Đọc thông tin, tư liệu và quan sát Bảng 1.3, các hình từ 1.5 đến 1.9, hãy phân biệt các nguồn sử liệu và cho biết giá trị của mỗi loại hình sử liệu.
Bước 1: Đọc lại kiến thức mục 3.1 Bài 1 SGK.
Bước 2: Xác định các nguồn sử liệu và các loại hình Sử liệu.
Bước 3: Rút ra kết luận.
1. Phân biệt các nguồn sử liệu:
- Khái niệm:
+ Nguồn sử liệu sơ cấp: là sử liệu được tạo đầu tiên, gần nhất hay gắn liền với thời gian xảy ra sự việc, hiện tượng nghiên cứu. Ví dụ: hồ sơ, văn kiện gốc, ảnh chụp,...
+ Nguồn sử liệu thứ cấp: là sử liệu được tạo ra sau thời điểm xuất hiện của các công trình nghiên cứu. Ví dụ: công trình, bài báo nghiên cứu về hiện thực lịch sử.
- Vai trò:
+ Nguồn sử liệu sơ cấp: được coi là bằng chứng quan trọng nhất của nhà Sử học trong quá trình miêu tả, khôi phục hiện thực lịch sử.
+ Nguồn sử liệu thứ cấp: thường được coi là tư liệu tham khảo
2. Giá trị của mỗi loại hình sử liệu:
+ Sử liệu lời nói- truyền miệng: Mang giá trị tìm hiểu, khai thác đời sống tinh thần của người xưa: lưu truyền các kinh nghiệm sống, phê phán cái xấu và ca ngợi cái tốt. Làm phong phú nguồn sử liệu của các thời kỳ xa xưa.
+ Sử liệu hiện vật: Là loại hình sử liệu nguyên thủy phản ánh xã hội loài người từ khi chưa có chữ viết. Đóng vai trò quan trọng, cung cấp cho nhà Sử học những thông tin như: thời đại, điều kiện kinh tế, tự nhiên, hoạt động của con người.
+ Sử liệu hình ảnh: Cung cấp những hình ảnh chi tiết về sự kiện, hiện tượng. Giúp nhà Sử học có khả năng tiếp cận, cảm nhận sự kiện sâu hơn từ nhiều khía cạnh.
+ Sử liệu thành văn: Là loại hình sử liệu chứa đựng thông tin lịch sử trong quá khứ để minh chứng cho trình độ phát triển của xã hội, phản ánh nhiều mặt cuộc sống của loài người.
Các bài tập cùng chuyên đề
Bài 1 :
Lịch sử loài người là
-
A.
Những gì đã diễn ra trong quá khứ.
-
B.
Toàn bộ những hoạt động của con người từ khi xuất hiện đến ngày nay.
-
C.
Quá trình tương tác không ngừng giữa nhà sử học và sự thật lịch sử.
-
D.
Quá trình con người tương tác với nhau.
Bài 2 :
Con người không thể nhận thức và tái hiện hoàn toàn đầy đủ hiện thực lịch sử đúng như nó xảy ra vì:
-
A.
Phụ thuộc vào nhu cầu năng lực của người tìm hiểu lịch sử.
-
B.
Phụ thuộc vào điều kiện và phương pháp tìm hiểu lịch sử.
-
C.
Phụ thuộc vào mục đích, thái độ, đạo đức và thế giới quan của người tìm hiểu, nghiên cứu lịch sử.
-
D.
Tất cả các đáp án trên.
Bài 3 :
Đối tượng nghiên cứu của Sử học là:
-
A.
Toàn bộ quá khứ của loài người.
-
B.
Toàn bộ những gì đã diễn ra trong quá khứ: lịch sử tự nhiên, lịch sử vũ trụ,…
-
C.
Những sự kiện lịch sử đã từng xảy ra.
-
D.
Lịch sử, văn hóa của một cộng đồng người.
Bài 4 :
Các phương pháp cơ bản của Sử học:
-
A.
Phương pháp lịch sử, phương pháp lô-gích, phương pháp lịch đại và đồng đại, phương pháp liên ngành.
-
B.
Phương pháp lịch sử, phương pháp định tính, phương pháp lô-gích, phương pháp liên ngành.
-
C.
Phương pháp lịch sử, phương pháp định lượng, phương pháp lịch đại và đồng đại, phương pháp lô-gích
-
D.
