Đọc văn bản:
Phía sau lưng nhà Chi là một đồi hoa rất đẹp. Mẹ kể, ngày mẹ bé như Chi bây giờ, đồi hoa ấy rộng thênh thang, hương thơm ngan ngát đi cách xa gần cây số vẫn còn nghe. Mỗi dịp Tết đến xuân về, du khách, thương khách rộn rịp vào ra đồi hoa rất vui. Từng chuyến xe hoa nối nhau thành dải cầu vồng lung linh tuyệt đẹp vòng qua lưng đồi theo chân những chị, những cô hàng hoa ra phố. Giờ người ta chuộng hoa hồng Đà Lạt, hoa cúc Hà Nội ... , những loại hoa chân phương như ở đồi hoa sau lưng nhà dần bị quên. Hơn thế, ở phố, càng ngày tấc đất càng hóa tấc vàng, đất trồng hoa thu nhỏ dần, nhỏ dần. Vậy là bây giờ đồi hoa ấy bé tí teo, nằm lọt thỏm trong lòng phố.
Chính xác thì đồi hoa năm xưa chỉ còn là vườn hoa lọt thỏm giữa nhà cao nhà thấp. Còn có duy nhất một vườn hoa không hề suy suyển là vì có một người không hề biết đất là vàng. Ông cũng không biết cả làng hoa đã không trồng hoa như ngày xưa nữa. Mắt ông Ngọc bị mù. Hằng ngày ông vẫn lom khom trên khoảnh đất trồng hoa của mình để tưới nước. Kể cả nếu biết đất đã hóa thành vàng, với riêng ông Ngọc cũng chưa chắc vàng có thể quý hơn những đóa hoa.
Chi và đám bạn vẫn thường lang thang loanh quanh vườn hoa ông Ngọc. Ông Ngọc thật tài, ông không nhìn được nhưng chỉ cần gió thoảng qua ông cũng nói vanh vách trúng như thần rằng hôm nay hoa hồng nhung nở nhiều hay hồng bạch nở nhiều? Cúc hay thược dược nở nhiều ... Mỗi loài hoa có một hương thơm, như mang một mật ngữ khác nhau. Chỉ cần yêu hoa sẽ hiểu được. Khi Chi thắc mắc, ông Ngọc giải thích như thế, gương mặt ông rất tươi vui.
Đám trẻ yêu hoa quyết tâm “nghe” bằng được mật ngữ của hoa. Chúng đến hằng ngày theo chân ông Ngọc ra vườn giúp ông tưới nước. Và để học “nghe” mật ngữ hoa, chúng hít thật sâu từng hương hoa, học thuộc tên từng loài hoa trong vườn. Khi đã thuộc hết tên loài hoa, chúng ... nhắm mắt theo ông Ngọc để đoán hương hoa. Mỗi ngày thêm một chút kinh nghiệm, giờ thì Chi cũng đã có thể đoán trúng phóc hôm nay hoa nào nở ở góc vườn nào. Nhưng phải cần có quyền trợ giúp từ cô Gió. Không có gió vẫn đoán trúng tài tình như ông Ngọc thì cả đám không thể làm được.
Hoa ông Ngọc trồng thường ít bán cho khách lạ, hầu như chỉ bán cho khách quen. Có lẽ vì khách quen không ai nỡ lừa ông. Ông bán hoa theo bó. Một bó hoa cúc 5.000 đồng. Một bó hoa hồng 10.000 đồng ... Người ngay thương ông, chỉ hái mỗi bó tầm 5-10 bông, có khi bỏ vào cả 20.000 đồng không đòi tiền thối. Kẻ gian vội vã quơ cào cả vạt hoa không thương tiếc. Chỉ cốt sao càng nhiều hoa càng hời mà không nghĩ tới ông lão có đôi mắt mờ đứng xa xa với tâm hồn tủi buồn.
Những điều ấy có thể lọt qua mắt ông Ngọc nhưng không thể lọt qua mắt Chi và đám bạn. Mấy lần lang thang dạo quanh vườn hoa, cả đám đã rất bất bình và bàn nhau kế hoạch lên thời gian biểu trực vườn hoa.
- Thay vì cả đám lang thang vườn hoa tùy hứng như trước đây, giờ tụi mình chia lịch lên vườn hoa nhen? Có như vậy mình mới giúp ông Ngọc canh chừng vườn hoa được - Duy mập nói, giọng nghiêm trọng.
Cả đám đương nhiên đồng ý. Lịch chia ra dựa trên những buổi, ngày rảnh rỗi, được nghỉ học. Vườn ông Ngọc luôn luôn có một trợ lý nhí đắc lực bên cạnh ông. Trợ lý ấy luôn cười khì hỉnh mũi khi ông giới thiệu: "Cháu tôi đấy”. Trợ lý nhí thấy mình oai lắm khi la to: "Đủ rồi cô/ chú ơi” lúc có khách nào lỡ tay hái nhiều quá. Ông Ngọc đứng ở góc vườn, vẻ mặt tươi vui và khóe miệng rung rung cười mỉm.
Mẹ nói, đẹp nhất trong vườn ông Ngọc không phải là hoa hồng hay hoa huệ mà là những bông hoa hình trái tim. Bông hoa hình trái tim ấy còn có tên rất chi là ngộ nghĩnh: Duy mập, Chi toét, Thịnh còi ... Những bông hoa hình trái tim ấy vừa nở rất thắm tươi trong vườn xuân năm nay. Và vì thế, với mẹ, chẳng phải là hoa cúc Hà Nội, hoa hồng Đà Lạt đẹp nhất mà chính là những đóa hoa xuân ngời trong vườn hoa nhỏ tưởng như bị bỏ quên giữa lòng phố sá.
