Đọc đoạn trích dưới đây:
CON SÁO CỦA HOÀN
Đã từ lâu, Hoàn ao ước có một con chim sáo. Một con sáo chân chì, mỏ vàng, lông đen nhánh. Em sẽ bắt châu chấu, mua chuối chín cho sáo ăn, dạy sáo hót tiếng người, sáo sẽ biết chào mỗi khi mẹ Hoàn đi làm về… Hoàn đã có sẵn chiếc lồng rất đẹp, vót toàn bằng cật tre, sẵn cả một chiếc chén gốm xinh xắn để đựng nước cho sáo uống. Hoàn mê sáo đến nỗi đêm ngủ em cũng mê thấy chú sáo của em đập cánh hót lảnh lót bên tai…
Bố đã hứa: chủ nhật tới sẽ đưa Hoàn lên nhà một người bán chim ở Nghi Tàm, mua cho em con sáo nào đẹp nhất mà em thích. […]
Nhà người bán chim ở cuối một cái ngõ sâu rợp mát. Hoàn như lạc vào một thế giới của chim. Vô số lồng chim treo dọc hiên, dưới bao cành cao cành thấp trong vườn. Mấy cái lồng bằng lưới kẽm to như mấy cái phòng con đặt dưới đất. Những chú hoàng yến lông vàng óng, bạch yến lông trắng muốt, cả một chú yến lửa đỏ rực, mắt, mỏ và chân cũng đỏ như lửa. Nghe đâu giống yến này ở mãi tận những hòn đảo ở bên kia Philippin xa xôi. Hoạ mi to nhỏ thi nhau hót, hàng trăm con chào mào, ri đá, sẻ đồng mới bẫy về kêu loạn xạ, lông tơ rụng bay lả tả, những đôi uyên ương hiền hậu mơ màng, chụm đầu vào nhau, lông ức óng ánh sắc cầu vồng. Rất nhiều vẹt đậu trên các xà gỗ, chân buộc những sợi xích sắt nhỏ xíu. Những con vẹt lộng lẫy kêu khàn khàn the thé, nửa như cãi cọ, nửa như càu nhàu nhiếc móc. Hoàn giật bắn người, có ai giật tóc em: một chú vẹt to, mỏ khoằm, gườm gườm nhìn vào mặt em bằng con mắt nghiêm khắc. […]
Ông chủ đưa em ra chái nhà. Chao ôi, ngỡ như mơ: bao nhiêu là chim sáo trong hàng chục cái lồng. Con nào cũng đẹp, con nào Hoàn cũng thích. Bố chỉ con này, Hoàn lại thấy một con khác hay hơn. Sau cùng ông chủ bắt cho Hoàn một chú sáo sậu còn non nhưng đẹp tuyệt. Bộ lông mượt mà đen nhấp nhánh, những chấm trắng nổi bật ở cổ, ở chân, đỏm dáng như thắt nơ và đi tất trắng. Cái mỏ vàng óng ánh, đôi mắt nhỏ trong veo, cái đầu ngẩng cao vừa kiêu hãnh vừa thơ dại. Ông bán chim bảo: con sáo này ông mới bẫy được hôm qua, trên ngọn đa cạnh hồ. Đúng là con sáo Hoàn ao ước! Ngực em đập mạnh, môi se lại, không nói được lời nào nữa. Em ôm chặt cái lồng có con sáo vào ngực.
Hai bố con chào ông bán chim ra về. Tới cửa, bỗng nghe tiếng chim kêu cuống quýt. Một con sáo từ cao lao xuống, sà quanh Hoàn và cái lồng, nó hót nấc lên, sợ hãi và giận dữ bay quanh người Hoàn.
- Gì thế?
- Con chim mẹ, nó thấy con nó bị mang đi. Không sao cả, cháu cứ về đi!