Phương pháp lịch sử, phương pháp định tính, phương pháp định lượng, phương pháp liên ngành, phương pháp lô-gích
Bài 5 :
Quan sát hình ảnh dưới đây và cho biết sử liệu đó thuộc loại sử liệu nào:
Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Bác (19/12/1946)
- Bản chụp lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh
-
A.
Sử liệu trực tiếp và sử liệu chữ viết.
-
B.
Sử liệu gián tiếp và sử liệu chữ viết.
-
C.
Sử liệu trực tiếp và sử liệu hiện vật.
-
D.
Sử liệu gián tiếp và sử liệu truyền miệng.
Bài 6 :
Cho đoạn tư liệu:
Thôi Trữ và hai người em của ông trong đoạn trích trên đã đảm bảo nguyên tắc gì trong Sử học:
-
A.
khách quan, trung thực
-
B.
Nhân văn, tiến bộ
-
C.
Khách quan, trung thực và Nhân văn, tiến bộ.
-
D.
Chủ quan, trung thực
Bài 7 :
Em hiểu câu nói của Ét- uốt Ha-lét Ca trong Tư liệu (tr.7) như thế nào
Bài 8 :
Dựa vào Tư liệu (tr.7), hãy cho biết hình ảnh nào thể hiện thực lịch sử, hình ảnh nào thể hiện nhận thức lịch sử?
Bài 9 :
Khai thác Tư liệu (tr.8), em hãy chỉ ra điểm giống và khác nhau trong nội dung hai tấm bia. Theo em, vì sao có sự khác nhau đó?
Bài 10 :
Nêu khái niệm Sử học
Bài 11 :
Trình bày về đối tượng nghiên cứu, chức năng, nhiệm vụ của Sử học. Nêu ví dụ cụ thể.
Bài 12 :
Câu chuyện Thôi Trữ giết vua được lưu truyền để tôn vinh đức tính nào của nhà sử học
Bài 13 :
Khai thác Tư liệu (4.1, 4.2) giúp em biết được điều gì trong khi nghiên cứu lịch sử?
Bài 14 :
Phân tích ý nghĩa của một số nguyên tắc cơ bản của Sử học
Bài 15 :
Hãy nêu một số phương pháp cơ bản của Sử học.
Bài 16 :
Kể tên một số loại hình sử liệu. Lấy một ví dụ cho mỗi loại hình sử liệu đó.
Bài 17 :
Đóng vai một nhà sử học, em hãy khai thác và phân tích những thông tin sử liệu trong các hình 10-12 (tr.13) thông qua việc vận dụng một số phương pháp cơ bản của Sử học
Bài 18 :
Lịch sử là gì? Phân biệt hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử thông qua ví dụ cụ thể.
Bài 19 :
Làm thế nào để tái hiện được một sự kiện lịch sử?
Bài 20 :
Sưu tầm một số tư liệu liên quan đến quá khứ của gia đình/quê hương em và viết một đoạn văn ngắn giới thiệu với những tư liệu đó. Thông qua những tư liệu đó, em biết được điều gì về gia đình/quê hương em trong quá khứ? Cho biết cảm nhận/ cảm xúc của em khi biết được những điều này.
Bài 21 :
Em hoặc một nhóm bạn hãy tìm đọc một cuốn truyện/ một cuốn sách lịch sử, sau đó giới thiệu với các bạn cùng lớp (tên sách, tác giả, năm ra đời, nội dung chủ yếu,…). Điều gì ở cuốn sách/cuốn truyện đó khiến em thích nhất.
Bài 22 :
Hình 1.1 và hình 1.2 khác nhau như thế nào? Chúng giúp em biết gì về hiện thực lịch sử?
Bài 23 :
Lịch sử được con người nhận thức như thế nào (lấy ví dụ từ câu chuyện Con ngựa gỗ thành Tơ-roa)?
Bài 24 :
Em hãy nêu khái niệm Sử học
Bài 25 :
Đối tượng nghiên cứu của Sử học là gì?
Bài 26 :
Qua câu danh ngôn “Lịch sử là thầy dạy của cuộc sống” của Xi-xê-rô, em hiểu thế nào về chức năng và nhiệm vụ của Sử học
Bài 27 :
Em hãy nêu những nguyên tắc cơ bản của Sử học
Bài 28 :
Các hình 1.5, 1.6, 1.7 thuộc loại hình sử liệu nào?
Bài 29 :
Hai phương pháp cơ bản của Sử học (phương pháp lịch sử và phương pháp logic) giống và khác nhau như thế nào
Bài 30 :
Sách thẻ tre giúp em nhận thức được điều gì về lịch sử (ghi chép, giấy viết,…)?