KHÔI NGUYÊN THẢO
Xác định và nêu tác dụng của ngôi kể được sử dụng trong tác phẩm truyện trên
Xác định và nêu tác dụng của ngôi kể được sử dụng trong tác phẩm truyện trên
Chú ý lời của người kể chuyện
- Ngôi kể: ngôi thứ ba
- Tác dụng: Giúp câu chuyện trở nên khách quan, chân thực. Cách kể này giúp người kể có thể kể chuyện một cách linh hoạt, tự do những gì diễn ra với nhân vật.
Em hãy ghi lại một câu văn dùng cách dẫn trực tiếp trong văn bản. Chuyển câu văn ấy sang cách dẫn gián tiếp.
Em hãy ghi lại một câu văn dùng cách dẫn trực tiếp trong văn bản. Chuyển câu văn ấy sang cách dẫn gián tiếp.
Vận dụng kiến thức về cách dẫn trực tiếp
Câu văn dùng cách dẫn trực tiếp: Thay vì cả đám lang thang vườn hoa tuy hứng như trước đây, giờ tụi mình chia lịch lên vườn hoa nhen? Có như vậy mình mới giúp ông Ngọc canh chừng vườn hoa được.
Chuyển: Duy mập đưa ý kiến rằng cả bọn cùng chia lịch lên vườn hoa thay vì lang thang tuỳ hứng như trước để giúp ông Ngọc canh chừng vườn hoa.
Những đứa trẻ trong tác phẩm trên hiện lên với những phẩm chất nào? Em có đồng tình với câu nói của người mẹ trong truyện: "Đẹp nhất trong vườn ông Ngọc không phải là hoa hồng hay hoa huệ mà là những bông hoa hình trái tim. Bông hoa hình trái tim ấy còn có tên rất chi là ngộ nghĩnh: Duy mập, Chi toét, Thịnh còi ... Những bông hoa hình trái tim ấy vừa nở rất thẩm tươi trong vườn xuân năm nay. "không? Vì sao?
Những đứa trẻ trong tác phẩm trên hiện lên với những phẩm chất nào? Em có đồng tình với câu nói của người mẹ trong truyện: "Đẹp nhất trong vườn ông Ngọc không phải là hoa hồng hay hoa huệ mà là những bông hoa hình trái tim. Bông hoa hình trái tim ấy còn có tên rất chi là ngộ nghĩnh: Duy mập, Chi toét, Thịnh còi ... Những bông hoa hình trái tim ấy vừa nở rất thẩm tươi trong vườn xuân năm nay. "không? Vì sao?
Nêu suy nghĩ của bản thân
- Phẩm chất của những đứa trẻ trong tác phẩm:
+ Sự hồn nhiên, trong sáng.
+ Lòng nhân ái, sự đồng cảm và sẻ chia.
+ Tình yêu thiên nhiên.
- Bày tỏ ý kiến đồng tinh với ý kiến của người mẹ trong truyện và lí giải
+ "Những bông hoa hình trái tim" là biểu tượng của tâm hồn đẹp: tấm lòng nhân hậu, của lòng tốt, sự quan tâm và tinh thần trách nhiệm đối với người khác.
+ Những đứa trẻ trong truyện là những đứa trẻ ngoan, hiểu chuyện, đáng yêu.
+ Cuộc sống sẽ tươi đẹp hơn, ý nghĩa hơn khi có những trái tim biết yêu thương, sẻ chia.
Qua nội dung của tác phẩm, em hãy rút ra một thông điệp, bài học ý nghĩa nhất cho bản thân
Qua nội dung của tác phẩm, em hãy rút ra một thông điệp, bài học ý nghĩa nhất cho bản thân
Từ nội dugn rút ra thông điệp phù hợp
Một vài thông điệp có thể được rút ra từ văn bản:
- Tinh thần giúp đỡ, sẻ chia với những người xung quanh.
- Trân trọng thiên nhiên.
- Trách nhiệm đối với cộng đồng.
Viết đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) nêu cảm nhận của em về hình ảnh những đức trẻ trong tác phẩm “Những bông hoa hình trái tim”
Viết đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) nêu cảm nhận của em về hình ảnh những đức trẻ trong tác phẩm “Những bông hoa hình trái tim”
* MĐ: Giới thiệu tác giả, tác phẩm, nhân vật và nêu khái quát ấn tượng chung về nhân vật: yêu thương, tử tế, nhân hậu ...
* TĐ: Bộc lộ cảm xúc/ấn tượng cá nhân về các nhân vật dựa vào những bằng chứng trong tác phẩm.
· Giới thiệu chung về nhân vật: những đứa trẻ nhỏ trong xóm với tên gọi ngộ nghĩnh: Duy mập, Chi toét, Thịnh còi ...
· Nêu cảm nhận về tính cách nhân vật:
+ Những đứa trẻ gắn bó với thiên nhiên, yêu thiên nhiên: Chúng yêu đồi hoa chân phương, quyết tâm "nghe” bằng được mật ngữ của hoa; ra vườn giúp ông tưới nước; hít thật sâu từng hương hoa, học thuộc tên từng loài hoa trong vườn; nhắm mắt theo ông Ngọc để đoán hương hoa ...
