Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:
THÀ CHẾT CÒN HƠN
Xưa có anh keo kiệt, ăn chẳng dám ăn, mặc chẳng dám mặc, cứ khư khư tích của làm giàu.
Một hôm có người bạn rủ ra tỉnh chơi. Trước anh ta còn từ chối, sau người bạn nài mãi, anh ta mới vào phòng lấy ba quan tiền giắt lưng rồi cùng đi.
Khi ra đến tỉnh, trông thấy cái gì anh ta cũng muốn mua nhưng sợ mất tiền lại thôi. Trời nắng quá, muốn vào hàng uống nước lại sợ phải thiết bạn, không dám vào.
Đến chiều trở về, khi qua đò đến giữa sông, anh keo kiệt khát nước quá mới cúi xuống uống nước, chẳng may ngã lộn cổ xuống sông.
Anh bạn trên thuyền kêu:
- Ai cứu xin thưởng năm quan!
Anh keo kiệt ở giữa dòng sông, nghe tiếng cố ngoi lên, nói:
- Năm quan đắt quá!
Anh bạn chữa lại:
- Ba quan vậy!
Anh hà tiện lại ngoi đầu lên lần nữa:
- Ba quan vẫn đắt, thà chết còn hơn!
(In trong Văn học dân gian những tác phẩm chọn lọc, Bùi Mạnh Nhị (Chủ biên), NXB Giáo dục, 2004)
Nhân vật chính của truyện mang nét tính cách gì? Nét tính cách ấy được thể hiện qua những chi tiết nào?
Nhân vật chính của truyện mang nét tính cách gì? Nét tính cách ấy được thể hiện qua những chi tiết nào?
Đọc các hành động, lời nói của nhân vật chính trong suốt câu chuyện để xác định tính cách nổi bật và tìm những chi tiết chứng minh cho nhận xét đó.
Nhân vật chính của truyện mang tính cách keo kiệt. Nét tính cách ấy được thể hiện qua các chi tiết sau:
- Lời nói: Năm quan đắt quá, Ba quan vẫn đắt thà chết còn hơn.
- Hành động:
+ Khi ra đến chợ tỉnh muốn mua nhưng sợ mất tiền
+ Khát nước cũng không dám mua vì sợ thiết đãi bạn
+ Khi bị ngã sông vẫn tiếc tiền hơn mạng sống
Giải thích:
Những lời nói và hành động của nhân vật đều cho thấy anh ta quá coi trọng tiền bạc, đến mức không dám chi tiêu cho những nhu cầu cần thiết, thậm chí khi tính mạng gặp nguy hiểm vẫn mặc cả tiền thưởng cứu mình.
Nhân vật trong truyện cười gồm hai loại:
- Nhân vật mang thói xấu (lười biếng, tham ăn, keo kiệt,...) hoặc đại diện cho thói xấu của một tầng lớp xã hội → là đối tượng bị châm biếm, gây cười.
- Nhân vật tích cực thông minh, hóm hỉnh, dùng trí tuệ để vạch trần cái xấu hoặc thể hiện tinh thần lạc quan, yêu đời.
Một số link tham khảo:
Truyện cười là gì? Hình thức, bối cảnh và các thủ pháp gây cười
Xác định sự việc gây cười trong truyện.
Xác định sự việc gây cười trong truyện.
Theo dõi diễn biến câu chuyện để tìm những tình huống hoặc hành động trái với lẽ thường, tạo nên tiếng cười.
Các sự việc gây cười trong truyện:
- Anh keo kiệt muốn mua hàng nhưng tiếc tiền, muốn uống nước nhưng sợ phải trả tiền cho bạn nên bỏ đi.
- Anh keo kiệt mặc cả trong tình huống mắc nạn
Giải thích:
Tiếng cười được tạo ra từ sự mâu thuẫn giữa hoàn cảnh nguy cấp và cách ứng xử keo kiệt đến phi lí của nhân vật.
Cốt truyện thường xoay quanh những tình huống, hành động có tác dụng gây cười. Cuối truyện thường có sự việc bất ngờ, đẩy mâu thuẫn đến đỉnh điểm, lật tẩy sự thật, từ đó tạo ra tiếng cười.
Một số link tham khảo:
Truyện cười là gì? Hình thức, bối cảnh và các thủ pháp gây cười
Tác giả đã sử dụng thủ pháp gây cười nào là chủ yếu?
Tác giả đã sử dụng thủ pháp gây cười nào là chủ yếu?
Xác định cách tác giả xây dựng tình huống, lời nói và hành động của nhân vật để tạo tiếng cười.
Thủ pháp gây cười được sử dụng ở đây là:
- Tạo tình huống gây cười. Mâu thuẫn gây cười ở đây là mâu thuẫn giữa những nhu cầu cần thiết (mua đồ, uống nước, được cứu mạng) và thói keo kiệt. Các hành động keo kiệt được phóng đại, tăng cấp lên đỉnh điểm để tạo ra sự oái ăm, tréo ngoe nhằm bật ra tiếng cười.
- Sắp đặt lời thoại của nhân vật một cách hợp lí để tạo sự bất ngờ, từ đó lật tẩy bản chất của nhân vật.
Giải thích:
Các thủ pháp trên làm nổi bật sự phi lí trong cách ứng xử của nhân vật, từ đó tạo tiếng cười châm biếm sâu sắc.
Nội dung bao quát của truyện là gì?
Nội dung bao quát của truyện là gì?
Khái quát nội dung chính của câu chuyện và xác định thái độ, thông điệp mà tác giả dân gian muốn gửi gắm.
Nội dung bao quát của truyện và thái độ: thông qua câu chuyện một người keo kiệt đến nỗi sắp chết rồi vẫn mặc cả, tác giả dân gian phê phán thói hà tiện của con người.
Giải thích:
Hình ảnh nhân vật "thà chết còn hơn" vì tiếc tiền cho thấy sự keo kiệt đã trở nên mù quáng, đáng cười và đáng chê trách.
- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…
- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.
- Kết cấu truyện ngắn không chia thành nhiều tuyến nhân vật.
- Sử dụng chi tiết cô đúc và lối hành văn mang nhiều ẩn ý
- Có truyện ngắn khai thác cốt truyện kì lạ, lại có truyện ngắn viết về câu chuyện giản dị, đời thường; có truyện ngắn giàu tính triết lí, trào phúng, châm biếm, hài hước, lại có truyện ngắn rất giàu chất thơ…
Link tham khảo:
Theo em, keo kiệt có gì khác so với tiết kiệm?
Theo em, keo kiệt có gì khác so với tiết kiệm?
Phân biệt ý nghĩa của hai khái niệm bằng cách so sánh mục đích và cách chi tiêu của mỗi biểu hiện.
Tiết kiệm là hạn chế chi tiêu một cách lãng phí, nhưng vẫn đáp ứng những nhu cầu chính đáng của bản thân và những người xung quanh; còn keo kiệt là hạn chế chi tiêu một cách thái quá, không đảm bảo các nhu cầu chính đáng.
Giải thích:
Tiết kiệm là một đức tính tốt vì giúp sử dụng tiền bạc hiệu quả, còn keo kiệt là thói xấu vì đặt tiền bạc lên trên sức khỏe, tình cảm và lợi ích chính đáng.
- Nghĩa của từ là nội dung (sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ…) mà từ biểu thị.
- Có thể hiểu nghĩa của từ chính là nội dung mà từ biểu thị để giúp chúng ta có thể hiểu và nhận diện được nội dung từ đó.
Link tham khảo: Nghĩa của từ
Danh sách bình luận