc, suy nghĩ,… Tính cách nhân vật còn được thể hiện qua các mối quan hệ, qua lời kể và suy nghĩ của nhân vật khác.
Link tham khảo: Nhân vật và tính cách nhân vật trong truyện
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ chêm xen được sử dụng trong đoạn văn: Bà Hảo bị mù cả hai mắt từ khi tôi chưa ra đời. Tôi và cháu nội bà - cái Hoa- cùng sinh một năm. Bà Hảo đón cái Hoa về nuôi mà không chịu ra thị trấn ở với bố mẹ nó.
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ chêm xen được sử dụng trong đoạn văn: Bà Hảo bị mù cả hai mắt từ khi tôi chưa ra đời. Tôi và cháu nội bà - cái Hoa- cùng sinh một năm. Bà Hảo đón cái Hoa về nuôi mà không chịu ra thị trấn ở với bố mẹ nó.
Xác định thành phần được đặt xen vào trong câu bằng dấu gạch ngang; phân tích ý nghĩa bổ sung của thành phần đó đối với nội dung câu văn.
- Biện pháp tu từ chêm xen là dùng dấu gạch ngang để bổ sung thông tin “cái Hoa”.
- Tác dụng làm rõ, nhấn mạnh mối quan hệ thân thiết giữa nhân vật “tôi” và cái Hoa, giúp câu văn rõ ràng và mạch lạc hơn.
Giải thích:
Từ “cái Hoa” được đặt trong dấu gạch ngang nhằm giải thích cụ thể cho cụm từ “cháu nội bà”, đồng thời tạo sắc thái thân tình, dân dã cho lời kể.
- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…
- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.
- Tính cách nhân vật là những đặc điểm riêng tương đối ổn định của nhân vật, được bộc lộ qua mọi hành động, cách ứng xử, cảm xúc, suy nghĩ,… Tính cách nhân vật còn được thể hiện qua các mối quan hệ, qua lời kể và suy nghĩ của nhân vật khác.
Link tham khảo: Nhân vật và tính cách nhân vật trong truyện
Em hiểu như thế nào về câu nói của nhân vật bà Hảo: “Từ ngày mai bà có thể chết mà không luyến tiếc điều gì”?
Em hiểu như thế nào về câu nói của nhân vật bà Hảo: “Từ ngày mai bà có thể chết mà không luyến tiếc điều gì”?
Đặt câu nói vào hoàn cảnh truyện; liên hệ với tình cảm, tâm trạng và mong muốn của bà Hảo đối với nhân vật “tôi”.
Bà Hảo đã hoàn thành tâm nguyện, thanh thản chấp nhận cái chết vì đã nhìn thấy cháu được trưởng thành và có cuộc sống riêng, không còn điều gì phải băn khoăn hay hối tiếc.
Giải thích:
Suốt nhiều năm, bà Hảo luôn mong ngóng tiếng xe ngựa và chờ đợi “tôi” trở về. Khi “tôi” quay lại trong đau khổ và tìm về vòng tay bà, bà cảm thấy tâm nguyện của mình đã trọn vẹn.
- Trong truyện ngắn, lời người kể chuyện nhằm giới thiệu, miêu tả nhân vật, bối cảnh; bình luận, dẫn dắt câu chuyện, tạo thành giọng chủ đạo của truyện.
- Lời nhân vật là phương tiện bộc lộ ý nghĩ, tâm trạng, cá tính của nhân vật trong từng tình huống cụ thể, góp phần thể hiện phẩm chất, tính cách nhân vật.
Link tham khảo: Lời người kể chuyện và lời nhân vật trong truyện ngắn
Qua đoạn trích, em rút ra được thông điệp gì?
Qua đoạn trích, em rút ra được thông điệp gì?
Khái quát nội dung, tình cảm và ý nghĩa mà văn bản gửi gắm; từ đó rút ra bài học, thông điệp phù hợp.
Tình cảm gia đình, sự gắn bó và sự quan tâm chăm sóc của ông bà, cha mẹ với con cháu là rất thiêng liêng. Chúng ta cần biết trân trọng, yêu thương và dành thời gian bên người thân, nhất là khi họ đang dần rời xa ta theo thời gian.
Giải thích:
Bà Hảo dù bị mù nhưng luôn cảm nhận, dõi theo và chờ đợi các cháu bằng tất cả tình yêu thương. Sự trở về của nhân vật “tôi” cho thấy gia đình luôn là nơi bình yên nhất để con người tìm về sau những tổn thương cuộc sống.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Danh sách bình luận