+ Những đứa trẻ hồn nhiên, ngây thơ, tinh nghịch: mối quan hệ thân thiết giữa chúng; chúng thường rủ nhau lang thang loanh quanh vườn hoa ông Ngọc, bàn nhau kế hoạch lên thời gian biểu trục vườn hoa.
+ Những đứa trẻ ấy có tình yêu thương, sự gắn bó đối với những người xung quanh: cử nhau để vườn ông Ngọc luôn luôn có một trợ lý nhí đắc lực.
Đánh giá nghệ thuật, khái quát tư tưởng chủ đề:
+ Ngôn ngữ truyện nhẹ nhàng, xây dựng hình ảnh giàu tính biểu cảm “Những bông hoa hình trái tim: biểu tượng cho tình yêu thương, lòng nhân ái và sự sẻ chia.
+ Qua hình ảnh những đứa trẻ, tác phẩm gửi gắm thông điệp sâu sắc về tình yêu thương và sự sẻ chia, tình người trong cuộc sống ...
* KĐ: Khái quát cảm xúc, suy nghĩ về nhân vật
Trong truyện “Những bông hoa hình trái tim”, tác giả đã khắc họa hình ảnh những đứa trẻ nhỏ trong xóm với những cái tên ngộ nghĩnh như Duy mập, Chi toét, Thịnh còi… khiến người đọc không khỏi xúc động và yêu mến. Các em là những tâm hồn trong sáng, gắn bó với thiên nhiên và say mê vẻ đẹp của hoa. Chúng yêu đồi hoa giản dị sau nhà, kiên trì học “nghe mật ngữ của hoa”, cùng ông Ngọc tưới nước, đoán hương hoa bằng cả trái tim. Ẩn trong sự hồn nhiên, ngây thơ và tinh nghịch ấy là tình yêu thương và lòng nhân hậu đáng quý: các em tự chia nhau lịch trực để giúp ông Ngọc – người trồng hoa mù – trông nom khu vườn. Hành động ấy nhỏ bé nhưng chứa chan nghĩa tình, thể hiện sự sẻ chia và nhân ái. Ngôn ngữ truyện nhẹ nhàng, hình ảnh “những bông hoa hình trái tim” trở thành biểu tượng đẹp cho tâm hồn trẻ thơ biết yêu thương. Qua đó, tác phẩm gửi gắm thông điệp sâu sắc: trong cuộc sống, tình người và lòng nhân hậu luôn là những đóa hoa làm cho đời thêm ấm áp và tươi sáng.
Các bài tập cùng chuyên đề
Bài 1 :
Bài thơ về tiểu đội xe không kính có bố cục gồm mấy phần?
-
A.
Gồm 3 phần
-
B.
Gồm 4 phần
-
C.
Gồm 5 phần
-
D.
Gồm 6 phần
Bài 2 :
“Em bé đánh que diêm thứ tư, em bé "nhìn thấy rõ ràng bà em đang mỉm cười với em". Khi em đánh tiếp những que diêm còn lại trong bao diêm, em thấy bà em to lớn và đẹp lão, bà em cầm lấy tay em, hai bà cháu vụt bay lên chầu Thượng đế"
(Cô bé bán diêm)
Ý nghĩa của mộng tưởng này là gì?
-
A.
Khao khát tình thương của bà trao cho.
-
B.
Muốn được trường sinh bất tử.
-
C.
Muốn thoát khỏi cảnh ngộ đen tối "chẳng còn đói rét, đau buồn nào đe doạ nào".
-
D.
Được gặp bà sống yên vui trong lòng bà.
Bài 3 :
Qua tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa, Nguyễn Minh Châu muốn gửi gắm bài học gì?
-
A.
Sức sống tiềm tàng của những con người vùng biển
-
B.
Cần nhìn nhận cuộc sống và con người một cách đa diện, nhiều chiều, phát hiện ra bản chất thật sau vẻ đẹp bên ngoài của hiện tượng
-
C.
Nhẫn nại, cam chịu như người đàn bà làng chài để giữ hạnh phúc gia đình
-
D.
Bài học về đấu tranh chống lại nạn bạo hành gia đình
Bài 4 :
Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu hỏi:
Thời gian chạy qua tóc mẹ
Một màu trắng đến nôn nao
Lưng mẹ cứ còng dần xuống
Cho con ngày một thêm cao
(Trích Trong lời mẹ hát – Trương Nam Hương)
Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lên
Còn những bí và bầu thì lớn xuống
Chúng mang dáng giọt mồ hôi mặn
Rỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi
(Trích Mẹ và quả - Nguyễn Khoa Điềm)
Bài 5 :
Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi:
Bác sống như trời đất của ta
Yêu từng ngọn cỏ, mỗi cành hoa
Tự do cho mỗi đời nô lệ
Sữa để em thơ, lụa tặng già
(Bác ơi, Tố Hữu)
Bài 6 :
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
Cho gươm mời đến Thúc lang
Mặt như chàm đổ mình đường dẽ run
Nàng rằng: "Nghĩa nặng nghìn non
Lâm Tri người cũ chàng còn nhớ không?
Sâm Thương chẳng vẹn chữ tòng
Tại ai há dám phụ lòng cố nhân?
Gấm trăm cuốn bạc nghìn cân
Tạ lòng dễ xứng báo ân gọi là
Vợ chàng quỉ quái tinh ma
Phen này kẻ cắp bà già gặp nhau
Kiến bò miệng chén chưa lâu
Mưu sâu cũng trả nghĩa sâu cho vừa"
(SGK Ngữ văn 9, tập một)
Bài 7 :
Kết cấu của bài thơ là gì?
