Đọc văn bản sau
HẠNH PHÚC
Lược một đoạn: “Tôi” vốn không ưa cái tên Giao Hạ của mình, điều duy nhất an ủi “tôi” là không ai có trùng tên gọi ấy. Bỗng đâu Nguyên Hạ chuyển tới học chung lớp, “tôi” bị chia sẻ sự đặc biệt, “tôi” tưởng mình sẽ ghét bỏ người bạn mới vì điều đó.
Nhưng bây giờ, cứ nhìn Nguyên Hạ là tôi chẳng thể nào ghét nổi. Tự nhiên tôi thích chơi với nó. Khi nghe tôi nói vậy, nó tròn mắt ra nhìn rồi nhoẻn cười. Nó chả giống tôi lấy một chút, ngoài cái tên (mà cái tên cũng chỉ gần giống). Tóc nó dài, thẳng, hơi hoe vàng, mỏng dính, ép sát vào lưng như một dòng chảy nhỏ, lờ lững và buồn xa xăm. Nó trầm tư, đôi lúc còn thở dài. Bạn bè cùng lớp vẫn bảo tôi với nó là “qui luật bù trừ”. Nó có thể ngồi hàng giờ để nghe tôi “thuyết trình” về bất cứ cái gì mà tôi “nổi hứng”. Có hôm, nó làm tôi phát cáu về kiểu trầm tư “bà cụ non” đó. Tôi nhìn vào mắt nó rồi lắc đầu (như ba tôi vẫn làm). “Mày buồn quá. Tóc mày càng buồn. Mày phải cắt tóc đi mới được. Nhất định phải cắt. Tao khó chịu...”. Đáp lại cái giọng hậm hực của tôi, nó hỏi như là không: “Thế à?”.
Lược một đoạn: Thế rồi “tôi” rủ Nguyên Hạ tới nhà mình chơi và tự tay cắt mái tóc dài cho bạn. Nguyên Hạ xinh xắn hơn trong mái tóc ngắn nhưng nỗi buồn dường như chẳng vơi đi khiến “tôi” thấy như mình đã sai.
Nó bất chợt nhìn lên, lúc lắc mái tóc, cười thật ngộ nghĩnh rồi hỏi tôi:
- Hạ này, cậu có biết hạnh phúc là gì không?
Tôi đứng như chôn chân, tròn mắt nhìn. Tôi sửng sốt thật sự khi nghe nó hỏi. Hạnh phúc là gì ư? Tôi đã bao giờ tự hỏi như vậy chưa? Hạnh phúc của tôi là cả gia đình, là bạn bè. Còn hạnh phúc của nó? Giọng nó bỗng trầm xuống:
- Ngày mai Hạ tới nhà mình nhé. Mai là ngày giỗ mẹ mình.
Tôi nắm chặt lấy cái lược, cố tìm một câu gì để an ủi nó mà không được. Cổ tôi nghẹn lại. Bóng nó khuất dần sau những cây phi lao gầy gộc, mong manh.
Ba của Hạ là một người có khuôn mặt khắc khổ. Ông yêu Hạ bằng tình yêu của cả cha và mẹ. Những bức tranh của ông bao giờ cũng chìm trong cảm giác cô đơn, trơ trọi mất hút giữa cái mênh mang của đất trời. Tôi chỉ thấy mắt ông ánh lên một chút khi thấy Hạ cười.
- Cháu ạ, Hạ nó kể về cháu nhiều lắm đấy. Bác rất cám ơn về những gì cháu làm cho Hạ.
Ông mỉm cười khi nói với tôi. Những nếp nhăn cứ hằn lên quanh đôi mắt. Ông nhìn chúng tôi nồng ấm, yêu thương.
Buổi trưa, chúng tôi lên đồi. Mộ của mẹ Hạ nằm dưới những cây thông cao, hướng ra biển. Tôi và Hạ ngồi cạnh nhau. Những cơn gió mang theo cả vị mặn, mùi của biển thổi vào làm bay bay hai mái tóc ngắn. “Hạ ạ, khi mẹ mất đi, mình cảm thấy niềm vui, hạnh phúc của ba con mình đã đi theo mẹ. Ba mình cũng vậy. Tất cả đều chìm trong nỗi buồn mà mình có lúc tưởng là mãi mãi. Mình biết, bạn đã cố gắng kéo mình ra khỏi nỗi buồn ấy. Nhưng khi đó thì mình không đủ sức. Bây giờ mình đã hiểu rằng hạnh phúc vẫn ở quanh mình. Ba yêu thương mình lắm và có lẽ mẹ cũng sẽ buồn lắm nếu biết được là vì mình mà ba mình khổ. Mình sẽ không để ba phải sống mãi trong nỗi buồn ấy. Còn bạn nữa, bạn cũng rất tốt với mình cơ mà. Mình sẽ hạnh phúc khi mình mang lại hạnh phúc cho mọi người. Phải vậy không?”.