Hai bố con lên xe. Hoàn vui sướng ôm lồng sáo ngồi sau. Con sáo mẹ vẫn bay theo, chốc chốc lại liệng xuống sát đầu Hoàn. Con sáo trong lồng cũng nhận ra mẹ. Nó hối hả kêu rối rít, nhảy lên đập cánh loạn xạ. Cái lồng run lật đật dưới tay Hoàn. Em cúi xuống, dỗ dành chú sáo non:
- Sáo à! Đừng sợ! Đừng theo mẹ nữa! Sáo về với anh thích lắm! Sáo muốn gì cũng được. Đừng theo mẹ nữa mà!
Mặc những lời âu yếm của Hoàn, con sáo con vẫn nghển cổ kêu tìm mẹ. Hoàn lo âu nhìn lên: xe đạp đi nhanh, con sáo mẹ vẫn bay theo, có quãng đông người sáo mẹ bay lên, chuyển từ cây này sang cây khác, nhưng không lúc nào rời chiếc xe đạp có lồng sáo con.
Dỗ dành mãi không được, Hoàn im lặng bần thần. Con sáo con cố chui cánh ra khỏi lồng, cái đầu bé bỏng của nó đập mạnh vào những nan cứng, vài sợi lông rụng xuống vạt áo Hoàn.
Tới gần nhà, bố đỗ xe lại, hai bố con đi bộ vào ngõ. Dường như biết rằng sắp đến lúc phải xa hẳn con, sáo mẹ tuyệt vọng kêu lạc cả tiếng. Quên cả sợ, nó sà xuống đập phải chiếc xe đạp, lao xuống đất, cánh đập tung bụi cát. Sáo con vặn mình, cái mỏ vàng há ra run rẩy. Hoàn đứng im, đầu cúi xuống.
- Thế nào, ta vào nhà chứ! – Bố nhắc khẽ.
Hoàn cứ đứng lạng như thế mãi, rồi rụt rè nói:
- Bố ạ, hay là… hay là… ta thả con sáo ra…
- Con nói sao? – Bố ngạc nhiên. – Thả con sáo ra ư?
- Vâng. – Hoàn nói một cách khó nhọc. – Thả nó ra, kẻo tội bố ạ.
Im lặng một lát, em thở dài:
- Phải xa mẹ, nó chết mất…
Bố ngồi xuống, đặt hai tay vào má Hoàn, nâng mặt em lên, nhìn lâu vào mắt em, bố hỏi:
- Con đã nghĩ kĩ chưa?- Nghĩ kĩ rồi ạ.
- Thế thì con tự tay mở lồng cho sáo ra đi!
Hoàn cắn môi. Em nhìn lại con sáo yêu quý của em, rồi, như đã quyết, em quay mặt đi, đưa tay nhấc cái cửa lồng. Con sáo nhỏ lùi lại, ngơ ngác, rồi vội vã bay vút ra như một viên đạn. Con sáo mẹ lao đến, hai mẹ con bay chấp chới, quấn quýt rồi đậu lên một cành xoan cao. Sáo mẹ rối rít xỉa lông cho con, hai cái mỏ vàng lấp lánh dưới mặt trời.
Hoàn lặng lẽ nhìn lên. Em vẫn còn bàng hoàng, mắt nheo lại vì chói nắng.
Hai mẹ con con sáo đã chuyển lên ngọn bàng, bay về phía những rặng sấu cao. Hai chấm đen nhỏ khuất hẳn vào những vòm lá cây rực rỡ ánh sáng.
Như hiểu rằng không thể đứng mãi ở đây được, Hoàn bảo bố:
- Về thôi bố ạ.
Bố em cúi xuống, xách cái lồng chim rỗng không. Hai bố con đi vào nhà. Bàn tay to lớn của bố nắm chặt bàn tay bé nhỏ của Hoàn.
(Xuân Quỳnh, in trong Những truyện hay viết cho thiếu nhi, NXB Kim Đồng, 2019, tr.120-126)
Truyện “Con sáo của Hoàn” được kể theo ngôi thứ mấy?
Truyện “Con sáo của Hoàn” được kể theo ngôi thứ mấy?
Chú ý người kể chuyện có trực tiếp xưng “tôi” hay không; quan sát cách gọi tên nhân vật và cách kể lại sự việc trong truyện để xác định ngôi kể.
