Đề bài

Đọc văn bản sau:

Tiếng người hay chỉ tiếng chiêm bao?

Có bao giờ bạn mơ thấy một âm thanh, chỉ một âm thanh thôi, không hình ảnh. Đó là khi bạn nghe mơ hồ bên tai như có ai đó đang gọi tên mình “A. ơi”, vừa như ngay bên cạnh vừa như xa xôi lắm. Mơhồ như là một giấc chiêm bao,

Đó là tiếng “ơi” mà lúc nhỏ tôi hay nghe lắm, có ngày nghe đến hàng chục lần. Có khi bà ngoại gọi “A. ơi về ăn cơm”, có khi nghe cậu bạn thân “A. đi câu cả”, có khi là đứa em trai thì thầm vào tai “A. ơi” khi muốn xin xỏ thứ gì. Nhưng cũng có khi là tiếng kêu “ ơi” của mẹ, gọi về phát cho mấy cái đũa bếp vào mông vì cái tội ham chơi.

Đã bao lâu rồi, tôi không được nghe tiếng “ơi” ấy!

Những buổi sớm mai của thời thơ ấu, tôi thường bị đánh thức khi trời còn tờ mờ sương, bởi tiếng nước chảy trong trẻo đổ từ gàu vào chiếc thùng thiếc vong từ ngoài giếng. Rồi những âm thanh đến gần hơn. Ngay dưới nhà bếp thôi. Tiếng nước sôi réo trong ấm, tiếng lửa nổ tanh tách. Tiếng phin cà phê va vào nhau lách cách. Và tôi trở mình trong chăn, mơ màng ngủ lại giữa chập chùng những tiếng rì rầm trò chuyện của ba mẹ. Chuyện lúa gạo, chuyện học hành, chuyện chiếc xe bò đang bị hỏng cái bánh xề, chuyện một người quen ở xa mới về... Thảng hoặc pha những tiếng cười rất nhẹ. Đó chính là âm thanh mà tôi yêu thích nhất. Tiếng trò chuyện rì rầm ấy, vào buổi ban mai. Cái âm thanh thủ thi, vừa xa vừa gần, tin cậy, và tràn đầy yêu thương. Nó khiến tôi thấy lòng hạnh phúc và bình yên vô hạn.

Âm thanh đó, đã bao lâu rồi tôi không còn nghe? Những khi nhớ nhà, tôi thường gắn chiếc headphone lên tai và lặng nghe những giọt âm vô cùng trong trẻo của ban nhạc Secret Garden. Thứ âm nhạc thần kì có thể mang cho tôi những hồi tưởng thanh bình êm ả. Nhưng nhiều lúc, âm nhạc dù du dương mấy vẫn không đủ cho tôi. Bởi tôi thèm một âm thanh khác. Âm thanh của tiếng nói con người, âm thanh của tiếng ai đó đang gọi tên tôi.

[...]

Có phải chúng ta đang ngày càng ít nói với nhau hơn. Chúng ta gặp nhau qua YM, tin nhắn, chúng ta đọc blog hay những câu status trên Facebook của nhau mỗi ngày, chúng ta những tưởng đã biết hết, hiểu hết về nhau mà không cần thốt lên lời. Có phải vậy chăng? Có phải ta cũng như loài cá heo có thể giao tiếp với nhau bằng sóng siêu âm. Tiếng nói con người dùng để làm gì nếu không phải để thổ lộ, để giãi bày, để xoa dịu. Nếu muốn được hiểu thì phải được lắng nghe, Nếu muốn được lắng nghe thì phải nói trước đã. Vậy thì còn ngần ngừ chi nữa, hãy nói với nhau đi. Nói với ba, với mẹ, với anh chị, với em, với bạn bè,... Đừng chat, đừng email, đừng post lên Facebook, hãy chạy đến gặp nhau, hay ít nhất, hãy nhấc điện thoại lên, thậm chí chi để gọi nhau một tiếng “...ơi” dịu dàng!

Một tiếng người thực sự ân cần, yêu thương, quan tâm, gần gũi,... Và chắc chắn, không phải là chiêm bao.

(Nếu biết trăm năm là hữu hạn, Phạm Lữ Ân, NXB Hội Nhà văn, 2017, tr. 129, 130,131)

Câu 1

Theo văn bản, những buổi sớm mai của thời thơ ấu, nhân vật “tôi” thường bị đánh thức bởi những âm thanh gì?

Phương pháp giải

Đọc kĩ văn bản

Dựa vào đặc trưng thể loại

Chú ý các chi tiết đặc sắc

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Theo văn bản, những buổi sớm mai của thời thơ ấu, nhân vật “tôi” thường bị đánh thức bởi những âm thanh:

- Tiếng nước chảy trong trẻo đổ từ gầu vào chiếc thùng thiếc vọng từ ngoài giếng.

- Tiếng nước sôi réo trong ấm, tiếng lửa nổ tanh tách.

- Tiếng phin cà phê va vào nhau lách cách.

- Tiếng rì rầm trò chuyện của ba mẹ.

---

Xem thêm các câu hỏi cùng đoạn

Câu 2

Xác định luận đề của văn bản.

Phương pháp giải

Đọc kĩ văn bản để xác định luận đề (vấn đề nghị luận) 

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Luận đề của văn bản là: Sự thiếu vắng và ý nghĩa của việc giao tiếp bằng tiếng nói con: người trong cuộc sống hôm nay.

