Đọc văn bản sau và thực hiện yêu cầu:
Tôi là người khuyết tật. Từ ngày còn bé xíu, người ta đã chép miệng bảo tôi là con bé bất hạnh, đáng thương và tội nghiệp. Chính vì thế, trong tôi đã dần bắt đầu hình thành tính cách bi quan trước những khó khăn dù lớn hay nhỏ. Gặp bất cứ điều gì, tôi cũng đều thấy nó rắc rối và quá sức đối với một người không khỏe mạnh như mình.
Những lúc như vậy, bố thường kể cho tôi nghe mẩu chuyện “Chai nước giữa sa mạc”: Có hai chàng trai phải đi qua một sa mạc rộng lớn, trong tay mỗi người chỉ có một ít thức ăn và một chai nước. Đi đến giữa sa mạc, cả hai đều bắt đầu đói khát, và dĩ nhiên, chai nước của ai cũng chỉ còn có một ngụm nhỏ. Một người mệt mỏi nghĩ thầm: “Ôi chỉ còn có chừng này thôi à? Mình sẽ chết ngay thôi!”. Anh ta uống cạn chai nước và chỉ vài dặm sau, anh ta gục xuống. Còn người kia thì lại tự an ủi mình: “May quá, vẫn còn chừng ấy nước. Hi vọng mình sẽ sớm tìm thấy một hồ nước nhỏ và nhanh chóng vượt qua sa mạc này!”. Anh ta tiết kiệm từng giọt nước, động viên bản thân cho đến khi gặp được một bộ lạc, xin họ thêm vài chai nước nữa, rồi kết thúc hành trình của mình thành công.
Tôi thắc mắc hỏi bố kể chuyện này cho tôi nhằm ngụ ý gì, ông chỉ mỉm cười: “Trong từng trường hợp cụ thể, con sẽ có được những bài học riêng cho mình”.
Năm ấy, tôi vào lớp một mà chưa hề đi học trường mẫu giáo. Bạn bè, thầy cô, trường lớp hoàn toàn xa lạ đối với tôi. “Ê tụi bây, nhìn kìa, nhỏ kia bị què chân!”. Rồi những tiếng xì xào bàn tán, hỏi nhau bắt đầu ran lên: “Xe này tên gì vậy?”, “Sao phải ngồi xe này?”… Nhiều đứa tò mò lấy tay sờ từng bộ phận chiếc xe lăn của tôi. Tôi ngồi yên trên xe, sợ sệt không nói được một lời nào. Và cô giáo đã đến giải vây kịp thời, ngay khi mắt tôi bắt đầu hoe đỏ…
Về nhà, tôi đòi bố phải cõng tôi vào lớp, chứ nhất định không ngồi xe lăn nữa. Khi bố hỏi lý do, tôi òa khóc nức nở: “Các bạn nhìn con như người ngoài hành tinh. Con thật là dị thường!”. Bố cười hiền, nhẹ nhàng vuốt tóc tôi: “Con gái nhớ câu chuyện “Chai nước giữa sa mạc” không? Một người chết vì anh ta luôn nghĩ mình sẽ chết. Nếu con cứ nghĩ mình là người dị thường, khác lạ so với các bạn thì sẽ chẳng bao giờ con thấy được mình cũng là con người, cũng đi học, cũng sẽ biết đọc, biết viết. Đừng để những suy nghĩ tiêu cực nằm trong đầu mình, con sẽ thấy mình không hề bất hạnh! Hơn nữa, xe lăn là bạn thân của con mà, con nỡ để bạn ở nhà sao?”. Tôi hiểu ra, gật đầu với bố. Những ngày sau đó, tôi vẫn cùng xe lăn đến lớp. Tôi rụt rè chia sẻ với các bạn về tình trạng khuyết tật của đôi chân mình, về cấu tạo và công dụng của chiếc xe lăn. Trái với nỗi lo của tôi, nghe tôi kể, các bạn ai cũng thương, giúp đỡ tôi rất nhiều, và thường đẩy xe lăn đưa tôi ra ngồi dưới gốc bàng xanh trong mỗi giờ ra chơi…
Năm tôi học lớp 7, được lựa chọn để phẫu thuật chân trong một chương trình nhân đạo, nhưng tôi lại nằng nặc không muốn đi vì sợ phải xa bạn bè, thầy cô đã thân quen. Bố lại ân cần: “Anh chàng kia trong câu chuyện Chai nước giữa sa mạc sống được vì anh ta tin mình sẽ ổn, mọi điều rồi sẽ tốt đẹp. Con hãy suy nghĩ ca phẫu thuật lần này sẽ giúp con có thể đi được. Một năm nằm viện rồi con sẽ đi học lại và làm quen được thêm nhiều bạn bè mới”. Một lần nữa, tôi lại thấm thía những lời bố nói, và lần quyết định đó đã giúp tôi tìm lại những bước đi trên chính đôi chân mình…
Câu chuyện Chai nước giữa sa mạc, tôi được nghe bố kể từ hồi tôi còn bé xíu… và tôi vẫn áp dụng bài học ý nghĩa đó mỗi ngày.