Bài 8 :
Kết cấu của bài thơ được thể hiện ở những phương diện tổ chức nào trong tác phẩm?
Bài 9 :
Ngôn ngữ thơ có đặc điểm gì?
Bài 10 :
Vì sao bài thơ dễ dàng tác động trực tiếp đến cảm xúc của người đọc và khắc sâu trong tâm trí họ?
Bài 11 :
Điền vào chỗ trống trong câu sau:
Hình thức nghệ thuật của văn bản là cách …… mọi yếu tố (bố cục, kết cấu, ngôn ngữ, biên pháp tu từ, vần, nhịp…) nhằm tạo nên…… của tác phẩm
Bài 12 :
Trong khổ thơ sau, tác giả đã sử dụng những hình ảnh so sánh nào? Tác dụng của nó là gì?
Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng,
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá:
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo mạnh mẽ vượt trường giang.
Cánh buồm trương, to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió...
(Tế Hanh, Quê hương)
Bài 13 :
Xác định một vài biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong khổ thơ sau và nêu tác dụng của chúng:
Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khói trăm tàu,
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả,
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
- Sớm mai này, bà nhóm bếp lên chưa?...
(Bằng Việt, Bếp lửa)
Bài 14 :
Xác định cách gieo vần và ngắt nhịp của bài thơ Quê hương (Tế Hanh)
Bài 15 :
Vẽ sơ đồ bố cục của bài thơ Bếp lửa (Bằng Việt)
Bài 16 :
Chỉ ra một vài nét đặc sắc của kết cấu bài thơ Bếp lửa (Bằng Việt).
Bài 17 :
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:
NÓI VỚI CON
Y Phương
Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười
Người đồng mình yêu lắm con ơi
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng
Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.
Người đồng mình thương lắm con ơi
Cao đo nỗi buồn
Xa nuôi chí lớn
Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn
Sống trên đá không chê đá gập ghềnh
Sống trong thung không chê thung nghèo đói
Sống như sông như suối
Lên thác xuống ghềnh
Không lo cực nhọc
Người đồng mình thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con
Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương
Còn quê hương thì làm phong tục
Con ơi tuy thô sơ da thịt
Lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được
Nghe con.
Bài 18 :
So sánh sự khác nhau của cách trình bày vấn đề khách quan và cách trình bày vấn đề chủ quan trong văn bản nghị luận dựa vào bảng sau (làm vào vở):
|
Cách trình bày vấn đề khách quan |
Cách trình bày vấn đề chủ quan |
|
|
Đặc điểm |
… |
… |
|
Tác dụng |
… |
… |
|
Ví dụ |
… |
… |
Bài 19 :
Phân tích sự kết hợp giữa cách trình bày vấn đề khách quan và cách trình bày vấn đề chủ quan trong đoạn văn sau:
Chủ đề cách ứng xử với thiên nhiên được tô đậm hơn qua những chuyển biến trong nhận thức của nhân vật Hoài. Ban đầu, Hoài chưa hiểu quyết định trả tự do cho chim bống chanh đỏ, nên đã trách anh Hiến. Lời nói của anh đã thức tỉnh Hoài, đồng thời thức tỉnh chúng ta - những người đọc: “Nếu có đứa nào phá rối nhà mày thì mày tính sao... Vậy thì mày có muốn đóng vai thằng ăn cướp đối với gia đình con bồng chanh không?”. Những lời ấy khiến Hoài nhận ra giữa thiên nhiên và con người luôn có sự tương quan, chim bồng chanh cũng có mong muốn bảo vệ tổ ấm của nó, giống như con người. Vì thế, những điều ta không muốn xảy đến với mình, ta đừng gây ra cho tự nhiên và các loài vật. Từ đó, Hoài “thương đôi bồng chanh bây giờ đã tha con đến một cánh đồng nào, ở một đầm nước xa lạ, chúng lại cùng nhau xây tổ để tránh mưa tránh nắng...”. Tình thương ấy xuất phát từ lòng trắc ẩn và sự đồng cảm, dù muộn mằn. Vì hành động nhất thời của hai anh em, chim bồng chanh đã phải bỏ tổ để đi nơi khác. Chi tiết này nhắc nhở chúng ta cần cẩn trọng khi ứng xử với thiên nhiên, vì bất kì hành động vô tâm nào cũng có thể gây ra những tổn thương đối với muôn loài.
(Trích Bài văn phân tích, đánh giá truyện ngắn “Bồng chanh đỏ”, Ngữ văn 9, tập một, bộ sách Chân trời sáng tạo, NXB Giáo dục Việt Nam, 2024)
Bài 20 :
Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:
TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi
Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở thực tại. Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ. Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh.
Nguyễn Du viết:
Cỏ non xanh tận chân trời
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa.
nào phải để cho ta biết cảnh mùa xuân ra sao mà thôi, hai câu thơ làm chúng ta rung động với cái đẹp lạ lùng mà tác giả đã nhìn thấy trong cảnh vật, rung động với cảnh thiên nhiên mỗi mùa xuân lại như tái sinh, tươi trẻ mãi, và cảm thấy trong lòng ta có những sự sống tươi trẻ luôn tươi trẻ mãi, và cảm thấy trong lòng ta có những sự sống tươi trẻ luôn luôn tái sinh ấy. Tất cả những cảnh, những tình, những con người, những sự việc của một cuốn tiểu thuyết, nếu chỉ làm cho trí tò mò hiểu biết của ta thoả mãn thì đóng quyển sách lại cũng không còn gì. Nhưng chúng ta đọc các dòng cuối cùng rồi, chúng ta biết hết đầu đuôi câu chuyện rồi, chúng ta biết nàng Kiều mười lăm năm chìm nổi những gì, hay là An-na Ca-rê-nhi-na5 (Anna Karenina) đã chết thảm khốc ra sao, chúng ta không còn cần biết gì thêm, mà vẫn còn ngồi mãi trước trang sách chưa muốn gấp, đầu óc bâng khuâng nặng những suy nghĩ, trong lòng còn vương vất những vui buồn không bao giờ quên được nữa: chúng ta vừa nghe thấy lời gửi từ mấy trăm năm trước của Nguyễn Du hay Tôn-xtôi.