Gió thổi làm cho lá thông ngả vào nhau, tấu lên một bản nhạc nhẹ nhàng như tiếng ai gọi từ xa vọng về. Những chiếc lá khe khẽ trở mình. Có một chiếc lá theo cơn gió liệng qua. Tôi và Hạ cùng giơ tay bắt lấy, chiếc lá có màu đỏ thắm lạ kỳ. Hạ giơ nó lên, soi dưới một tia nắng. Sắc đỏ ấy bỗng bắt vào, ánh lên trong mắt Hạ một màu như màu của hạnh phúc...
(Trích “Truyện ngắn trẻ 1997”, Lê Thu Mai, NXB Thanh Hoá, tr. 99-103)
Đề tài của câu chuyện là gì?
Đề tài của câu chuyện là gì?
Đọc toàn bộ văn bản, xác định nội dung trung tâm mà truyện hướng tới; chú ý mối quan hệ giữa các nhân vật và thông điệp được thể hiện xuyên suốt tác phẩm.
Đề tài: tình bạn trong sáng và hành trình nhận ra ý nghĩa đích thực của hạnh phúc sau những mất mát, đau thương trong cuộc sống.
Giải thích:
Truyện xoay quanh tình bạn giữa “tôi” và Nguyên Hạ. Qua sự đồng hành, sẻ chia của bạn bè và tình yêu thương của người cha, Nguyên Hạ dần vượt qua nỗi buồn mất mẹ để hiểu rằng hạnh phúc vẫn luôn tồn tại quanh mình
- Đề tài là lĩnh vực đời sống được nhà văn nhận thức, lựa chọn, khái quát, bình giá và thể hiện trong văn bản. Việc lựa chọn đề tài bước đầu bộc lộ khuynh hướng và ý đồ sáng tác của tác giả.
- Một số ví dụ về đề tài:
+ Đề tài của truyện ngắn Lão Hạc (Nam Cao) là người nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám.
+ Đề tài của Truyện Kiều (Nguyễn Du) là cuộc đời và số phận bất hạnh của người phụ nữ trong bối cảnh xã hội phong kiến thối nát.
- Cách xác định đề tài: Căn cứ vào nội dung văn bản để xác định văn bản đang đề cập tới khía cạnh, vấn đề nào của đời sống.
Xác định ngôi kể trong truyện ngắn "Hạnh phúc” và cho biết dấu hiệu để xác định ngôi kế ấy.
Xác định ngôi kể trong truyện ngắn "Hạnh phúc” và cho biết dấu hiệu để xác định ngôi kế ấy.
Quan sát lời kể của người kể chuyện; chú ý đại từ xưng hô và phạm vi những điều người kể biết, cảm nhận.
- Ngôi kể: ngôi thứ nhất
- Dấu hiệu nhận biết: Người kể xưng “tôi”, kể lại những sự việc gắn với trải nghiệm, cảm xúc và suy nghĩ cá nhân của mình.
Giải thích:
Trong văn bản, nhân vật “tôi” tham gia trực tiếp vào các sự việc như chơi với Nguyên Hạ, cắt tóc cho bạn, suy nghĩ về hạnh phúc… Vì vậy truyện được kể theo ngôi thứ nhất.
Ngôi kể thứ nhất, khi tự xưng “tôi”, người kể có thể trực tiếp kể ra những gì mình nghe, mình thấy, mình trải qua, có thể trực tiếp nói ra những cảm tưởng, ý nghĩ của mình.
Link tham khảo: Ngôi kể và tác dụng của việc thay đổi ngôi kể
Xác định lời đối thoại, độc thoại của nhân vật trong đoạn sau:
- Hạ này, cậu có biết hạnh phúc là gì không?
Tôi đứng như chôn chân, tròn mắt nhìn. Tôi sửng sốt thật sự khi nghe nó hỏi. Hạnh phúc là gì ư? Tôi đã bao giờ tự hỏi như vậy chưa? Hạnh phúc của tôi là cả gia đình, là bạn bè. Còn hạnh phúc của nó? Giọng nó bỗng trầm xuống
Xác định lời đối thoại, độc thoại của nhân vật trong đoạn sau:
- Hạ này, cậu có biết hạnh phúc là gì không?
