Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
CHUYỆN CHA CON NGƯỜI MÙ
Vào một buổi chiều mùa xuân lạnh lẽo, một cậu con trai dắt người cha mù vào quán. Cậu con trai trạc mười tám, mười chín tuổi, quần áo đơn giản, lộ rõ vẻ nghèo túng, nhưng từ cậu lại toát lên nét trầm tĩnh của người có học.
Cậu con trai tiến đến trước mặt tôi nói to:
– Cho hai bát mì bò!
Tôi đang định viết hoá đơn thì cậu ta hướng về phía tôi, xua xua tay rồi chỉ tay vào bảng giá treo ở trên tường, nói nhỏ với tôi chỉ làm một bát mì có thịt bò, bát kia chỉ cần rắc chút hành là được.
Lúc đầu, tôi hơi hoảng, nhưng sau đó chợt hiểu ra ngay. Hoá ra, cậu ta gọi to hai bát mì thịt bò như vậy là cố tình để cho người cha nghe thấy. Thực ra thì tiền không đủ, nhưng lại không muốn cho cha biết.
Tôi cười với cậu ta, tỏ vẻ hiểu ý. Nhà bếp nhanh nhẹn bê lên ngay hai bát mì nóng hổi.
Cậu con trai chuyển bát mì bò đến trước mặt cha, ân cần chăm sóc:
– Cha, có mì rồi, cha ăn đi thôi, cha cẩn thận kẻo nóng đấy ạ!
Rồi cậu ta tự bưng bát mì nước về phía mình. Người cha không vội ăn ngay, ông cầm đũa dò dẫm đưa qua đưa lại trong bát. Mãi lâu sau, ông mới gắp trúng một miếng thịt, vội vàng bỏ miếng thịt vào bát của người con:
– Ăn đi con, con ăn nhiều thêm một chút, ăn no rồi học hành chăm chỉ, sắp thi tốt nghiệp rồi. Nếu mà thi đỗ đại học, sau này làm người có ích cho xã hội.
Người cha nói với giọng hiền từ. Đôi mắt tuy mờ đục vô hồn, nhưng trên khuôn mặt đầy nếp nhăn lại sáng lên nụ cười ấm áp.
(Trích “Câu chuyện cuộc sống”, nguồn Internet: trithucvn.net)
Đoạn trích trên thuộc thể loại nào?
Đoạn trích trên thuộc thể loại nào?
Nhìn vào hình thức văn bản: có cốt truyện, nhân vật (cha – con – người kể), diễn biến sự việc.
Thể loại: truyện ngắn
Giải thích:
Đoạn trích kể lại một tình huống cụ thể (hai cha con vào quán ăn), có mở đầu – diễn biến – kết thúc rõ ràng.
- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…
- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.
- Kết cấu truyện ngắn không chia thành nhiều tuyến nhân vật.
- Sử dụng chi tiết cô đúc và lối hành văn mang nhiều ẩn ý
- Có truyện ngắn khai thác cốt truyện kì lạ, lại có truyện ngắn viết về câu chuyện giản dị, đời thường; có truyện ngắn giàu tính triết lí, trào phúng, châm biếm, hài hước, lại có truyện ngắn rất giàu chất thơ…
Link tham khảo:
Hãy khái quát nội dung chính của đoạn trích trên?
Hãy khái quát nội dung chính của đoạn trích trên?
- Đọc văn bản, chú ý các chi tiết chính: “gọi mì, nhường thịt, lời nói của cha”
- Khái quát lại bằng 1–2 câu: nói “ai – làm gì – thể hiện điều gì”.
Nội dung chính: Đoạn trích kể lại câu chuyện cảm động về tình cảm cha con sâu sắc, sự hiếu thảo của người con và sự hy sinh thầm lặng, đầy yêu thương của người cha mù.
