Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
BÁC ƠI
Bác chẳng buồn đâu, Bác chỉ đau
Nỗi đau dân nước, nỗi năm châu
Chỉ lo muôn mối như lòng mẹ
Cho hôm nay và cho mai sau...
Bác sống như trời đất của ta
Yêu từng ngọn lúa, mỗi cành hoa
Tự do cho mỗi đời nô lệ
Sữa để em thơ, lụa tặng già.
Bác nhớ miền Nam, nỗi nhớ nhà
Miền Nam mong Bác, nỗi mong cha
Bác nghe từng bước trên tiền tuyến
Lắng mỗi tin mừng, tiếng súng xa.
Bác vui như ánh buổi bình minh
Vui mỗi mầm non, trái chín cành
Vui tiếng ca chung hoà bốn biển
Nâng niu tất cả, chỉ quên mình.
Bác để tình thương cho chúng con
Một đời thanh bạch, chẳng vàng son
Mong manh áo vải hồn muôn trượng
Hơn tượng đồng phơi những lối mòn.
Bác chẳng buồn đâu, Bác chỉ đau
Nỗi đau dân nước, nỗi năm châu
Chỉ lo muôn mối như lòng mẹ
Cho hôm nay và cho mai sau...
Bác sống như trời đất của ta
Yêu từng ngọn lúa, mỗi cành hoa
Tự do cho mỗi đời nô lệ
Sữa để em thơ, lụa tặng già.
Bác nhớ miền Nam, nỗi nhớ nhà
Miền Nam mong Bác, nỗi mong cha
Bác nghe từng bước trên tiền tuyến
Lắng mỗi tin mừng, tiếng súng xa.
Bác vui như ánh buổi bình minh
Vui mỗi mầm non, trái chín cành
Vui tiếng ca chung hoà bốn biển
Nâng niu tất cả, chỉ quên mình.
Bác để tình thương cho chúng con
Một đời thanh bạch, chẳng vàng son
Mong manh áo vải hồn muôn trượng
Hơn tượng đồng phơi những lối mòn.
(Tố Hữu, 1972)
Xác định phương thức biểu đạt chính của bài thơ trên?
Xác định phương thức biểu đạt chính của bài thơ trên?
Xác định phương thức biểu đạt chính bằng cách xem cảm xúc và mục đích biểu đạt của văn bản.
Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm
Giải thích:
Bài thơ chủ yếu bộc lộ tình cảm kính yêu, tiếc thương của tác giả đối với Bác nên thuộc phương thức biểu cảm.
PTBĐ miêu tả là dùng ngôn ngữ làm cho người nghe, người đọc có thể hình dung được cụ thể sự vật, sự việc như đang hiện ra trước mắt hoặc nhận biết được thế giới nội tâm của con người
Link tham khảo: Các phương thức biểu đạt trong văn bản
Bài thơ được viết bằng thể thơ gì? Hãy cho biết đặc điểm về thể thơ mà em vừa xác định?
Bài thơ được viết bằng thể thơ gì? Hãy cho biết đặc điểm về thể thơ mà em vừa xác định?
Dựa vào số chữ trong mỗi dòng thơ và cấu trúc khổ thơ để nhận diện thể loại.
- Bài thơ được viết bằng thể thơ bảy chữ
- Đặc điểm về thể thơ bảy chữ:
+ Mỗi dòng thơ có bảy chữ, mỗi khổ gồm bốn dòng thơ
+ Cách gieo vần, ngắt nhịp đa dạng.
Giải thích:
Mỗi dòng có 7 chữ, thường 4 dòng/khổ → thể thơ bảy chữ, có nhịp điệu linh hoạt, giàu cảm xúc.
- Thơ bảy chữ là thể thơ mỗi dòng có bảy chữ. Mỗi bài gồm nhiều khổ, mỗi khổ thường có bốn dòng thơ và có cách gieo vần, ngắt nhịp đa dạng.
- Thơ bảy chữ thường gieo vần chân hoặc vần cách
- Các dòng trong bài thơ thường ngắt nhịp 4/3, cũng có khi ngắt nhịp 3/4.