Lời gửi của nghệ thuật không những là một bài học luân lí hay một triết lí về đời người, hay những lời khuyên xử thế, hay một sự thực tâm lí, hoặc xã hội. [...] Chúng ta nhận của những nghệ sĩ vĩ đại ấy không những là mấy học thuyết luân lí, triết học, mà tất cả những say sưa, vui buồn, yêu ghét, mơ mộng, phần khích, và biết bao nhiêu tư tưởng của từng câu thơ, từng trang sách, bao nhiêu hình ảnh đẹp đẽ mà đáng lẽ chúng ta không nhận ra đương hằng ngày chung quanh ta, một ánh nắng, một lá cỏ, một tiếng chim, bao nhiêu bộ mặt con người trước kia ta chưa nhìn thấy, bao nhiêu vẻ mới mẻ, bao nhiêu vấn đề mà ta ngạc nhiên tìm ra ngay trong tâm hồn chúng ta nữa. Mỗi tác phẩm lớn như rọi vào bên trong chúng ta một ánh sáng riêng, không bao giờ nhoà đi, ánh sáng ấy bây giờ biến thành của ta, và chiếu toả lên mọi việc chúng ta sống, mọi con người ta gặp, làm cho thay đổi hẳn mắt ta nhìn, óc ta nghĩ. Những nghệ sĩ lớn đem tới được cho cả thời đại họ một cách sống của tâm hồn.
[...] Lời gửi của văn nghệ là sự sống. Sự sống ấy toả đều cho mọi vẻ, mọi mặt của tâm hồn. Văn nghệ nói chuyện với tất cả tâm hồn chúng ta, không riêng gì trí tuệ, nhất là trí thức.
Có lẽ văn nghệ rất kị “trí thức hoá” nữa. Một nghệ thuật đã trí thức hoá thường là trừu tượng, khô héo. Nhưng văn nghệ vẫn nói nhiều nhất với cảm xúc, nơi đụng chạm của tâm hồn với cuộc sống hằng ngày. Vì văn nghệ không thể sống xa lìa cuộc sống, và cuộc sống là gì, nếu không phải trước hết là hành động, là làm lụng, là cần lao". [...] Chỗ đứng của văn nghệ chính là chỗ giao nhau của tâm hồn con người với cuộc sống hành động, cuộc đời sản xuất, cuộc đời làm lụng hằng ngày, giữa thiên nhiên và giữa những người làm lụng khác. Chỗ đứng chính của văn nghệ là ở tình yêu ghét, niềm vui buồn, ý đẹp xấu trong đời sống thiên nhiên và đời sống xã hội của chúng ta. Cảm giác tình tự, đời sống cảm xúc, ấy là chiến khu chính của văn nghệ. Tôn-xtôi nói vắn tắt: Nghệ thuật là tiếng nói của tình cảm.
Nghệ thuật nói nhiều với tư tưởng nữa, nghệ thuật không thể nào thiếu tư tưởng. Không tư tưởng, con người có thể nào còn là con người. Nhưng trong nghệ thuật, tư tưởng từ ngay cuộc sống hằng ngày nảy ra, và thấm trong tất cả cuộc sống. Tư tưởng nghệ thuật không bao giờ là trí thức trừu tượng một mình trên cao. Một câu thơ, một trang truyện, một vở kịch, cho đến một bức tranh, một bản đàn, ngay khi làm chúng ta rung động trong cảm xúc, có bao giờ để trí óc chúng ta nằm lười yên một chỗ. Những nghệ sĩ không đến mở cuộc thảo luận lộ liễu và khô khan với chúng ta về một vấn đề khoa học hay triết học. Anh làm cho chúng ta nhìn, nghe, rồi từ những con người, những câu chuyện, những hình ảnh, những nỗi niềm của tác phẩm sẽ khơi mung lung trong trí óc ta những vấn đề suy nghĩ. Cái tư tưởng trong nghệ thuật là một tư tưởng náu mình, yên lặng. Và cái yên lặng của một câu thơ lắng sâu xuống tư tưởng. Một bài thơ hay không bao giờ ta đọc qua một lần mà bỏ xuống được. Ta sẽ dừng lại trên trang giấy đáng lẽ lật đi, và đọc lại bài thơ. Cả tâm hồn chúng ta đọc, không phải chỉ có trí thức. Và khác với cách đọc riêng bằng trí thức, lần đọc thứ hai chậm hơn, đòi hỏi nhiều cố gắng hơn, nhiều chỗ chúng ta dừng lại hơn. Cho đến một câu thơ kia, người đọc nghe thì thẩm mãi trong lòng, mắt không rời trang giấy. [...]
