Đọc đoạn trích:
Ở GIỮA CÂY VÀ NỀN TRỜI
Thi Hoàng
Dường như là chưa có buổi chiều nào
Xanh như buổi chiều nay, xanh ngút mắt
Cây cứ đứng với nền trời khao khát
Nâng chiếc mầm trên tận đỉnh cây cao.
Sau chiều nay ta phải tốt lên nhiều
Thiên nhiên ở với mình cao cả quá
Tiếng lá động ân cần như tiếng mẹ
Và vòm trời mong ngóng lại như cha
Đừng phút giây quên đối mặt quân thù
Đừng hờ hững với đời như bọt bể
Sắc diệp lục um tùm đang nói thế
Sắc trời xanh day dứt chẳng vô tình
Trời thì xanh như rút ruột mà xanh
Cây thì biếc như vặn mình mà biếc
Mặt trời tỏa như trái tim nồng nhiệt
Trong cái chiều nhân nghĩa đến sâu xa.
Một tên NGƯỜI ai gọi cứ ngân nga...
(Trích Những mảnh ghép của huyền thoại, Nguyễn Thanh Tâm tuyển chọn - giới thiệu 141 tác giả thơ Việt Nam đương đại, NXB Văn học, 2024, tr.504)
Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của đoạn trích.
Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của đoạn trích.
Dựa vào đặc trưng thể loại, quan sát số tiếng trong mỗi dòng thơ
- Thể thơ: 8 chữ
- Dấu hiệu: mỗi dòng thơ đều có 8 chữ/ 8 tiếng
Giải thích:
Câu “Dường như là chưa có buổi chiều nào” có 8 tiếng, các dòng khác cũng tương tự: đặc trưng thơ 8 chữ
- Thơ tám chữ là thể thơ trong đó mỗi dòng thơ có tám chữ (tiếng), thường được sử dụng để diễn đạt tình cảm, miêu tả cảnh vật, hoặc kể chuyện, mang tính nhạc và dễ nhớ.
- Đặc điểm thơ tám chữ:
+ Mỗi dòng thơ có 8 chữ.
+ Không giới hạn số câu trong một bài thơ.
+ Thường gieo vần chân (vần ở cuối câu), nhưng cũng có thể gieo vần ở các vị trí khác trong câu.
+ Nhịp điệu có thể thay đổi, đa dạng, nhưng thường có nhịp 3/3/2, hoặc 4/4
Một số link tham khảo:
Khi "ở giữa cây và nền trời", nhân vật trữ tình đã lắng nghe được những lời nhắn nhủ của thiên nhiên. Em hãy ghi lại những câu thơ mang lời nhắn nhủ ấy.
Khi "ở giữa cây và nền trời", nhân vật trữ tình đã lắng nghe được những lời nhắn nhủ của thiên nhiên. Em hãy ghi lại những câu thơ mang lời nhắn nhủ ấy.
Đọc kĩ khổ thơ thứ 3 (đoạn có nội dung nhắn nhủ), chú ý các câu mang tính khuyên nhủ (thường có từ “đừng”).
Khi “ở giữa cây và nền trời", nhân vật trữ tình đã lắng nghe được những lời nhắn nhủ của thiên nhiên là:
Đừng phút giây quên đối mặt quân thù
Đừng hờ hững với đời như bọt bể
Giải thích:
Hai câu “Đừng phút giây quên đối mặt quân thù / Đừng hờ hững với đời như bọt bể” chứa từ “đừng” thể hiện lời nhắc nhở trực tiếp
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Trình bày hiệu quả của biện pháp tu từ trong những dòng thơ sau:
Trời thì xanh như rút ruột mà xanh
Cây thì biếc như vặn mình mà biếc
Trình bày hiệu quả của biện pháp tu từ trong những dòng thơ sau:
Trời thì xanh như rút ruột mà xanh
Cây thì biếc như vặn mình mà biếc
Xác định từ khóa nhận diện biện pháp tu từ: “như” (so sánh), hành động của con người gán cho sự vật (nhân hoá), nêu tác dụng
- Nhân hóa: “Trời rút ruột, cây vặn mình”
- Hiệu quả:
+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho lời thơ; làm cho hình ảnh thiên nhiên trở nên gần gũi, sống động, có hồn.
+ Nhấn mạnh bầu trời, cây xanh và thiên nhiên đã hoá thành những con người thực sự đang dâng hiến sức lực làm đẹp cho đời và con người.
- So sánh: như rút ruột mà xanh, như vặn mình mà biếc.