Giải thích:
Các chi tiết ở đoạn giữa và cuối (cậu con trai giả gọi 2 bát, người cha nhường thịt) đều hướng tới làm nổi bật tình cha con => nội dung chính là ca ngợi tình phụ tử và sự hy sinh của cả hai.
- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…
- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.
- Kết cấu truyện ngắn không chia thành nhiều tuyến nhân vật.
- Sử dụng chi tiết cô đúc và lối hành văn mang nhiều ẩn ý
- Có truyện ngắn khai thác cốt truyện kì lạ, lại có truyện ngắn viết về câu chuyện giản dị, đời thường; có truyện ngắn giàu tính triết lí, trào phúng, châm biếm, hài hước, lại có truyện ngắn rất giàu chất thơ…
Link tham khảo:
Em hiểu như thế nào về hành động và câu nói của người cha: “Loay hoay một lúc, ông mới gắp trúng được một miếng thịt, vội vàng bỏ miếng thịt sang bát mì của người con. “Ăn đi con, con ăn nhiều thêm một chút, ăn no rồi học hành chăm chỉ, sắp thi tốt nghiệp rồi…”
Em hiểu như thế nào về hành động và câu nói của người cha: “Loay hoay một lúc, ông mới gắp trúng được một miếng thịt, vội vàng bỏ miếng thịt sang bát mì của người con. “Ăn đi con, con ăn nhiều thêm một chút, ăn no rồi học hành chăm chỉ, sắp thi tốt nghiệp rồi…”
- Xác định chi tiết cần phân tích (nằm ở đoạn gần cuối: hành động gắp thịt + lời nói).
- Phân tích theo hướng: hành động => ý nghĩa => tình cảm thể hiện
Hành động gắp miếng thịt bỏ vào bát của con và câu nói của người cha thể hiện tình phụ tử thiêng liêng, cao đẹp. Dù mù lòa, nghèo khó, ông vẫn dành phần ngon cho con và đặt tất cả kỳ vọng vào con. Đó là sự hy sinh thầm lặng, là tình yêu thương vô điều kiện của người làm cha, luôn nghĩ cho con trước tiên.
Giải thích:
Dù mù và nghèo, người cha vẫn nhường phần ngon cho con => thể hiện sự hy sinh. Lời dặn dò học hành cho thấy ông đặt kỳ vọng và yêu thương con sâu sắc, luôn nghĩ cho con trước.
- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…
- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.
- Kết cấu truyện ngắn không chia thành nhiều tuyến nhân vật.
- Sử dụng chi tiết cô đúc và lối hành văn mang nhiều ẩn ý
- Có truyện ngắn khai thác cốt truyện kì lạ, lại có truyện ngắn viết về câu chuyện giản dị, đời thường; có truyện ngắn giàu tính triết lí, trào phúng, châm biếm, hài hước, lại có truyện ngắn rất giàu chất thơ…
Link tham khảo:
Qua đoạn trích trên, em rút ra bài học gì cho bản thân?
Qua đoạn trích trên, em rút ra bài học gì cho bản thân?
Từ nội dung văn bản, rút ra bài học chung (gia đình, tình cảm, cách sống).
Bài học rút ra:
– Trân trọng và biết ơn tình cảm gia đình, đặc biệt là tình cha mẹ.
– Cần sống hiếu thảo, yêu thương, chia sẻ với cha mẹ – những người đã hy sinh cả cuộc đời vì con cái.
– Sống tử tế, biết cảm thông và lan tỏa yêu thương đến những mảnh đời khó khăn quanh mình.
Giải thích:
Câu chuyện cho thấy cha mẹ luôn hy sinh thầm lặng nên ta cần biết ơn. Vì vậy bài học hướng đến sống hiếu thảo, yêu thương và biết sẻ chia với người thân và những người khó khăn.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Em cần làm gì để thể hiện tình cảm với cha mẹ?
Em cần làm gì để thể hiện tình cảm với cha mẹ?
- Liên hệ bản thân: “em cần làm gì”.
- Nêu hành động cụ thể: lời nói + việc làm + thái độ.