(Trích trong Tuyển tập, Tập III, NXB Văn học, Hà Nội, 1997)
a. Nhận xét về cách trình bày vấn đề khách quan và cách trình bày vấn đề chủ quan trong đoạn “Lời gửi của nghệ thuật…cách sống của tâm hồn.”
b. Luận đề của văn bản là gì? Xác định bố cục và luận điểm của văn bản dựa vào gợi ý sau:
|
Bố cục |
Luận điểm |
|
Phần 1 (Từ đầu đến “cách sống của tâm hồn” |
Tác phẩm nghệ thuật vừa được xây dựng từ những vật liệu có sẵn, vừa gửi gắm lời nhắn gửi của người nghệ sĩ. |
|
Phần 2 … |
... |
|
Phần 3 … |
.... |
c. Vẽ sơ đồ thể hiện mối quan hệ giữa luận đề, luận điểm, lí lẽ và bằng chứng trong văn bản. Những lí lẽ, bằng chứng trong đoạn cuối văn bản đã làm sáng tỏ luận đề như thế nào?
d. Em ấn tượng nhất với đoạn văn nào trong bài viết? Hãy chia sẻ ấn tượng ấy với các bạn.
đ. Có bạn trẻ cho rằng: Khi đọc tác phẩm truyện, chỉ cần tập trung vào cốt truyện cho thỏa trí tò mò là đủ. Em có đồng ý với cách đọc này không? Từ nội dung văn bản và trải nghiệm đọc của bản thân, hãy trao đổi với bạn về cách đọc mà em cho là phù hợp nhất.
Bài 21 :
Mục đích của kiểu văn bản giới thiệu một danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử là gì?
Bài 22 :
Vẽ sơ đồ xác định cấu trúc của kiểu văn bản giới thiệu một danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử.
Bài 23 :
Kiểu văn bản giới thiệu một danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử thường chọn trình bày thông tin theo (những) cách nào? Vì sao?
Bài 24 :
Bài phỏng vấn là gì? Có mấy cách phân loại bài phỏng vấn?
Bài 25 :
Hoàn chỉnh sơ đồ bố cục của một bài phỏng vấn.
Bài 26 :
Đọc văn bản và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
NÉT ĐẶC TRƯNG CỦA VƯỜN QUỐC GIA MŨI CÀ MAU
Theo Đào Thị Luyến, Hoàng Trà My, Hoàng Lan Anh
Đất Mũi Cà Mau – nơi cực Nam của đất nước được khai phá vào cuối thế kỉ XVIL đầu thế kỉ XVIII, gắn liền với sự quản tụ của ba dân tộc: Kinh, Hoa, Kh mẻ. Do vậy, nơi đây có sự giao thoa những nét sinh hoạt văn hóa đa sắc tộc được thể hiện qua nhiều phong tục, tập quân phong phú và đặc sắc.
Xưa có người kể rằng, những cư dân nơi Mũi Cà Mau là những người hùng ở phía Bắc vì không chịu được sự bóc lột của đế quốc phong kiến đã bỏ làng, bỏ đất mà đi về phương Nam. Họ cứ đi, đi mà đặc biệt Cà Mau, mảnh đất cuối cùng của đất nước vốn được thiên nhiên đặc biệt ưu đãi và dừng lại để sinh cơ, lập nghiệp. Càng gắn bó với đất, với rừng, họ càng thấu hiểu câu nói: "Đất lành chim đậu", "Rừng là vàng, biển là bạc"....
Lịch sử hình thành, vị trị toạ lạc, diện tích
Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau được thành lập năm 2002, nằm trên địa bàn huyện Năm Căn và Ngọc Hiến, tỉnh Cà Mau, cách Thành phố Hồ Chí Minh gần 400km, nơi có cột mốc cuối cùng của Việt Nam trên đất liền, với tổng diện tích: 41862 ha, trong đó diện tích trên đất liền là 15 262 ha, diện tích ven biển là 26 600 ha – một vùng đất ngập mặn với quần thể thực vật chiếm ưu thế là cây đước, cây mắm³. Đây là một hệ sinh thái rừng ngập mặn tự nhiên có giá trị rất cao về đa dạng sinh học, cảnh quan thiên nhiên, môi trường, văn hoá và lịch sử.
Đến với Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau, nơi nghiên cứu về các loài chim nước ven biển của Việt Nam và vùng châu Á - Thái Bình Dương, du khách có thể thoả sức khám phá, tìm hiểu những nét đặc trưng độc đáo về địa lí tự nhiên và địa mạo tạo nên vùng sinh thái của sông, ven biển có một không hai ở Việt Nam.
Sẽ thật là thú vị khi bạn được lênh đênh bằng xuồng máy trên các sông, rạch, với những buổi đi xuyên rừng đước, thoả thích chụp ảnh các loài chim, thú, hít thở bầu không khí trong lành và lắng nghe những âm thanh vọng về từ cây lá, chim muông,... Du khách cũng sẽ rất ngạc nhiên và thích thú khi được biết Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau chính là nơi bảo tồn “nguồn gen đặc hữu quý hiếm" với 22 loài thực vật ngập mặn đã được phát hiện. Nơi đây hiện có hơn 100 loài động vật quý hiếm đang sinh sống.