- Tác dụng: làm cho màu xanh của trời và lá cây hiện lên rất xanh như thể đã cố gắng hết mức. Hình ảnh thơ làm cho thiên nhiên trở nên sinh động, giàu tính biểu cảm hơn
Giải thích:
“Trời rút ruột”, “cây vặn mình” là nhân hoá, làm thiên nhiên có hồn.
“Như rút ruột mà xanh”, “như vặn mình mà biếc” là so sánh, nhấn mạnh màu xanh mãnh liệt, đầy dâng hiến, tăng sức gợi hình và cảm xúc.
- Nhân hoá là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
Một số link tham khảo:
Hình ảnh cây trong hai dòng thơ sau mang những nét nghĩa tượng trưng nào?
Cây cứ đứng với nền trời khao khát
Nâng chiếc mầm trên tận đỉnh cây cao
Hình ảnh cây trong hai dòng thơ sau mang những nét nghĩa tượng trưng nào?
Cây cứ đứng với nền trời khao khát
Nâng chiếc mầm trên tận đỉnh cây cao
Dựa vào ngữ cảnh 2 câu thơ đầu (khổ 1), phân tích hành động “đứng”, “nâng mầm”, liên hệ ý nghĩa ẩn dụ.
Những nét nghĩa tượng trưng của hình ảnh cây trong hai dòng thơ Cây cứ đứng với nền trời khao khát/Nâng chiếc mầm trên tận đỉnh cây cao:
- Sự nỗ lực, bền bỉ vươn tới ước mơ, hoài bão lớn lao.
- Khát khao dâng hiến những giá trị tốt đẹp cho đời.
- Sự tin tưởng, nâng đỡ của thế hệ đi trước với thế hệ đi sau.
Giải thích:
Hình ảnh “cây” không chỉ là cây thật mà tượng trưng cho con người: luôn vươn lên (đứng với trời), nuôi dưỡng tương lai (nâng mầm). Từ đó gợi ý nghĩa về sự nỗ lực, khát vọng và tinh thần dâng hiến.
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Sự thức nhận của nhân vật trữ tình: Sau chiều nay ta phải tốt lên nhiều/Thiên nhiên ở với mình cao cả quá gợi anh/chị suy nghĩ gì về ý nghĩa của thiên nhiên với con người?
Sự thức nhận của nhân vật trữ tình: Sau chiều nay ta phải tốt lên nhiều/Thiên nhiên ở với mình cao cả quá gợi anh/chị suy nghĩ gì về ý nghĩa của thiên nhiên với con người?
Từ 2 câu thơ nêu sự “thức nhận”, khái quát thành nhận xét, mở rộng suy nghĩ về vai trò của thiên nhiên với con người. Gợi ý:
- Sau chiều nay ta phải tốt lên nhiều/Thiên nhiên ở với mình cao cả quá là sự thức nhận sâu sắc của nhân vật trữ tình về lẽ sống đúng đắn, tốt đẹp; về ý nghĩa cao cả của thiên nhiên.
- Suy nghĩ về ý nghĩa của thiên nhiên với con người:
+ Thiên nhiên thức tỉnh con người bài học cao đẹp về lẽ sống; hướng con người đến chân – thiện – mĩ.
+ Thiên nhiên lặng lẽ hiến dâng những giá trị tốt đẹp cho đời; luôn bao dung, che chở con người.
Đoạn thơ thể hiện sự thức nhận sâu sắc của nhân vật trữ tình: sau chiều hôm ấy, nhân vật nhận ra mình cần phải sống tốt hơn, hòa hợp và trân trọng thiên nhiên. Thiên nhiên với vẻ đẹp cao cả, xanh tươi và tràn đầy sức sống, không chỉ làm đẹp đời sống con người mà còn gửi gắm những bài học về lẽ sống đúng đắn, hướng con người đến chân – thiện – mỹ. Nó lặng lẽ hiến dâng giá trị tốt đẹp, bao dung và che chở con người, đồng thời thức tỉnh họ nhận ra trách nhiệm với bản thân và cuộc đời. Thiên nhiên vì thế trở thành nguồn cảm hứng và là thầy dạy về tình yêu, nhân nghĩa và sự sống.
Giải thích:
Nhân vật trữ tình nhận ra thiên nhiên “cao cả” nên tự nhắc mình sống tốt hơn. Điều đó cho thấy thiên nhiên không chỉ đẹp mà còn giáo dục con người về lẽ sống, hướng tới điều tốt đẹp và nuôi dưỡng tâm hồn.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Danh sách bình luận