Ngôi kể: thứ ba
Giải thích:
Người kể chuyện không xuất hiện trực tiếp mà gọi tên nhân vật là “Hoàn”, “bố”, “ông chủ”… để kể lại câu chuyện.
Ngôi kể thứ ba: khi gọi các nhân vật bằng tên gọi của chúng, người kể tự giấu mình đi, người kể có thể kể linh hoạt tự do những gì diễn ra với nhân vật.
Link tham khảo: Ngôi kể và tác dụng của việc thay đổi ngôi kể
Chỉ ra thành phần biệt lập cảm thán có trong câu văn: Chao ôi, ngỡ như mơ: bao nhiêu là chim sáo trong hàng chục cái lồng.
Chỉ ra thành phần biệt lập cảm thán có trong câu văn: Chao ôi, ngỡ như mơ: bao nhiêu là chim sáo trong hàng chục cái lồng.
Xác định những từ ngữ dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của người nói nhưng không tham gia vào cấu trúc ngữ pháp của câu.
Thành phần biệt lập cảm thán: chao ôi
Giải thích:
“Chao ôi” bộc lộ cảm xúc ngạc nhiên, thích thú của nhân vật Hoàn khi nhìn thấy rất nhiều chim sáo đẹp.
- Câu cảm (cảm thán) là kiểu câu được dùng để bộc lộ cảm xúc của người nói hay người viết, thường có sự hiện diện của những từ ngữ cảm thán như: ôi, than ôi, hỡi ôi (ơi), chao ôi (ơi), trời ơi (ôi), thay, biết (xiết) bao, biết chừng nào,… Khi viết, người ta thường kết thúc câu cảm bằng dấu chấm than.
Link tham khảo: Cách nhận biết các kiểu câu phân loại theo mục đích nói
Xác định từ láy tượng hình trong câu văn sau:
Con sáo nhỏ lùi lại, ngơ ngác, rồi vội vã bay vút ra như một viên đạn.
Xác định từ láy tượng hình trong câu văn sau:
Con sáo nhỏ lùi lại, ngơ ngác, rồi vội vã bay vút ra như một viên đạn.
Tìm các từ láy trong câu văn; xác định những từ gợi tả dáng vẻ, trạng thái, hoạt động của sự vật để nhận diện từ láy tượng hình.
Từ láy tượng hình: ngơ ngác, vội vã.
Giải thích:
“Ngơ ngác” gợi dáng vẻ ngạc nhiên, lúng túng của con sáo khi cửa lồng được mở ra.
“Vội vã” diễn tả hành động nhanh chóng, cuống quýt của con sáo khi bay về với mẹ.
- Từ láy là cấu tạo đặc biệt của từ phức, được tạo thành bởi hai tiếng trở lên, trong đó phối hợp những tiếng có âm đầu hoặc vần hoặc cả âm đầu và vần.
- Trong tiếng Việt, từ láy có độ dài tối thiểu là hai tiếng, tối đa là bốn tiếng. Tuy nhiên, láy hai tiếng là loại từ láy tiêu biểu của tiếng Việt.
- Từ láy được chia thành 2 loại:
+ Từ láy toàn bộ: Là loại từ được láy giống nhau cả phần âm, vần, dấu câu.
+ Từ láy bộ phận: Là loại từ được láy giống phần âm hoặc phần vần, dấu câu có thể giống hoặc khác tuỳ vào cách người dùng muốn
- Tác dụng của từ láy được dùng để miêu tả nhấn mạnh vẻ đẹp của phong cảnh, hình dáng của sự vật hoặc diễn đạt cảm xúc, tâm trạng, trình trạng, âm thanh … của con người, của sự vật và hiện tượng trong cuộc sống. Từ đó, mang đến cho con người một cái nhìn đa chiều và sâu sắc đối với vấn đề được nói đến.
Link tham khảo:
Chỉ ra và phân tích tác dụng biện pháp tu từ trong câu văn sau:
Bộ lông mượt mà đen nhấp nhánh, những chấm trắng nổi bật ở cổ, ở chân, đỏm dáng như thắt nơ và đi tất trắng.