Quần thể động thực vật phong phú
Do điều kiện thiên nhiên đặc trưng nên hệ động vật của Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau rất phong phú, đa dạng với lớp thú có 13 loài thuộc 9 họ, trong đó có hai loài trong Sách đỏ thế giới IUCN là khỉ đuôi dài và con cà khu². Một số loài phổ biến thường gặp là rái cá, sóc, chồn, khỉ,... Hằng năm, vào tháng Tám, những đàn chim di cư về rừng đước làm tổ, sóm chiều theo con nước kiếm ăn, bầu trời rừng đước lại rộn rã như ngày hội. Lớp chim ở Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau có hơn 74 loài thuộc 23 họ, trong đó có 5 loài có trong Sách đỏ của IUCN gồm cò Trung Quốc, bỏ nông chân xám, giang sen, rẽ mỏ cong hông nâu và quấn trắng.
Theo thống kê của các nhà khoa học ở Đất Mũi, mỗi năm đất nơi đây lấn biển khoảng 100 mét, đi theo quá trình bồi tụ là sự sống của cây có và các loài sinh vật. Vì vậy, không có gì ngạc nhiên khi nơi đây bạt ngàn rừng ngập mặn, tiếng lá cây và tiếng gió biển hoà quyện vào nhau trong một không gian thanh bình, yên ả.
Phải đến với Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau mới thấy hết vẻ đẹp của những dãy rừng ngập mặn trù phú dọc theo bờ biển và bờ sông như những bức tường phòng hộ, chống gió, chống xói lở. Những loài cây ngập mặn tiên phong có tác dụng thúc đẩy quá trình lắng đọng phù sa, tích tụ mới ở biển. Điều kiện tự nhiên nơi đây cũng đã ngẫu nhiên tạo ra một môi trường sinh trưởng, phát triển lí tưởng cho các loài tôm cá và nhuyễn thể.
Mũi đất hướng ra biển
Nhìn trên bản đồ Việt Nam, mùi đất chỉ là một doi đất hơi nhọn hướng ra biển về phía tây, nhưng thực tế tại đây lại là một khoảng không gian rộng lớn, nơi đất mới bồi là một bãi sình lầy bằng phẳng, sâu trong đất liên là rừng đước xanh ngút ngàn. Phải phóng tầm mắt thật xa mới thấy thấp thoáng xóm Đất Mũi nằm lẫn với rừng cây. Còn khi nhìn về phía biển trong cái nắng chói chang có thể thấy mờ mờ hình dáng Hòn Khoai ngoài khơi xa. Không những thế, từ vọng hải đài, phóng tầm mắt ra khơi, quay mặt hứng luồng gió biển lồng lộng, hít thật sâu vào hai lá phối, du khách tưởng chừng như ngửi được mùi cá, mùi muối đặc trưng của vùng nước mặn mà từ đó cảm thấy Tổ quốc mình thật gần gũi, mến yêu.
Đất Mũi được nhắc đến như một vùng đất thiêng liêng trong tâm thức người Việt Nam và trong đời, ai cũng ước một lần được đến. Nơi đây có hệ sinh thái rừng ngập mặn rất đa dạng và phong phú. Đến với Mũi Cà Mau, du khách được thăm cột mốc toạ độ quốc gia, ngắm rừng, ngắm biến, tham quan khu mô phỏng làng rừng kháng chiến; chụp hình dưới chân biểu tượng Mũi Cà Mau và được chiêm ngưỡng nhiều điều kì thú khi hoàng hôn buông xuống, ráng chiều ẩn hiện trên vùng trời biển bao la. Bên trái là biển Đông, bên phải là biển Tây, đứng ở Mũi Cà Mau, du khách như đang đứng trên mũi tàu khổng lồ của Tổ quốc rẽ sóng ra khơi.
(Theo Hỏi – đáp về những cánh rừng và vườn quốc gia Việt Nam, Đào Thị Luyến, Hoàng Trà My, Hoàng Lan Anh, NXB Quân đội nhân dân, 2009, tr. 178-181)
Bài 27 :
Đọc văn bản và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
CHUYỆN TRÒ VỀ THƠ VỚI HUY CẬN
Theo Phan Hoàng
Huy Cận là một trong những cây đại thụ hiếm hoi còn sót lại của phong trào Thơ mới. Vừa đặt chân đến Hà Nội, chúng tôi (sáu người trong đoàn nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh) tham dự hội nghị công tác Nhà văn trẻ toàn quốc lần thứ IV, rời nhà khách Chính phủ để đến thấp hương cho nhà thơ Xuân Diệu và thăm nhà thơ Huy Cận. Buồn thay, nhà thơ Huy Cận vắng nhà. Nhưng rồi chúng tôi cũng đã được gặp ông trong hội nghị. Và ông đã dành riêng cho chúng tôi một cuộc chuyện trò thủ vị về thơ.
[...]
– Cái tên Huy Cận không xa lạ gì đối với nền thi ca Việt Nam hiện đại. Nhưng để đi đến đỉnh cao vinh quang ấy, chàng Huy Cận bắt đầu từ đâu, thưa ông?
- Hồi nhỏ tôi rất thích thơ. Quê hương tôi lại là vùng có truyền thống văn nghệ. Tôi sinh năm 1919, tại làng An Phú thuộc huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh. Bố tôi là một ông đổ Nho đậu Tam trường, có biết tiếng Tây. Ông đi làm hương sư, sau chán, trở về quê cày ruộng và mở lớp dạy chữ Hán. Bố tôi rất mê văn chương, thuộc Truyện Kiểu kinh khủng và hay bình Kiều. Mẹ tôi cũng mê Kiều và nể phục tài của chồng.