(Chai nước giữa sa mạc, Thanh Hoa, ĐHSP TP.HCM Đăng trên báo Áo Trắng số 13, ra ngày 01/08/2013)
Xác định ngôi kể và tác dụng của ngôi kể đó trong văn bản trên?
Xác định ngôi kể và tác dụng của ngôi kể đó trong văn bản trên?
Chú ý đại từ xưng hô của người kể chuyện và cách kể lại sự việc trong văn bản để xác định ngôi kể; từ đó nêu tác dụng của ngôi kể đối với việc thể hiện nội dung và cảm xúc.
- Ngôi kể: Ngôi kể thứ nhất, người kể chuyện là nhân vật xưng “tôi”.
- Tác dụng: Ngôi kể thứ nhất khiến câu chuyện trở nên chân thực và giàu cảm xúc, vì nhân vật “tôi” chia sẻ trực tiếp cảm xúc, suy nghĩ của mình về những diễn biến trong câu chuyện. Điều này giúp người đọc dễ dàng hiểu và đồng cảm với nhân vật.
Giải thích:
Ngôi kể thứ nhất cho phép nhân vật “tôi” kể lại chính những trải nghiệm và hành trình vượt qua mặc cảm, khó khăn của bản thân, nhờ đó câu chuyện có sức thuyết phục hơn.
Ngôi kể thứ nhất, khi tự xưng “tôi”, người kể có thể trực tiếp kể ra những gì mình nghe, mình thấy, mình trải qua, có thể trực tiếp nói ra những cảm tưởng, ý nghĩ của mình.
Link tham khảo: Ngôi kể và tác dụng của việc thay đổi ngôi kể
Truyện có cốt truyện đa tuyến hay đơn tuyến? Vì sao?
Truyện có cốt truyện đa tuyến hay đơn tuyến? Vì sao?
Xác định các tuyến sự việc, các câu chuyện được triển khai trong văn bản và mối quan hệ giữa chúng để nhận xét kiểu cốt truyện.
Truyện có cốt truyện đa tuyến. Bởi vì trong câu chuyện có hai cốt truyện chính:
- Cốt truyện 1: Về cô gái khuyết tật và quá trình vượt qua khó khăn trong cuộc sống.
- Cốt truyện 2: Câu chuyện “Chai nước giữa sa mạc” mà người bố kể, giúp cô gái tìm thấy nghị lực sống.
Giải thích:
Hai tuyến truyện có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Câu chuyện “Chai nước giữa sa mạc” không tồn tại độc lập mà có vai trò định hướng suy nghĩ, thay đổi nhận thức và tiếp thêm nghị lực cho nhân vật “tôi”.
- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…
- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.
- Kết cấu truyện ngắn không chia thành nhiều tuyến nhân vật.
- Sử dụng chi tiết cô đúc và lối hành văn mang nhiều ẩn ý
- Có truyện ngắn khai thác cốt truyện kì lạ, lại có truyện ngắn viết về câu chuyện giản dị, đời thường; có truyện ngắn giàu tính triết lí, trào phúng, châm biếm, hài hước, lại có truyện ngắn rất giàu chất thơ…
Link tham khảo:
Em hiểu như thế nào về những câu văn sau: “Câu chuyện Chai nước giữa sa mạc, tôi được nghe bố kể từ hồi tôi còn bé xíu… và tôi vẫn áp dụng bài học ý nghĩa đó mỗi ngày.”