Để thể hiện tình cảm với cha mẹ, em sẽ nói lời yêu thương nhiều hơn, luôn quan tâm, lắng nghe và thấu hiểu những vất vả mà cha mẹ phải trải qua. Em cũng sẽ cố gắng giúp đỡ cha mẹ những việc nhỏ trong nhà, sống ngoan ngoãn, lễ phép và nỗ lực học tập thật tốt để cha mẹ yên lòng và tự hào về em.
Giải thích:
Từ tình cha con trong văn bản, học sinh cần thể hiện bằng hành động thực tế như quan tâm, giúp đỡ cha mẹ. Việc học tốt và sống ngoan cũng là cách thiết thực để đáp lại tình yêu thương đó.
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Link tham khảo: Thông điệp là gì?
Chủ đề của văn bản trên là gì?
Chủ đề của văn bản trên là gì?
Xác định vấn đề trung tâm được lặp lại trong toàn đoạn.
Chủ đề: Tình phụ tử
Giải thích:
Tất cả chi tiết đều xoay quanh tình cảm giữa cha và con (nhường phần ăn, lời dặn dò).
- Chủ đề là vấn đề chính hoặc ý tưởng trung tâm mà một tác phẩm văn học, nghệ thuật, hoặc bài viết muốn truyền tải đến người đọc hoặc người xem.
- Chủ đề thường phản ánh những suy nghĩ, cảm xúc, và quan điểm của tác giả về một vấn đề cụ thể trong cuộc sống hoặc xã hội.
- Để xác định chủ đề, thường phải trả lời câu hỏi: Vấn đề cơ bản mà tác phẩm nêu lên là gì? Cần phải hiểu rõ nội dung mới xác định đúng chủ đề của bài.
Link tham khảo: Chủ đề và cách xác định chủ đề
Nêu hiệu quả một biện pháp tu từ trong những câu văn sau: “Người cha nói với giọng hiền từ, đôi mắt tuy mờ đục vô hồn, nhưng trên khuôn mặt đầy nếp nhăn lại sáng lên nụ cười ấm áp”.
Nêu hiệu quả một biện pháp tu từ trong những câu văn sau: “Người cha nói với giọng hiền từ, đôi mắt tuy mờ đục vô hồn, nhưng trên khuôn mặt đầy nếp nhăn lại sáng lên nụ cười ấm áp”.
- Xác định biện pháp tu từ trong câu (nhìn các cụm liệt kê đặc điểm).
- Nêu tác dụng: về hình ảnh + cảm xúc + ý nghĩa.
- Biện pháp tu từ Liệt kê: “giọng hiền từ, đôi mắt tuy mờ đục vô hồn, khuôn mặt đầy nếp nhăn lại sáng lên nụ cười ấm áp”
- Tác dụng:
+ Làm câu văn có nhịp điệu, sinh động, hấp dẫn, gợi hình, gợi cảm.
+ Diễn tả đầy đủ những thái độ, biểu hiện của người cha với con khi động viên con học tập. Qua đó nhấn mạnh đến tình cảm của cha dành cho con.
+ Thể hiện thái độ của tác giả: ca ngợi, đề cao, trân trọng tình cảm cha con.
Giải thích:
Các chi tiết “giọng hiền từ, đôi mắt mờ đục, khuôn mặt nếp nhăn, nụ cười ấm áp” được liệt kê để khắc họa rõ hình ảnh người cha. Nhờ đó làm nổi bật vẻ ngoài khắc khổ nhưng tình yêu thương con thì ấm áp, sâu sắc.
Là biện pháp tu từ mà người nói, người viết kể ra nhiều sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất, trạng thái,... trong cùng một câu, một đoạn để tạo nên ấn tượng mạnh, hiệu quả cao trong miêu tả, kể chuyện hoặc biểu lộ tình cảm, cảm xúc.
Link tham khảo: Biện pháp tu từ Liệt kê
Danh sách bình luận