Link tham khảo: Thơ bảy chữ là gì? Một số yếu tố của thơ bảy chữ
Tìm và nêu tác dụng của một từ tượng hình có trong khổ thơ sau:
“Suốt mấy hôm rày đau tiễn đưa
Đời tuôn nước mắt, trời tuôn mưa...
Chiều nay con chạy về thăm Bác
Ướt lạnh vườn rau, mấy gốc dừa!”
Tìm và nêu tác dụng của một từ tượng hình có trong khổ thơ sau:
“Suốt mấy hôm rày đau tiễn đưa
Đời tuôn nước mắt, trời tuôn mưa...
Chiều nay con chạy về thăm Bác
Ướt lạnh vườn rau, mấy gốc dừa!”
Vận dụng kiến thức về từ tượng hình.
Tìm từ gợi hình ảnh cụ thể trong câu thơ và xem nó góp phần thể hiện cảm xúc gì.
- Từ tượng hình: “tuôn”
- Tác dụng: từ “tuôn” được lặp lại hai lần nhằm nhấn mạnh cảm xúc đau xót, tiếc thương của tác giả cũng như toàn thể nhân dân về sự ra đi của Bác.
Giải thích:
Từ “tuôn” gợi hình ảnh dòng chảy mạnh → nhấn mạnh nỗi đau thương dâng trào, lan rộng khắp con người và đất trời.
- Từ tượng hình là từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ của sự vật, chẳng hạn: gập ghềnh, khẳng khiu, lom khom,…
- Từ tượng hình có tác dụng:
+ Làm tăng tính biểu cảm, biểu đạt của ngôn ngữ và làm miêu tả trở nên cụ thể và sinh động hơn. Vì đa số từ tượng hình đều là từ láy.
+ Giúp khả năng miêu tả, diễn tả cảnh vật, con người, thiên nhiên chi tiết, thực tế và đa dạng.
Link tham khảo: Từ tượng hình là gì? Tác dụng của từ tượng hình
Câu thơ: “Bác đã đi rồi sao, Bác ơi!” thể hiện cảm xúc gì của tác giả?
Câu thơ: “Bác đã đi rồi sao, Bác ơi!” thể hiện cảm xúc gì của tác giả?
Chú ý câu cảm thán, từ ngữ bộc lộ trực tiếp cảm xúc để xác định trạng thái tình cảm.
Cảm xúc đau xót, chưa muốn tin vào sự thật Bác đã mất.
Giải thích:
Câu thơ thể hiện nỗi đau xót, bàng hoàng, không muốn tin vào sự thật Bác đã qua đời.
- Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó.
=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình.
- Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.
Link tham khảo: Mạch cảm xúc trong thơ
Từ nội dung của bài thơ, em hãy trình bày cảm nghĩ của bản thân về công lao vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh. (Viết một đoạn văn từ 6 đến 8 dòng. Xác định kiểu đoạn văn em vừa viết thuộc kiểu đoạn văn nào? Tìm và gạch dưới câu chủ đề nếu có).
Từ nội dung của bài thơ, em hãy trình bày cảm nghĩ của bản thân về công lao vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh. (Viết một đoạn văn từ 6 đến 8 dòng. Xác định kiểu đoạn văn em vừa viết thuộc kiểu đoạn văn nào? Tìm và gạch dưới câu chủ đề nếu có).
Đọc kĩ nội dung bài thơ
Liên hệ bản thân
Vận dụng thao tác lập luận, phân tích
Chủ tịch Hồ Chí Minh là vị lãnh tụ vĩ đại, người đã cống hiến cả cuộc đời mình cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Công lao của Bác không chỉ là giành lại độc lập tự do cho đất nước mà còn là người thắp sáng con đường cách mạng, dẫn dắt nhân dân ta đi tới tương lai tươi sáng. Bác không chỉ là nhà cách mạng mà còn là tấm gương đạo đức, giản dị, gần gũi với nhân dân. Những lời dạy của Bác vẫn luôn là kim chỉ nam cho thế hệ trẻ học tập và noi theo. Em vô cùng kính trọng, biết ơn và tự hào vì đất nước Việt Nam có một người con vĩ đại như Chủ tịch Hồ Chí Minh. Dù Người đã đi xa, hình ảnh và tư tưởng của Bác vẫn luôn sống mãi trong trái tim của mỗi người dân Việt Nam.