Em hiểu như thế nào về những câu văn sau: “Câu chuyện Chai nước giữa sa mạc, tôi được nghe bố kể từ hồi tôi còn bé xíu… và tôi vẫn áp dụng bài học ý nghĩa đó mỗi ngày.”
Phân tích ý nghĩa của hình ảnh, chi tiết và thông điệp được nhắc lại nhiều lần trong văn bản; liên hệ với sự thay đổi trong suy nghĩ, hành động của nhân vật.
Câu văn này thể hiện rằng bài học từ câu chuyện của người bố đã có ảnh hưởng sâu sắc đến nhân vật “tôi”, và nó tiếp tục là nguồn động viên, sự chỉ dẫn cho cô gái trong suốt cuộc đời. Cô áp dụng bài học về sự lạc quan và nghị lực mỗi ngày, vượt qua những khó khăn, thách thức trong cuộc sống.
Giải thích:
Từ việc mặc cảm vì khuyết tật đến việc tự tin hòa nhập với bạn bè và dũng cảm thực hiện ca phẫu thuật, nhân vật “tôi” đều chịu ảnh hưởng từ bài học mà người bố truyền dạy.
Thao tác lập luận phân tích là cách chia nhỏ đối tượng thành nhiều yếu tố bộ phận để đi sâu xem xét một cách toàn diện về nội dung, hình thức của đối tượng.
Link tham khảo: Các thao tác lập luận trong văn nghị luận
Xác định và nêu hiệu quả nghệ thuật của phép tu từ liệt kê trong câu văn: “Trái với nỗi lo của tôi, nghe tôi kể, các bạn ai cũng thương, giúp đỡ tôi rất nhiều, và thường đẩy xe lăn đưa tôi ra ngồi dưới gốc bàng xanh trong mỗi giờ ra chơi…”
Xác định và nêu hiệu quả nghệ thuật của phép tu từ liệt kê trong câu văn: “Trái với nỗi lo của tôi, nghe tôi kể, các bạn ai cũng thương, giúp đỡ tôi rất nhiều, và thường đẩy xe lăn đưa tôi ra ngồi dưới gốc bàng xanh trong mỗi giờ ra chơi…”
Xác định các từ ngữ, hình ảnh được sắp xếp nối tiếp nhau trong câu văn; phân tích tác dụng của cách diễn đạt đó trong việc biểu đạt nội dung và cảm xúc
- Phép tu từ liệt kê: “thương, giúp đỡ tôi rất nhiều, và thường đẩy xe lăn đưa tôi ra ngồi dưới gốc bàng xanh”.
- Tác dụng: Làm câu văn sinh động, cụ thể; thể hiện tình cảm chân thành và sự sẻ chia của bạn bè với nhân vật “tôi”.
Giải thích:
Những hành động được liệt kê liên tiếp không chỉ thể hiện sự giúp đỡ về vật chất mà còn là sự động viên tinh thần lớn lao đối với nhân vật “tôi”.
Là biện pháp tu từ mà người nói, người viết kể ra nhiều sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất, trạng thái,... trong cùng một câu, một đoạn để tạo nên ấn tượng mạnh, hiệu quả cao trong miêu tả, kể chuyện hoặc biểu lộ tình cảm, cảm xúc.
Link tham khảo: Biện pháp tu từ Liệt kê
Những bài học cuộc sống em rút ra qua đoạn trích đã cho.
Những bài học cuộc sống em rút ra qua đoạn trích đã cho.
Từ nội dung văn bản và sự thay đổi của nhân vật, khái quát các bài học ý nghĩa mà tác giả muốn gửi gắm; liên hệ với thực tế cuộc sống.
Gợi ý:
- Lạc quan giúp ta vượt qua khó khăn, thử thách trong cuộc sống.
- Biết ơn sự chăm sóc của gia đình, bạn bè, thầy cô.
- Giữ thái độ tích cực, nhìn nhận mọi việc theo hướng tốt đẹp.
- Yêu thương, chia sẻ với người có hoàn cảnh khó khăn.
- Lên án sự thờ ơ, vô cảm trước nỗi đau của người khác.
- Tin vào điều tốt đẹp để hướng đến tương lai hạnh phúc.
Giải thích:
Nhờ lời dạy của bố và sự quan tâm của mọi người xung quanh, nhân vật “tôi” đã vượt qua mặc cảm, mạnh mẽ hơn và tìm lại niềm tin trong cuộc sống.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Danh sách bình luận