Tôi đứng như chôn chân, tròn mắt nhìn. Tôi sửng sốt thật sự khi nghe nó hỏi. Hạnh phúc là gì ư? Tôi đã bao giờ tự hỏi như vậy chưa? Hạnh phúc của tôi là cả gia đình, là bạn bè. Còn hạnh phúc của nó? Giọng nó bỗng trầm xuống
Xác định lời nói trực tiếp giữa các nhân vật để tìm lời đối thoại. Tìm những câu thể hiện suy nghĩ, tâm trạng riêng bên trong nhân vật để xác định lời độc thoại nội tâm.
- Lời đối thoại: “Hạ này, cậu có biết hạnh phúc là gì không?” – là lời Nguyên Hạ nói với “tôi” (đối thoại).
- Lời độc thoại: “Tôi đứng như chôn chân... Còn hạnh phúc của nó?” – thể hiện suy nghĩ, cảm xúc riêng của nhân vật “tôi”.
Giải thích:
Câu nói của Nguyên Hạ hướng tới nhân vật “tôi” nên là lời đối thoại. Những câu hỏi và suy nghĩ của nhân vật “tôi” diễn ra trong tâm trí, không nói thành lời → là lời độc thoại nội tâm.
Từ tình cảm của “tôi” dành cho người bạn của mình, em nhận thấy nhân vật “tôi” là người như thế nào?
Từ tình cảm của “tôi” dành cho người bạn của mình, em nhận thấy nhân vật “tôi” là người như thế nào?
Dựa vào lời nói, hành động, suy nghĩ và cách cư xử của nhân vật “tôi” đối với Nguyên Hạ để nhận xét tính cách nhân vật.
Nhân vật “tôi” là người nhạy cảm, chân thành, quan tâm và luôn muốn chia sẻ, giúp đỡ bạn mình vượt qua nỗi buồn. Dù có lúc bối rối, “tôi” vẫn luôn ở bên, yêu thương bạn.
Giải thích:
“Tôi” không ghét Nguyên Hạ như từng nghĩ mà dần yêu quý bạn, quan tâm tới tâm trạng của bạn, rủ bạn về nhà chơi, cắt tóc cho bạn và luôn suy nghĩ cho cảm xúc của bạn. Điều đó cho thấy “tôi” là người sống tình cảm và biết yêu thương.
Thao tác lập luận phân tích là cách chia nhỏ đối tượng thành nhiều yếu tố bộ phận để đi sâu xem xét một cách toàn diện về nội dung, hình thức của đối tượng.
Link tham khảo: Các thao tác lập luận trong văn nghị luận
Vì sao nhân vật Nguyên Hạ lại có sự thay đổi về quan điểm hạnh phúc?
Vì sao nhân vật Nguyên Hạ lại có sự thay đổi về quan điểm hạnh phúc?
Phân tích hoàn cảnh của Nguyên Hạ trước và sau khi thay đổi; chú ý tác động của tình cảm gia đình và bạn bè đối với nhân vật.
Vì sau khi trải qua thời gian buồn đau mất mẹ, được sự yêu thương của cha và sự đồng hành của bạn bè, Nguyên Hạ nhận ra hạnh phúc không phải là điều đã mất đi mà là những yêu thương vẫn còn quanh mình.
Giải thích:
Ban đầu, Nguyên Hạ sống khép kín, buồn bã vì mất mẹ. Nhưng nhờ sự quan tâm của “tôi” và tình yêu thương của cha, Hạ dần vượt qua nỗi đau để hiểu rằng hạnh phúc không chỉ là điều đã mất mà còn là những yêu thương đang hiện hữu.
Thao tác lập luận phân tích là cách chia nhỏ đối tượng thành nhiều yếu tố bộ phận để đi sâu xem xét một cách toàn diện về nội dung, hình thức của đối tượng.
Link tham khảo: Các thao tác lập luận trong văn nghị luận
Em có đồng tình với quan điểm: “Mình sẽ hạnh phúc khi mình mang lại hạnh phúc cho mọi người.” không? Vì sao?
Em có đồng tình với quan điểm: “Mình sẽ hạnh phúc khi mình mang lại hạnh phúc cho mọi người.” không? Vì sao?
Nêu rõ quan điểm cá nhân; dùng lí lẽ và liên hệ thực tế để giải thích vì sao đồng tình hoặc không đồng tình với ý kiến.
Em đồng tình vì hạnh phúc không chỉ đến từ những gì ta nhận được, mà còn từ niềm vui, sự biết ơn khi ta mang đến niềm vui cho người khác.
Giải thích:
Trong truyện, nhân vật “tôi” đã giúp Nguyên Hạ vui vẻ và mở lòng hơn; còn Nguyên Hạ cũng muốn làm cha mình hạnh phúc. Chính sự yêu thương và quan tâm lẫn nhau đã giúp các nhân vật tìm thấy niềm vui sống.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Danh sách bình luận