---

Câu 3

Phân tích hiệu quả của biện pháp điệp cấu trúc được sử dụng trong đoạn văn sau: “Có phải chúng ta đang ngày càng ít nói với nhau hơn. Chúng ta gặp nhau qua YM, tin nhắn, chúng ta đọc blog hay những câu status trên Facebook của nhau mỗi ngày, chúng ta những tưởng đã biết hết, hiểu hết về nhau mà không cần thốt lên lời. Có phải vậy chăng? Có phải ta cũng như loài cá heo có thể giao tiếp với nhau bằng sóng siêu âm.”

Phương pháp giải

Vận dụng kiến thức về biện pháp tu từ điệp cấu trúc để phân tích tác dụng 

Lời giải của GV Loigiaihay.com

- Biện pháp điệp cấu trúc được sử dụng trong đoạn văn: “Có phải...”

- Tác dụng:

+ Làm cho đoạn văn có giọng điệu đối thoại, tranh luận, các câu văn được liên kết chặt chẽ.

+ Nhấn mạnh thực tế là con người đang ngày càng ít nói trực tiếp với nhau mà lựa chọn cách giao tiếp qua YM, tin nhắn... Và chúng ta tưởng như vậy là đã hiểu hết về nhau.

+ Thể hiện sự trăn trở, suy tư của người viết về thực trạng con người ít giao tiếp trực tiếp với nhau.

---

Câu 4

Nhận xét cách lập luận và ngôn ngữ biểu cảm trong văn bản.

Phương pháp giải

Vận dụng kiến thức về các phép lập luận trong văn bản nghị luận

Lời giải của GV Loigiaihay.com

- Cách lập luận và ngôn ngữ biểu cảm trong văn bản:

+ Văn bản được triển khai thành hai luận điểm: Niềm khao khát được nghe tiếng nói con người của nhân vật “tôi”; sự thiếu vắng và ý nghĩa của việc giao tiếp bằng tiếng nói con người. Văn bản có sự kết hợp giữa lí lẽ và dẫn chúng: sử dụng kết hợp các thao tác nghị luận phân tích, chứng minh, bình luận.....

+ Văn bản sử dụng các từ ngữ bộc lộ trực tiếp cảm xúc như: tôi thấy lòng hạnh phúc và bình yên; các tình thái từ: Có phải vậy chăng? Và chắc chắn, không phải là chiêm bao...

- Nhận xét: Cách lập luận của văn bản chặt chẽ. Hệ thống luận điểm rõ ràng. Lí lẽ thuyết phục kết hợp với dẫn chứng cụ thể, phù hợp. Sử dụng ngôn ngữ biểu cảm hiệu quả vừa làm sáng tỏ được luận đề của văn bản, vừa thể hiện được thái độ của tác giả.

---

Câu 5

 Trình bày suy nghĩ của anh/chị (khoảng 5-7 dòng) về nội dung đoạn văn sau: “Nếu muốn được hiểu thì phải được lắng nghe. Nếu muốn được lắng nghe thì phải nói trước đã. Vậy thì còn ngần ngừ chi nữa, hãy nói với nhau đi.”

Phương pháp giải

Gợi ý: 

- Nội dung đoạn văn: Nếu muốn được hiểu chúng ta cần phải lắng nghe người khác. Nếu muốn được lắng nghe, chúng ta cũng cần phải nói chuyện, phải bày tỏ quan điểm, thái độ. Do vậy, cần phải mạnh dạn nói chuyện (giao tiếp).

- Ý nghĩa

+ Giúp ta nhận thức được vai trò và mối quan hệ của việc lắng nghe và bày tỏ ý kiến của bản thân trong cuộc sống.

+ Từ đó có ý thức học cách lắng nghe và nói chuyện để thấu hiểu, yêu thương bản thân và những người xung quanh.

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Qua lời kêu gọi tha thiết “hãy nói với nhau đi”, tác giả đã chỉ ra chân lý giản dị mà sâu sắc về sự kết nối con người: “Nếu muốn được hiểu thì phải được lắng nghe. Nếu muốn được lắng nghe thì phải nói trước đã”. Câu nói nhấn mạnh mối quan hệ nhân quả biện chứng giữa “nói” và “nghe”, giữa chủ động mở lòng và mong muốn được thấu hiểu. Trong bất kỳ mối quan hệ nào, sự thấu hiểu không tự nhiên mà có; nó chỉ được xây đắp khi chúng ta dám cất lên tiếng nói chân thành để bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc của mình, đồng thời biết lắng nghe một cách tôn trọng và đồng cảm. Lời nhắn nhủ này có ý nghĩa như một hồi chuông cảnh tỉnh trong xã hội hiện đại, nơi con người dễ dàng chìm đắm trong những cuộc trò chuyện ảo mà lãng quên sự giao tiếp trực tiếp, thiết thực. Bởi vậy, mỗi người cần ý thức được rằng, việc mạnh dạn bày tỏ và chân thành lắng nghe chính là chìa khóa để gỡ bỏ những hiểu lầm, rút ngắn khoảng cách, từ đó xây dựng những mối quan hệ chân thật, ấm áp và tràn đầy yêu thương.

---