Đề bài

Từ “bà đầm” trong bài thơ Giễu người thi đỗ có gì khác từ “mụ đầm” trong bài thơ Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu?

Phương pháp giải

Đọc kĩ văn bản

Liên hệ kiến thức văn bản khác

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Một nhân vật xuất hiện trong một hoàn cảnh nhưng được nhà thơ dùng hai cách diễn đạt khác nhau để định danh: bà đầm, mụ đầm. Sự khác biệt này phản ánh hai giọng điệu khác nhau của tiếng cười trào phúng.

+ Từ “bà đầm” có tính chất tôn xưng; từ mụ đầm có tính chất khinh ghét.

+ Đi kèm từ “bà đầm”  là những từ ngữ, hình ảnh thô tục (ngoi, đít vịt) → vẻ ngoài là trang trọng mà thực tế là khiếm nhã – tạo tiếng cười mỉa mai – châm biếm; khác với từ mụ đầm → trực tiếp thể hiện thái độ khinh ghét → thể hiện giọng điệu tiếng cười đả kích.