- Kiểu đoạn văn: diễn dịch
- Câu chủ đề: in đậm
Giải thích:
Bài thơ khắc họa Bác là người luôn lo cho dân, sống giản dị, giàu tình yêu thương (“chỉ lo muôn mối như lòng mẹ”, “nâng niu tất cả, chỉ quên mình”) => bày tỏ lòng biết ơn về công lao và phẩm chất ấy.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Chỉ ra biện các pháp tu từ và nêu tác dụng của chúng trong những câu thơ sau:
“Đời tuôn nước mắt, trời tuôn mưa…
Ướt lạnh vườn rau, mấy gốc dừa!”
Chỉ ra biện các pháp tu từ và nêu tác dụng của chúng trong những câu thơ sau:
“Đời tuôn nước mắt, trời tuôn mưa…
Ướt lạnh vườn rau, mấy gốc dừa!”
Xác định các biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ, sau đó phân tích tác dụng với việc biểu đạt nội dung và tăng sự hấp dẫn, lôi cuốn cho đoạn thơ.
- Câu thơ “Đời tuôn nước mắt, trời tuôn mưa..” tạo ra sự so sánh cặp đôi không tương phản mà tạo ra sự trùng điệp: “Đời tuôn nước mắt - Trời tuôn mưa”. Người dân khóc thương bác, còn thiên nhiên trời đất cũng rơi lệ thương Bác theo cách của mình. Trời đất ở đây còn được nhân hóa, để từ đó nỗi đau trở nên lớn lao, đau xót vô hạn.
- Câu thơ “Ướt lạnh vườn rau, mấy gốc dừa!” sử dụng biện pháp đảo ngữ (không nói “vườn rau ướt lạnh, gốc dừa ướt lạnh). Cách đảo ngữ này tạo hiệu quả nhấn mạnh sự rùng mình trước tổn thất lớn lao của thiên nhiên trước sự ra đi của Bác; tạo ra nỗi đau thấm thía (cả thiên nhiên cỏ cây cũng lạnh lẽo, ngậm ngùi, đơn côi).
Giải thích:
Các biện pháp tu từ đã góp phần diễn tả chân thực và xúc động tình cảm tiếc thương vô hạn của nhân dân, của nhà thơ và cả thiên nhiên trước sự ra đi của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Nhân hoá là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.
- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
- Đảo ngữ là biện pháp tu từ được tạo ra bằng cách thay đổi vị trí thông thường của các từ ngữ trong câu nhằm nhấn mạnh đặc điểm (màu sắc, đường nét,…), hoạt động, trạng thái của sự vật, hiện tượng, gợi ấn tượng rõ hơn hoặc bộc lộ cảm xúc của người viết (người nói)
Một số link tham khảo:
Nêu cách hiểu về câu thơ “Bác sống như trời đất của ta”.
Nêu cách hiểu về câu thơ “Bác sống như trời đất của ta”.
Phân tích hình ảnh so sánh trong câu thơ để làm rõ ý nghĩa mà tác giả muốn gửi gắm.
“Trời đất của ta” là quê hương đất nước, là xứ sở tươi đẹp, rộng lớn mà ta vô cùng yêu thương. Cuộc đời của Bác được sánh với “trời đất của ta” nhằm ca ngợi tầm vóc lớn lao và cao cả của Người. Đó là con người hết lòng cứu nước cứu dân, một vị lãnh tụ có lí tưởng và đạo đức Cách mạng vĩ đại, một lãnh đạo có tâm hồn trong sáng, thanh cao, thoát khỏi mọi ràng buộc của danh lợi, vươn tới cái vô cùng, cao cả.
- Câu thơ đã ca ngợi công lao và trái tim yêu thương của Bác, khẳng định sự trường tồn bất diệt của Bác với đất nước, nhân dân.
- Câu thơ gửi gắm niềm yêu kính, biết ơn vô hạn của nhà thơ cũng như của nhân dân ta đối với Bác.
Giải thích:
Câu thơ sử dụng hình ảnh so sánh để ca ngợi sự vĩ đại của Bác và khẳng định Bác sẽ mãi sống trong trái tim nhân dân Việt Nam.
Hình ảnh trong trữ tình là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Link tham khảo: Đặc điểm thơ trữ tình
Danh sách bình luận