Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
THU VỊNH
(Mùa thu ngồi mát ngâm thơ)
Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao,
Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu.
Nước biếc trông như tầng khói phủ,
Song thưa để mặc bóng trăng vào.
Mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái,
Một tiếng trên không ngỗng nước nào?
Nhân hứng cũng vừa toan cất bút,
Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào.
(Nguyễn Khuyến)
Bài thơ Thu vịnh được viết theo thể thơ nào?
Bài thơ Thu vịnh được viết theo thể thơ nào?
Dựa vào đặc trưng thể loại
Quan sát số chữ mỗi dòng và số dòng trong bài thơ
Thể thơ thất ngôn bát cú
Giải thích:
– Bài thơ có 8 câu, mỗi câu 7 chữ
– Bố cục, niêm, luật, vần tuân thủ quy định của thơ Đường luật
- Thơ thất ngôn bát cú là một thể thơ Đường luật, gồm 8 câu, mỗi câu 7 chữ. Đây là một thể thơ phổ biến trong văn học Việt Nam thời trung đại, có nguồn gốc từ Trung Quốc.
- Luật thơ là cách sắp đặt tiếng bằng, tiếng trắc trong các câu của một bài thơ.
- Thường được tóm tắt bằng câu: “nhất – tam – ngũ bất luận, nhị – tứ – lục phân minh”, tức là:
+ Các tiếng (âm tiết) thứ nhất, thứ ba, thứ năm trong câu không cần sắp xếp theo đúng luật bằng trắc
+ Các tiếng thứ hai, thứ tư, thứ sáu trong câu cần tuân theo luật bằng/ trắc rõ ràng.
- Nếu tiếng thứ hai của câu một là tiếng thanh bằng (thanh ngang hoặc thanh huyền) thì bài thơ làm theo luật bằng.
- Bố cục thường được chia theo các cặp câu:
+ Đề (câu 1,2: mở đầu và bắt đầu phát triển ý của bài thơ)
+ Thực (câu 3,4: triển khai ý cuẩ đề tài, miêu tả cụ thể về tình cảm, sự việc)
+ Luận (câu 7,8: thâu tóm ý nghĩa cả bài và kết ý).
- Tuy vậy, bố cục cũng có thể chia theo những cách khác như:
+ Bốn câu đầu – bốn câu cuối
+ Sáu câu đầu – hai câu cuối…
Link tham khảo:
Tìm những hình ảnh miêu tả cảnh mùa thu có trong bài thơ?
Tìm những hình ảnh miêu tả cảnh mùa thu có trong bài thơ?
Đọc kĩ bài thơ, chú ý các hình ảnh thiên nhiên được tác giả sử dụng để gợi tả không gian và cảnh sắc mùa thu.
Những hình ảnh gợi tả bức tranh mùa thu là:
- “Trời thu xanh ngắt”
- “Gió hắt hiu”
- “Nước biếc”
Giải thích:
Các hình ảnh trên xuất hiện xuyên suốt bài thơ, góp phần tạo nên bức tranh mùa thu thanh sơ, yên tĩnh và đậm chất làng quê Bắc Bộ.
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Từ “hắt hiu” trong câu “Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu” có nghĩa là gì?
Từ “hắt hiu” trong câu “Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu” có nghĩa là gì?
- Dựa vào ngữ cảnh
- Đặt từ cần giải thích vào trong câu thơ
- Xác định sự vật được miêu tả
Từ “hắt hiu” trong câu “Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu” có nghĩa là nhè nhẹ, chất chứa tâm trạng
Giải thích:
– Từ ngữ vừa miêu tả ngọn gió thu nhẹ
– Vừa gợi không gian yên tĩnh và tâm trạng trầm lắng của nhà thơ
Nghĩa của từ là nội dung (sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ…) mà từ biểu thị.
Có thể hiểu nghĩa của từ chính là nội dung mà từ biểu thị để giúp chúng ta có thể hiểu và nhận diện được nội dung từ đó.
Link tham khảo: Nghĩa của từ là gì?