Còn cái làng tôi thì yêu văn nghệ vô cùng. Vào những đêm trăng thanh gió mát, nhất là vào mùa hè, thường là cả xóm kéo nhau ra bãi cát, gọi là bài Giang, để hát dặm hát ví với nhau. Nam nữ thanh niên ứng khẩu những câu ví dặm rất hay, rất tỉnh. Không khí thơ mộng chưa thấy ở bất cứ đâu. Và nhiều cuộc tình duyên cũng đã nảy nở, hình thành trong hoàn cảnh ấy.
Nhà nghèo, nên tôi phải sớm vào Huế nhờ ông cậu nuôi ăn học. Lúc bấy giờ mới bảy tuổi, tôi chưa biết Kiều là gì. Nhưng đêm đêm, có ông quản gia nhà bà con với tôi nằm đọc Kiều sang sảng: “Đề huề lưng túi gió trăng/ Sau lưng theo một vài thằng con con..”. Tôi không biết “đề huế” là gì, “lưng túi” là gì, nhưng vẫn thấy rất hay.
Tất cả những cái đó làm cho mình đâm ra thích thơ, mặc dù tôi là thẳng học sinh giỏi cả khoa học nhân văn lẫn khoa học tự nhiên, nhưng rất mê thơ.
- Ông bắt đầu làm thơ từ khi nào?
- Lúc học ở Huế, năm lớp nhất thành chung, mười ba tuổi, tôi làm những bài thơ đầu tiên. Năm đệ tam, mười sáu tuổi, tôi mới có thơ đăng báo ở Huế như Tràng An, Sông Hương,... Đến năm mười tám tuổi, thơ tôi đăng liên tiếp ở bào Ngày nay. Và tôi bắt đầu nổi tiếng từ đó.
- Là nhà thơ rất thành công về thể thơ lục bát, ông nghĩ gì về thể thơ này?
- Lục bát là thể thơ rất Việt Nam, như là hơi thở của giống nòi. Theo nhận định của một số nhà nghiên cứu, phê bình văn học thì thơ Việt Nam có ba giai đoạn lục bát: lục bát của ca dao, lục bát của Nguyễn Du và lục bát của Huy Cận. Còn lục bát khác cũng có nhiều cái hay, nhưng nó không hẳn thành ra một giai đoạn lục bát.
Tại sao tôi viết được lục bát như vậy? Trước tiên là mê Kiều. Nhưng mê Kiều thì cũng có nhiều người mê kia mà? Điều quan trọng là lục bát thấm vào tôi từ nhỏ với những bài ví dặm câu năm chữ xen những câu lục bát. Như bài Mẹ goi con côi cực hay:
Cục lòng mẹ quá con ôi
Đi thời thương tiếc phải ngồi nuôi con
Ru duyên hơi, phận hơi
Ru duyên hơi, phận hơi
Ru duyên hơi, phận hơi
Ru con ăn con nhỏi
Ru non nước tình chung
Ru xuân hạ thu đông
Ru bốn mùa ở tình cảnh
Bóng trăng lên xấp xánh...
- Theo ông, lục bát Huy Cận khác gì lục bát Nguyễn Bính?
- Có loại lục bát vè. Có loại lục bát thơ. Lục bát của Nguyễn Bính và lục bát Huy Cận đều là lục bát thơ. Thơ lục bát của tôi cô đọng, đông đặc, nhưng không bí hiểm. So với Nguyễn Bính thì lục bát Huy Cận có phần cô đúc, sâu lắng hơn. Lục bát Nguyễn Bính gắn với ca dao, có chất thơ.
- Ông nghĩ gì về lục bát của các nhà thơ hôm nay?
– Có nhiều bài lục bát tài tình đấy. Như Cây tre của Nguyễn Duy chẳng hạn. Kĩ thuật lục bát bây giờ của nhiều anh cũng tài cũng nhuyễn. Thế nhưng, để có cái hồn riêng của từng người thì thật khó.
- Nhà thơ bây giờ như “là rụng mùa thu”, nhưng ít người có cái "riêng" chứ chưa nói là hay. Vậy theo ông, một nhà thơ trước hết cần tố chất gì?
– Tài năng. Anh bỏ hàng năm để làm một bài thơ, nhưng không có tài thì cũng hỏng. Nhưng tài năng thể hiện ở chỗ nào? Ở cảm xúc tổng thể, cảm xúc của trái tim, cảm xúc của cơ thể, cảm xúc của cả trí tuệ nữa, tức sự rung động về trí tuệ, vì nếu không thì anh làm xã luận, chứ không làm thơ được.
- Xin cảm ơn ông!
(In trong Phỏng vấn người Hà Nội, Phan Hoàng, NXB Trẻ, 2000)
Bài 28 :
Tìm từ ngữ/ khái niệm thích hợp điền vào chỗ trống và hoàn thành định nghĩa về truyện truyền kì.
Truyện truyền kì là một thể loại…., phản ánh hiện thực qua những yếu tố….
Bài 29 :
Nêu đặc điểm của không gian, thời gian, nhân vật, cốt truyện trong truyện truyền kì và đánh dấu vào ô có sử dụng yếu tố kì ảo để hoàn thành bảng sau.
|
Các yếu tố của truyện truyền kì |
Đặc điểm |
Có sử dụng yếu tố kì ảo |
|
Không gian |
||
|
Thời gian |
||
|
Nhân vật |
||
|
Cốt truyện |
Bài 30 :
Phân tích tính cách của nhân vật Vũ Thị Thiết, Trương Sinh trong Chuyện người con gái Nam Xương và cho biết tính cách của nhân vật Trương Sinh đã góp phần làm nổi bật tính cách của Vũ Thị Thiết như thế nào.
Danh sách bình luận