Đề bài

Mẹ ơi, có thể trong cuộc chiến đấu này

Con sẽ ngã xuống

Ngã xuống bình thường

Như bao đồng đội của con

Để mái nhà gianh mẹ được yên ả

Dưới sắc nắng vàng

 

Và, có thể là, sáng mai bừng mắt ra

Mẹ sẽ nhận về tay mình một tờ giấy

Như nhiều bà mẹ ở làng

Tờ giấy mỏng manh

Nhưng lại nặng hơn ngàn tấn bom

Trút xuống tuổi già của mẹ

Cho dù thế, mẹ cũng đừng khóc nhé

Con không chết đâu

 

Xin mẹ cứ đọc Kiều

Cho căn nhà trở lại yên tĩnh

Dưới bóng cây bảng lảng hoàng hôn

Xin mẹ cứ ngồi tựa cửa chờ con

Như những ngày xưa

(Trích Mẹ -Trần Đăng Khoa, Bên cửa sổ máy bay, Nxb. Tác phẩm mới, năm 1985)

Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản trên. 

Câu 2. Tác giả đã đặt ra những giả thiết gì đối với người mẹ? 

Câu 3. Theo anh/chị, những lời nhắn nhủ của người con đối với mẹ: mẹ cũng đừng khóc nhé, Xin mẹ cứ đọc Kiều, Xin mẹ cứ ngồi tựa cửa chờ con có ý nghĩa gì? 

Câu 4. Chỉ ra và nêu tác dụng của một biện pháp nghệ thuật trong những dòng thơ sau:

Và, có thể là, sáng mai bừng mắt ra

Mẹ sẽ nhận về tay mình một tờ giấy

Như nhiều bà mẹ ở làng

Tờ giấy mỏng manh

Nhưng lại nặng hơn ngàn tấn bom

Trút xuống tuổi già của mẹ

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung văn bản kết hợp với kiến thức đặc trưng thể loại 

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Câu 1: 

Thể thơ của văn bản là thơ tự do.

Câu 2:

Tác giả đặt ra những giả thiết đối với người mẹ:

- Con có thể ngã xuống trong cuộc chiến đấu.

- Mẹ có thể nhận được một tờ giấy báo tử như nhiều bà mẹ khác ở làng.

Câu 3: 

Những lời nhắn nhủ của người con có ý nghĩa:

- "Mẹ đừng khóc": An ủi mẹ, mong mẹ bình tĩnh, chấp nhận hi sinh của con như một sự hy sinh vì lý tưởng.

- "Xin mẹ cứ đọc Kiều": Gợi sự bình yên, thanh thản, giữ nếp sinh hoạt như xưa để mẹ không đau đớn.

- "Xin mẹ cứ ngồi tựa cửa chờ con": Khẳng định con vẫn sống trong ký ức, tình yêu của mẹ, như lời hứa hẹn về sự trở về dù chỉ trong tâm tưởng.

Câu 4:

- Phép tu từ tương phản (đối lập): 

- Tác dụng: 

+ Tạo sự tương phản giữa hình thức nhẹ nhàng (mỏng manh) và sức nặng tinh thần khủng khiếp (nặng hơn ngàn tấn bom).

+ Nhấn mạnh nỗi đau tột cùng của người mẹ khi nhận tin con hi sinh, đồng thời phản ánh sự tàn khốc của chiến tranh.