Chỉ ra và nêu tác dụng của phép tu từ so sánh trong câu thơ: “Nước biếc trông như tầng khói phủ”
Chỉ ra và nêu tác dụng của phép tu từ so sánh trong câu thơ: “Nước biếc trông như tầng khói phủ”
Xác định từ ngữ dùng để so sánh trong câu thơ, sau đó phân tích giá trị gợi hình, gợi cảm của hình ảnh được so sánh.
- Biện pháp so sánh: “nước biếc như tầng khói phủ”
- Tác dụng: tạo ấn tượng về bức tranh thiên nhiên đẹp huyền ảo, thơ mộng, đồng thời tăng tính gợi hình, tạo sự cân đối, nhịp nhàng cho bài thơ
Giải thích:
Tác giả lấy hình ảnh “tầng khói phủ” để so sánh với mặt nước mùa thu, gợi cảm giác làn nước mờ nhẹ như được bao phủ bởi sương khói. Qua đó, người đọc cảm nhận được không gian thu yên ả, tĩnh lặng cùng tâm hồn tinh tế của nhà thơ.
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Một số link tham khảo:
Nêu nội dung khái quát của bài thơ.
Nêu nội dung khái quát của bài thơ.
– Đọc kĩ toàn bộ bài thơ
– Xác định cảnh vật chính được miêu tả
– Tìm cảm xúc, tâm trạng của nhà thơ ẩn sau cảnh
Qua việc vịnh mùa thu với những nét đẹp tiêu biểu cùng nông thôn Bắc Bộ, Nguyễn Khuyến cho thấy một tâm sự u hoài, một tấm lòng xót xa trước cảnh, kín đáo, bày tỏ một tình cảm yêu nước chân thành.
Giải thích:
– Cảnh thu đẹp nhưng vắng lặng
– Kết bài bộc lộ nỗi thẹn thùng, trăn trở của nhà thơ trước thời cuộc
Qua bài thơ “Thu vịnh”, em cảm nhận được điều gì về nhà thơ Nguyễn Khuyến?
Qua bài thơ “Thu vịnh”, em cảm nhận được điều gì về nhà thơ Nguyễn Khuyến?
– Phân tích cách nhà thơ quan sát và miêu tả cảnh vật
– Chú ý những chi tiết thể hiện tâm trạng và suy nghĩ của tác giả
– Rút ra nhận xét về con người nhà thơ
- Tâm hồn nhạy cảm và tinh tế.
- Chan hòa với thiên nhiên, rất đỗi yêu nước.
- Không hề dửng dưng với thời cuộc.
Giải thích:
Sự lui về ở ẩn không phải là trốn tránh mà là cách giữ gìn khí tiết của một nhà nho chân chính
Em có đồng tình với cách ứng xử của nhà thơ Nguyễn Khuyến trước thời cuộc của đất nước không? Vì sao?
Em có đồng tình với cách ứng xử của nhà thơ Nguyễn Khuyến trước thời cuộc của đất nước không? Vì sao?
– Xác định rõ yêu cầu nêu quan điểm cá nhân
– Trả lời rõ đồng tình hay không đồng tình
– Dùng dẫn chứng từ bài thơ để lí giải
Em đồng tình với cách ứng xử của nhà thơ Nguyễn Khuyến trước thời cuộc của đất nước. Trong hoàn cảnh nước mất, triều đình suy yếu, ông đã chọn rút lui về quê sống thanh bạch, giữ vững khí tiết của một nhà nho chân chính. Qua bài thơ "Thu vịnh", ta thấy ông sống gần gũi với thiên nhiên, nhưng ẩn sau vẻ thanh nhàn là nỗi niềm u uẩn và sự trăn trở về thời cuộc. Cách sống ấy thể hiện nhân cách cao đẹp, lòng yêu nước thầm lặng mà sâu sắc, rất đáng trân trọng.
Giải thích:
– Đây là cách yêu nước thầm lặng nhưng bền bỉ
– Thể hiện thái độ không thỏa hiệp với thực tại đau thương
Danh sách bình luận