Chỉ ra và phân tích tác dụng biện pháp tu từ trong câu văn sau:
Bộ lông mượt mà đen nhấp nhánh, những chấm trắng nổi bật ở cổ, ở chân, đỏm dáng như thắt nơ và đi tất trắng.
Xác định dấu hiệu của biện pháp tu từ trong câu văn; phân tích giá trị biểu đạt và tác dụng của biện pháp đó đối với việc miêu tả sự vật.
- So sánh: những chấm trắng nổi bật ở cổ, ở chân, đỏm dáng như thắt nơ và đi tất trắng.
- Tác dụng: Làm nổi bật vẻ đẹp đặc biệt của bộ lông chú sáo sậu; qua đó thấy được sự thích thú, hài lòng của Hoàn khi nhìn thấy con chim; làm cho diễn đạt trở nên sinh động gợi hình, gợi cảm.
Giải thích:
Tác giả đã liên tưởng những chấm trắng trên mình sáo giống như “thắt nơ”, “đi tất trắng”, khiến chú chim trở nên đẹp đẽ và có hồn hơn.
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Một số link tham khảo:
Tại sao Hoàn quyết định thả con sáo nhỏ?
Tại sao Hoàn quyết định thả con sáo nhỏ?
Đọc kĩ các chi tiết miêu tả hành động, tâm trạng của Hoàn và hai mẹ con sáo để xác định nguyên nhân dẫn đến quyết định của nhân vật.
Nguyên nhân Hoàn quyết định thả con sáo: không nỡ nhìn thấy cảnh hai mẹ con sáo đau đớn chia lìa…
Giải thích:
Tình mẫu tử thiêng liêng của hai mẹ con sáo đã khiến Hoàn xúc động và nhận ra rằng giữ sáo lại bên mình sẽ làm chúng đau khổ.
Miêu tả là tái hiện sự vật, làm cho sự vật hiện lên sinh động với những chi tiết về hình dáng, kích thước, khối lượng, màu sắc, âm thanh... như nó vốn có trong cuộc sống để người đọc (người nghe) như được nhìn thấy, nghe thấy, ngửi thấy... đối tượng miêu tả một cách cụ thể, sinh động.
Qua câu chuyện, em thấy Hoàn là người như thế nào?
Qua câu chuyện, em thấy Hoàn là người như thế nào?
Dựa vào lời nói, hành động, suy nghĩ và quyết định của nhân vật trong truyện để nhận xét tính cách, phẩm chất của nhân vật.
Nhân vật Hoàn: là cậu bé có tâm hồn trong sáng, thánh thiện, nhân ái, yêu thương động vật
Giải thích:
Quyết định thả sáo cho thấy Hoàn biết cảm thông trước nỗi đau chia lìa và biết sống vị tha, giàu tình yêu thương.
- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…
- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.
- Tính cách nhân vật là những đặc điểm riêng tương đối ổn định của nhân vật, được bộc lộ qua mọi hành động, cách ứng xử, cảm xúc, suy nghĩ,… Tính cách nhân vật còn được thể hiện qua các mối quan hệ, qua lời kể và suy nghĩ của nhân vật khác.
Link tham khảo: Nhân vật và tính cách nhân vật trong truyện
Tác giả muốn gửi tới người đọc thông điệp gì qua truyện “Con sáo của Hoàn”?
Tác giả muốn gửi tới người đọc thông điệp gì qua truyện “Con sáo của Hoàn”?
Khái quát nội dung chính của truyện, chú ý diễn biến tâm lí và hành động cuối cùng của nhân vật Hoàn để rút ra thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm.
Hãy yêu thương loài vật, cho chúng cuộc sống tự do, đừng vì sở thích cá nhân mà giam cầm chúng; hãy biết sống nhân ái, yêu thương...
Giải thích:
Hành động thả sáo của Hoàn thể hiện sự chiến thắng của lòng nhân ái trước sở thích cá nhân, qua đó làm nổi bật giá trị của tình yêu thương.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Danh sách bình luận